Χρήστος Παπανικολάου: Ο ζωγράφος του Αρχιεπισκόπου Αναστάσιου

To θυμάμαι σαν τώρα. -Έλα να γνωρίσεις τον ζωγράφο του Αναστάσιου, μου τηλεφώνησαν από το διπλανό κτίριο, και όπως ήταν πρώτες ημέρες εδώ, έσπευσα να υπακούσω. Δύο τινά μου είχαν κάνει εντύπωση από εκείνη την γνωριμία. Ενώ επρόκειτο να βραβευθεί τον επόμενο μήνα, αρχές Νοέμβρη του ’15 στο Βατικανό μαζί με τον Αναστάσιο, ο ίδιος δεν είχε σταθεί καθόλου στην διάκριση. Επέμενε να αφηγείται την ιστορία του νεαρού αλεξιπτωτιστή, που είχε χάσει την ζωή του κατά την διάρκεια θρησκευτικών επιδείξεων, και στη μνήμη του οποίου καθιερώθηκαν τα βραβεία Giuseppe Sciacca.

Ακόμη περισσότερο μου είχε ξενίσει η γνήσια και καθολική χαρά του, τελώντας η ίδια υπό τον κλονισμό της μετακίνησης στην ξένη χώρα. -Πρέπει οπωσδήποτε να πας να σε ξεναγήσει στην Καπέλα, τόνισαν, αλλά εγώ άρχισα τα δικά μου. –Ο οργανισμός μου έχει αντιδράσει πολύ άσχημα στο καυσαέριο των Τιράνων και μετράω στην κυριολεξία τις ανάσες και τα βήματα μου.

Πράγματι δεν θα επισκεπτόμουν το Παρεκκλήσι παρά τον Μάρτιο του ερχόμενου έτους, λόγω επαγγελματικής υποχρέωσης. Είχα καταφθάσει αργοπορημένη κάτω από έναν σκληρό ήλιο, φασκιωμένη με ένα μαντήλι για να εισπνέω όσο το δυνατόν λιγότερα μικροσωματίδια, κι όταν άνοιξε την βαριά ορειχάλκινη πόρτα του ναΐδριου  και με αντίκρισε έτσι, χαμογέλασε.

Φοιτήτρια είχα επισκεφθεί την Orangerie στο Παρίσι. Αφού περιπλανήθηκα για ώρα στις αίθουσες με Matisse, Modigliani και Picasso, κατήλθα ένα προς ένα τα σκαλιά μίας εσωτερικής κλίμακας για να βρεθώ στα υπόγεια του Monet. Προτού εισέλθω στις αίθουσες με τα Νούφαρα, έκρινα σκόπιμο να αναγνώσω με περισσή προσοχή την ιστορία των ευμεγέθων τοιχογραφιών από μία προθήκη. Ο ιμπρεσιονιστής ζωγράφος τα τελευταία χρόνια της ζωής του, ματαιωμένος από τον έρωτά του που προτίμησε τον Mane, είχε αποσυρθεί στους κήπους του Giverny στην βόρειο Γαλλία. Εκεί αφιερώθηκε στην ζωγραφική των νούφαρων υπό κάθε δυνατό φως, σε κάθε εποχή. Εκείνο όμως που κλόνισε τον ψυχισμό μου δεν ήταν η σπάνια καλλιτεχνική ιδιοφυΐα  του Monet. Ήταν η επιθυμία του, τα έργα αυτά να μην παραδοθούν στο κοινό  παρά μόνο μετά τον θάνατό του.

Σε μία από τις πιο γνωστές σκηνές του Good Will Hunting, αν όχι την πιο χαρακτηριστική, ο Robin Williams οδηγεί τον Matt Damon παρόχθια μίας μικρής λίμνης. Αναγνωρίζοντας στο ακέραιο την μεγαλοφυΐα του αποσυνάγωγου νέου, του καταθέτει. -Αν σου μιλήσω για τέχνη, θα μου απαριθμήσεις όλες τις Ιστορίες Τέχνης, αν σου μιλήσω για τον Μιχαήλ Άγγελο, θα μου αναφέρεις και την παραμικρή λεπτομέρεια για την ζωή του. Στοιχηματίζω, όμως, ότι δεν ξέρεις πως είναι η μυρωδιά μέσα στην Καπέλα Σιξτίνα. Δεν έχεις σταθεί ποτέ εκεί να ατενίσεις την οροφή.

Η αλήθεια είναι ότι χρειάστηκαν πολλά χρόνια για να επισκεφθώ την Καπέλα του Φλωρεντινού ζωγράφου. Αλλά όταν το έπραξα, Ιούλη μήνα καταμεσήμερο, βίωσα το σύνδρομο του Δαβίδ και του Stendhal. H ίδια αφόρητη έκσταση, ο ίδιος οδυνηρός πανικός μπροστά στο αριστούργημα.

