Σελίδες

Το Γεφύρι του Αλή Πασά - Urra e Ali Pashait

Βρίσκεται πάνω απ’ το Αργυρόκαστρο, στη χαράδρα του Μαναλάτι, γεφυρώνοντας το ομώνυμο ποτάμι. Λειτούργησε σαν υδατογέφυρα -για να φτάνει το νερό στο κάστρο- αλλά χρησιμοποιήθηκε και από τους ανθρώπους για να κατεβαίνουν, παρακάμπτοντας το φαράγγι, στην πόλη.
   Πρόκειται για εντυπωσιακό σε μέγεθος γεφύρι, παρόλο που είναι μονότοξο -σηκώνεται πάνω από τον πυθμένα της χαράδρας κοντά στα 20 μέτρα! Το ίδιο το τόξο, για την ακρίβεια, ανοίγει 14.25 μ. και πηγαίνει ψηλά στα 18.00. Μάλιστα, για να αντέχει, διαμορφώθηκε με διπλή σειρά θολιτών.

 Δεξιά κι αριστερά, τρυπούν τα ογκώδη τύμπανα δύο παράθυρα, προσφέροντας διέξοδο στα ισχυρά ρεύματα του φαραγγιού. Το δυτικό έχει άνοιγμα 4.60 μ. και ύψος 4.65, ενώ το ανατολικό, αντίστοιχα, 3.45 μ. και 4.20. Ο διάδρομος διάβασης, επίπεδος βέβαια για να διευκολύνεται η ροή του νερού, είναι αρκετά στενός, μόλις 2.30 μ., αλλά το μήκος του πάει στα 38.50.
   Η όλη κατασκευή -όπως και τα υπόλοιπα μικρά γεφύρια που υποστηρίζουν το δρόμο του νερού για το κάστρο- είναι έργο του Αλή πασά. Αυτός συνέλαβε την ιδέα και αυτός φρόντισε να υλοποιηθεί στα 1811 με 1812.

----------------------------------
Γεωγραφικά στοιχεία γεφυριού: Ν  40 ̊ 03΄52.81΄΄ Ε  20 ̊ 07΄54.02΄΄ Υψ. 459 μ.
Νο καταγραφής / αρχειοθέτησης: 487 / 25.10.1997
Gjendet mbi Gjirokastër, në grykën e Manalatit, duke lidhur lumin me të njejtin emër. Funksionoi si urrë uji- që të vinte uji në kështjellë- por u përdor dhe nga njerëzit për t’u ngjitur dhe për të zbritur, duke devijuar grykën, në qytet.
Bëhet fjalë për urrën impresionuese për nga madhësia, mgjth se me një hark- ngrihet mbi fundin e grykës afro 20 metra! E njejtë me harkun, për saktësi, hapet 14,25 metra dhe shkon lart deri 18. Bile që të durojë u krijua me dy sërë harqesh.

Në të djathtë dhe në të majtë, çpojnë murret e stërmëdha dy dritare duke ofruar dalje në rrymat e forta të grykës. Në perëndim ka një hapje prej 4,60 metro dhe lartësi 4,65 metro, ndërsa lindorja respektivisht, 3,45 metro dhe 4,20 metro.  Pjesa ku kalohet, e sheshtë natyrisht që të lehtësonte kalimin e ujës, është mjaft e ngusht, vetëm 2,3 metro, ndërsa gjatësia shkon në 38,5 metro.

I gjithë ndërtimi – si dhe urrat e tjera të vogla që mbështetin rrugën e ujës për në kështjellë- janë vepër e Ali Pashait. Ai dha idenë dhe ai u përkujdes që të realizohe më 1811 deri në 1812.


