Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Απο την ιστορία της Ηπείρου: Μεσελέδες (Α' Μέρος)

Μεσελέδες


Α' Τι είναι οι μεσελέδες ;

Σπειριά σιτάρι, σπειριά νταρί, σπειριά αραποσίτι! Γεννήματα του νου και της καρδιάς , παιδιά της μνήμης. Έρχονται από το βάθος των αιώνων και κυλούν από τα γεροντικά χείλη προτού τα σφραγίσει του θανάτου το βαμπάκι και τα σκεπάσει του τάφου το χώμα. Φτεροκοπούν από τα χείλη στ' αυτιά και χάνονται στου χρόνου το αχνό σβύσιμο.
Μεσελέδες, μουαμπέτι ελαφρό, αφήγηση χωρίς αξιώσεις, που απλώνεται παντού, στο χώρο και στο χρόνο, σε πρόσωπα και σε πράγματα.
Στοματικές παραδόσεις, που μέσα σ' αυτές σπιθίζει το πνέυμα. Συχνά συμπληρώματα της ιστορίας.

Β' Πού και πώς λέγονται ;

Στις μακρές χειμωνιάτικες ώρες, που ξεφυλλίζουν οι χωρικοί το καλαμπόκι, μεσελέδες λένε. Χειμώνα στην παραστιά, που ξεφλουδίζουν το ρεβίθι, μεσελέδες λένε. Στης εκκλησίας το χαγιάτι, ύστερα από την απόλυση της λειτουργίας, όταν το παγούρι του ρακιού φέρνει γύρω από στόμα σε στόμα στους λαμπροφορεμένους χωριανούς κι ενώ μασουλάνε τα κόλλυβα του μνημοσύνου, πάλι μεσελέδες λένε. Στο μύλο, που περιμένουν ν' αλέσουν τα γεννήματα, στο μεσοχώρι το γλυκό ανοιξιάτικο βραδυνό τριγύρω- γύρω καθισμένοι στα πεζούλια οι γερόντοι, στου νεκρού το ξενύχτισμα, στα πογκανίκια και στα επιστρόφια του γάμου οι συμπεθέροι, μεσελέδες λένε. Λένε μεσελέδες κάθε πού θ' αδειάσουν από της δουλειάς τον πικρό μόχθο.

Γ' Πού αναφέρονται;

Θέματα των μεσελέδων είναι πρόσωπα και πράγματα, η θρησκεία, η παιδεία, το εμπόριο, οι πόλεμοι, το έθνος, η δουλεία και η απελευθέρωση, τα ήθη και τα έθιμα κι οι δοξασίες του λαού.
Ο μεσελές, ο λόγος ο φιλοσοφημένος, το μολόγημα είναι πουλί πετούμενο
που δεν γνωρίζει σύνορα, που δεν έχει ανάγκη από διαβατήριο για να διαβεί από τόπο σε τόπο κι από στόμα σε στόμα.
« Κίνησε ο Ρόβας κίνησε, μεσ' στη Βλαχιά να πάη»
Σπίθα από τ' ασημένια πέταλα τ' αλόγου κι ο μεσελές παρακολουθεί τον ταξιδιώτη και γυρίζει και γυρίζει στου χρόνου το διάβα.

Δ' Πώς μαζευτήκαν ; Λίγα λόγια επιμνημόσυνα. Ένα μπουκέτο λουλούδια γι' αυτούς που ζούνε.

Κατά την ωραία συνήθεια του τόπου μας έμαθα να τιμώ τους γερόντους καινα τους φιλώ το χέρι. Σκεφτόμουν πάντα πως αυτοί, παρά την αγραμματωσύνη, που έιχαν μερικοί, ήταν σοφώτεροι από μένα. Αν έιχαν διπλάσια χρόνια από μένα, ήταν δυο φορές ανώτεροί μου, αν έιχαν τριπλάσια, τρεις φορές ανώτεροί μου.
Έτσι κέρδιζα την αγάπη τους, έτσι κέρδιζα την εμπιστοσύνη τους.
Κατά το στάδιο της συλλογής των μεσελέδων ποτέ μου δεν προσπάθησα να διορθώσω κανέναν. Πάντοτε επεδοκίμαζα με επιφωνήματα θαυμασμού κάθετι που λέγαν. Έγραφα και ζητούσα διασαφήσεις. Ποτέ δεν είπα σε κανέναν, ότι τούτο δεν χρειάζεται ή εκείνο είναι ανούσιο. Με υπομονή κατέγραφα και τις παραμικρότερες ανοησίες ή και γεροντικές κομπορρημοσύνες για να μη τους αποθαρρύνω. Όταν σταματούσαν, τους υπέβαλα ερωτήσεις και η γεροντική τους μηχανή άρχιζε και δούλευε.
Ποτέ δεν πήγα προγραμματισμένος με το μολύβι στο χέρι. Η ανάκριση είναι πάντοτε ενοχλητική. Η εργασιά άρχιζε πάντα σαν φυσιολογική συνέπεια της συζητήσεως.
- Α! Να γράψουμε κι αυτό γιατί είναι ωραίο! Να σώσουμε και εκείνο γιατί είναι σπουδαίο!
Πολλοί δίναν την ελπίδα πως θα ήταν μαντέμια γι' αυτή τη δουλειά. Μάταιος κόπος. Παράδειγμα: Ένας παπάς ανώνυμος εβδομήντα ετών, τελειόφοιτος σχολαρχείου. Μόλις άρχιζε η συζήτηση διαπιστώνονταν πως ήταν ξερός, σαν την συκιά την κατάξερη, που δεν κάνει ούτε σύκα , ούτε φύλλα!
Άλλοι πάλι ξέρουν πολλά κι έχουν και αρχειακές πηγές στα χέρια τους. Μα να φανούν γενναίοδωροι ποτέ δεν το σκέφθηκαν. Γι' αυτούς ταιριάζει η παροιμία της λυσσιασμένης σκύλλας, που φέρνοντας γύρω σ' ένα σωρό κριθάρι, ούτε αυτή τρώγει, γιατί δεν είναι η τροφή της, μα ούτε το άλογο αφήνει να φάει, παρά το γαυγίζει με επιμονή και το διώχνει.
Πολλές φορές στάθηκα τυχερός. Της τύχης αυτής γεννήματα είναι οι μεσελέδες. Κερήθρες με κερί και μέλι χρυσαφί της φτωχής μας ιστορίας βοηθήματα και της λαογραφίας.