.........................
Të dhënat gjeografike të urrës: : Ν  40 ̊ 03΄52.81΄΄ Ε  20 ̊ 07΄54.02΄΄ Υψ. 459 μ

Përktheu. Iskender Teologu


ΤΟ ΓΕΦΥΡΙ ΤΗΣ ΑΡΤΑΣ- URA E ARTES






Τ
ραγούδια περί “του εντοιχισμού της πρωτομάστορισσας” -παραλογή για τους Έλληνες, μπαλάντα για τους υπόλοιπους βαλκανικούς λαούς- έχουν καταγραφεί και στην Αλβανία σε πολλές παραλλαγές. Αναφέρονται κυρίως σε χτίσιμο κάστρων στα βόρεια της χώρας και γεφυριών στις νότιες περιοχές, χωρίς όμως αυτό να αποτελεί απαράβατο κανόνα. Ουσιαστικά αποτελούν παράλληλα του ελληνικού “του γεφυριού της Άρτας”, με μικρές ή μεγαλύτερες μεταξύ τους διαφορές στην υπόθεση του μύθου, αλλά βέβαια με μελωδίες που έχουν να κάνουν με τα ντόπια ηχοχρώματα.

Μια ξεχωριστή υπόθεση, για την Αλβανία, αποτελούν οι παραλλαγές που έχουν καταγραφεί στον χώρο της πάλαι ποτέ Τσαμουριάς, σημερινής Θεσπρωτίας. Αυτές, με τίτλο ακριβώς “Το γεφύρι της Άρτας” (Ura e Artes), σχεδόν ταυτίζονται με το ελληνικό τραγούδι.
Η παραλλαγή που θα ακούσουμε εδώ να τραγουδάει ο Sali Mani (1944-2009) έχει μια ιδιορρυθμία. Η υπόθεση, με κάποιες πρόσθετες λυρικές εκφράσεις, είναι όμοια με την τοπική παραλλαγή της Άρτας, αλλά εκφέρεται σε βαριά βορεινή διάλεκτο (ο Mani καταγόταν από την Σκόδρα). Στη μελωδία, μονοφωνική εν αντιθέσει με τη νότια πολυφωνική*, κυριαρχεί το çifteli ή çiftelia ή qifteli, μουσικό όργανο με δύο χορδές (ετυμ. Çift = διπλό και tel = χορδή), ιδιαίτερα αγαπητό στο Κόσσοβο και στη Βόρεια Αλβανία -η υψηλότερη χορδή παίζει τη μελωδία, η χαμηλότερη συνοδεύει κρατώντας το ίσο.





Disa mjeshtra duarart
     Μάστορες χρυσοί αντάμα po ndertonin ure ne Arte                  
      φτιάχνουν γέφυρα στην Άρταura diten lartesohej
      ό,τι μέρα σηκωνότανvinte nata e rrezohej 
     φτάνει η νύχτα γκρεμιζόταν.



Vjen aty nje magjistar
     
Ένας μάγος εκεί πέρα
- O fatkeqa pune e mbar
     
Κακή μοίραγεια στα χέρια
kur nje nuse te flijoni
     
θέλει νύφη να θυσιάστε
uren e Artes ta maroni.
     
τς Άρτας γέφυρα να φτιάστε 
                            Kryemjeshtri e degjoj                          
     
Πρωτομάστορας
 π’ ακούει
nje bylbyl nuses i coj 
     
στέλνει σπίτι του τ’  αηδόνι
- I thuaj nuses zog i bardhε
     
Ασπρο πες πουλί στη νύφη 
tash tek ura mos me ardhe.
     
στο γεφύρι να μην τύχει
Dhe bylbyli fluturoι
     
Πέταξε γοργά τ’ αηδόνι
lajmin vrap nuses i a coj.
     
άλλα πάει και λέει στην κόρη.
Dridhen mjeshtrat si purteka
      Ψάρια τρέμουν οι μαστόροιtash prejt kujt po sillet dreka.
     ποια το φαγητό θα φέρει.
  


Ne gryk te rruges del tuj ardhe
     Βγαίνει στράτα. δρόμο παίρνει, nuse molla bor e bardhe
     νύφη μήλο, άσπρο χιόνι.Kryemjeshtri kur e pa
     Πρωτομάστορας τη βλέπειi shkoj zemra ne koke i ra.
     η καρδιά ραγίζει πέφτει.- Dora u lumt o ustallare

     - Γεια χαρά σας ρε μαστόροιpse spo shkoka puna mbar
     στράφι η δουλειά σας όλη 
kryemjeshtri ce ka gjet  
      τι τον μάστορά σας βρήκε
ka ule kryt e nuk po flet.
     δεν μιλά στη λύπη μπήκε.- Una zen ne uje ka tret.
     - Στο νερό η βέρα λειώνει.Ulet nusja me ia gjet
     Να τη βρει η νύφη μόνηkur ne themel e paskan hedh
     μπήκε κάτω στο θεμέλιe murrosen nusen vet.
     την εχτίσαν πέτρα όλη.