Ετοίμασε η Ιωάννα Λουμπόνια, (Ιστορικός) με πληροφορείες από το βιβλιο ΗΠΕΙΡΟΣ (Λαογραφικά- Ηθογραφικά – Εθνογραφικά) του Αλεξ. Χ Μαμμόπουλου, Αθήνα 1961, Τομος Α, σελ 1-3.


Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Ηπειρώτες Ευεργέτες της Τουρκοκρατίας και Ελληνοκρατίας

Αποκαλύπτουμε : Αίτημα στον ΟΗΕ για την εδαφική αποκατάσταση της Αλβανίας με Ελληνικά εδάφη, ετοιμάζει ο Αλβανός πρωθυπουργός Έντι Ράμα.

Το αίτημα αυτό προς ΟΗΕ και Διεθνείς Οργανισμούς έχουν ήδη υπογράψει όλοι οι βουλευτές που ¨ελέγχει ¨ ο Έντιι Ράμ , Αλβανοί βουλευτές των Σκοπίων, αλλά και του Μαυροβουνίου . 


Το αίτημα αυτό θα συνοδεύεται από χιλιάδες υπογραφές Αλβανών που θα δηλώνουν μόνιμη κατοικία ή τόπο εργασίας "Ελλάδα¨ και φυσικά από τους "Τσάμηδες" που υπογράφουν από τους πρώτους, ως "δεδιωγμένοι" από τις "αλύτρωτες" εστίες τους. 


Μην ξεχνάμε ότι , το 52% των αλλοδαπών ̟ που διαµένουν στην Ελλάδα έχουν Αλβανική υπηκοότητα. ( δεν θέλουμε να τους κάνουμε την ζωή δύσκολη ). 


Οι οπαδοί της ¨Μεγάλης Αλβανίας ¨ και του Αλβανικού Μεγαλοϊδεατισμού , με τις ευλογίες και την ενθάρρυνση του Αλβανού πρωθυπουργού ¨γυρίζουν¨ στα προς προσάρτηση "Αλβανικά εδάφη" και συλλέγουν χιλιάδες υπογραφές. 


Ξυπνήστε ! 
Το πρόβλημα που θα ανακύψει εξαιτίας της αδράνειά μας , κρίνεται εξαιρετικά σοβαρό , αφού , θα δημιουργήσει ¨προ ανάχωμα¨ υπέρ της Αλβανίας στο διεθνές δίκαιο με σκοπό να γίνει πεπ…

Αναμνήσεις από το άνοιγμα των εκκλησιών στη Β. Ήπειρο και η πρώτη ελεύθερη Ανάσταση το 1992

Ἡ Ἀλβανία κάτω ἀπό τήν ἐξουσία τοῦ κομμουνιστικοῦ κόμματος ὑπῆρξε τό μοναδικό συνταγματικά ἀθεϊστικό κράτος στόν κόσμο, κατά τήν περίοδο 1967-1990. Τήν περίοδο αὐτή ἀπαγορεύθηκε κάθε θρησκευτική ἱεροπραξία, καταστράφηκαν ἐκ θεμελίων οἱ περισσότεροι τόποι λατρείας, ἐνῶ ἀπεσχηματίστηκαν ὅλοι οἱ ἱερεῖς, καί πολλοί ἀπό αὐτούς ἐξορίστηκαν ἤ πέθαναν μαρτυρικά στίς φυλακές. Ἀπό τό 1976 ἐπίσης ἀπαγορεύθηκαν διά νόμου ὅλα τα χριστιανικά ὀνόματα. Ἡ ἀπαγόρευση αὐτή ἔπληξε ὅλους τούς ἀλβανούς πολίτες, ἀλλά ἰδιαίτερα τούς βορειοηπειρῶτες ἀδελφούς μας, γιά τούς ὁποίους ἡ ὀρθόδοξη πίστη ἦταν βασικό συστατικό τῆς ἐθνικῆς τους ἰδιοπροσωπίας. Βασική ἀρχή τοῦ Κόμματος Ἐργασίας τῆς Ἀλβανίας ἦταν: «Κύριος σκοπός τοῦ κράτους εἶναι ἡ παραγωγή. Ὅποιος δέν παράγει, ὅπως οἱ ἱερεῖς, δέν ἔχει θέση στή νέα μας κοινωνία». Ἔτσι μέχρι τό 1990 οἱ ἀδελφοί μας ἔμεναν ἀβάπτιστοι, ἀστεφάνωτοι, ἀλειτούργητοι, ἀκήδευτοι, (μέ ἐλάχιστες ἐξαιρέσεις ἱερέων πού μέ κίνδυνο τῆς ζωῆς τους τελούσανν κρυφά κάποια μυστήρια).          …