- Si po me dridhen kemb e dur
     Όπως πόδια χέρια τρέμουν keshtu u dridh gjithmone kjo ure
     τα γιοφύρια σας να κρέμουν Mos mallko i thot kryemjeshtri
      - Οι κατάρες σου δεν κάνειse vjen vllaj knej nga kurbeti
      απ’ τα ξένα αδέρφι φτάνει
Fjala mbrapshtgoja mu thafte
      - Να’ ν το στόμα μου ξερόtrupi im hekur u beft 
      το κορμί μου σίδεροqumshti i gjinit drit e djellit
      ήλιου φως τα στήθια καίειshpirti yje neper qiell
      του ουρανού η ψυχή μου αστέριoj Cameri o vendi im
      Τσαμουριά μου ωχ εγώ

ε καμ 
len nje djale jetim
      έχω αφήσει ορφανό
gjini kurre mos mu shterofte
      το βυζί να μη στερέψεινανα kurre mos e haroft
      μάνα του νάχει στη σκέψηoj Cameri placave kulle e 
     όι, κάμποι Τσαμερίme ma rrit djalin per grue
      κάντε άντρα το παιδί
kur ti vjen malli per drite
      όταν ήλιο θα διψάσειqumesht e drite ti jap me pi.
       μάνας γάλα να θηλάσει.



Τραγουδάει
ο Sali Mani
(1944-2009)


ΒΙΝΤΕΟ

URA E ARTES  /  ΤΟ ΓΕΦΥΡΙ ΤΗΣ ΑΡΤΑΣ



Μοντάζ: Σπύρος Μαντάς
Μετάφραση: Edmond Pashaj
Απόδοση: Σπύρος Μαντάς
Παραγωγή: Αρχείο Γεφυριών Ηπειρώτικων
2014

Η Άτυπη Σύνοδος των ΥΠΕΞ της SEECP στα Τίρανα

Οι εξελίξεις στην περιοχή των Βαλκανίων, με έμφαση στην περιφερειακή συνεργασία και στις αναπτυξιακές προοπτικές, βρίσκονται στο επίκεντρο της Άτυπης Συνόδου των υπουργών Εξωτερικών των χωρών - μελών της Διαδικασίας Συνεργασίας Νοτιοανατολικής Ευρώπης (SEECP), που διοργανώνεται σήμερα στα Τίρανα.
Η συνάντηση πραγματοποιείται με πρωτοβουλία της Αλβανίας που ασκεί την εκ περιτροπής προεδρία της πρωτοβουλίας (Ιούλιος 2014 - Ιούνιος 2015). Στις εργασίες προεδρεύει ο υπουργός Εξωτερικών της Αλβανίας, Ντιτμίρ Μπουσάτι. Ο Αλβανός πρωθυπουργός, Έντι Ράμα, ο οποίος απευθύνει αυτή την ώρα χαιρετισμό στους συμμετέχοντες, τόνισε ότι χρειάζεται να γίνουν ακόμη πολλά στην περιοχή για να καταστεί αξιόπιστος εταίρος της ΕΕ.
Τη συμμετοχή τους στις εργασίες της συνάντησης έχουν επιβεβαιώσει πέντε αντιπρόεδροι κυβερνήσεων και υπουργοί των χωρών της περιοχής και εννέα αναπληρωτές και υφυπουργοί και η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Φεντερίκα Μογκερίνι.
Την Ελλάδα, στην Άτυπη Σύνοδο της SEECP στα Τίρανα, εκπροσωπεί ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών Νίκος Χουντής.
Το καλοκαίρι την προεδρία της SEECP αναλαμβάνει η Βουλγαρία.




Πηγή: www.himara.gr