Όταν λοιπόν ο Χρήστος Παπανικολάου σφράγισε την σκαλιστή πόρτα του Παρεκκλησίου της Γεννήσεως εκείνο το εαρινό πρωινό, έκλεισε συνάμα και την πόρτα στις λέξεις. Ο ίδιος συνέχισε απτόητος την παρουσίαση της εικαστικής εγκατάστασης και την ανάλυση της γραμμικής φωτοσκίασης σε μονοχρωμία, όμως όλοι οι υπόλοιποι στεκόμασταν ενεοί και τρομοκρατημένοι.

Στην ιστορία της παραδοσιακής βυζαντινής εικονογραφίας, επικρατεί η «επιθετική» ζωγραφική. Ο γράψας, -είναι ο μόνος όρος που αποδέχεται ο Παπανικολάου, διότι μονάχα αυτός εμφανίζεται στην βιβλιογραφία, σε αντίθεση με το αγιογράφος-, δημιουργεί έναν προπλασμό πάνω στον οποίο εν συνεχεία επιθέτει στρώματα φωτισμού. Η συγκεκριμένη τεχνική προσφέρει ένα απεριόριστο περιθώριο διορθωτικών κινήσεων.

Η τεχνική της γραμμικής φωτοσκίασης σε μονοχρωμία του Παπανικολάου, η οποία κινείται στο χώρο της «παραθετικής» ζωγραφικής, αποτελεί παγκόσμια τομή στην βυζαντινή αγιογραφία και εκκινά από την αρχή της διαφάνειας, μίας λευκής δηλαδή επιφάνειας πάνω στην οποία παραθέτει γραμμές. –Κάθε πινελιά είναι μία γραμμή; -Όχι, κάθε γραμμή είναι μία πινελιά. Αυτή η τελεσίδικη ακροβασία δεν συγχωρεί την ελάχιστη διόρθωση, χρειάζεται να ξύσεις όλη την επιφάνεια και να εργαστείς από την αρχή. Ο ζωγράφος προετοιμάζει την επιφάνεια με υλικά fresco, και κατόπιν δουλεύει τις δισεκατομμύρια λεπτεπίλεπτες πινελιές χιλιοστομετρικής ακρίβειας seco.

Όταν εισήλθε για πρώτη φορά ο Αρχιεπίσκοπος Αναστάσιος στο Παρεκκλήσιο του Καθεδρικού Ναού της Αναστάσεως, στην κόγχη του Ιερού Βήματος «είδε» ένα σπήλαιο, ένα βραχώδες τοπίο. Ο Χρήστος Παπανικολάου αντιθέτως «είδε» πρώτα την Δύση, τον δυτικό τοίχο. Πράγματι, στην ανατολική πλευρά φιλοτεχνήθηκε η σκηνή της Γεννήσεως του Θείου Βρέφους, την οποία λούζει ένα καταρράκτης από τριάντα επτά αγγέλους. Αριστερά, ο Θεοδρόμος αστήρ φωτίζει τον δρόμο στους τρεις Μάγους με τα δώρα, δεξιά οι τρεις Μάγοι κομίζουν το χαρμόσυνο μήνυμα στην Βαβυλώνα.

Στο βορινό τοίχο αναπαρίσταται η σκηνή της Βαπτίσεως του Ιησού, ομοίως στον Νότο επιβάλλεται στο χώρο η σύνθεση της Μεταμορφώσεως του Θεανθρώπου. –Έχουμε δηλαδή δύο Θεοφάνεια, εξηγεί ο Παπανικολάου, τη Βάπτιση και την Μεταμόρφωση. Μόνο το πρόσωπο του Χριστού έξυσα και ζωγράφισα επτά φορές. Κάτι συμβαίνει με τον αριθμό επτά.

-Οι δύο κίονες μπροστά από τον δυτικό τοίχο ορίζουν συμβατικά και συμβολικά τα πέρατα του κυρίως ναού από τον εξωνάρθηκα, προσφέροντας άλλα περιθώρια θεματολογικής ελευθερίας. Εδώ στην Δύση του ναίσκου, η ιστορία εισέρχεται μετά από αιώνες μέσα στην Εκκλησία και η Εκκλησία μέσα στην Ιστορία. Σε απόλυτη μονοχρωμία, ο Παπανικολάου στην δεξιά πλευρά αφηγείται εικαστικά την πρώτη Λειτουργία που τέλεσε ο Αναστάσιος σε ένα χωριό των Αγίων Σαράντα. Δουλεύοντας σε δύο ζώνες, χαμηλά απεικονίζει τα ερείπια που παρέλαβε ο Αρχιεπίσκοπος, ενώ ψηλά παρουσιάζει το έργο του. Δεκάδες πρόσωπα. Στην αριστερά πλευρά του τοίχου ο δημιουργός έχει γραμμοσκιάσει σημαντικές μορφές της Ιστορίας προ Χριστού, στις οποίες αναγνωρίζεται σπερματικός χριστιανικός λόγος, Πλάτωνα, Αριστοτέλη, αλλά και μετά Χριστόν, Γκάντι.

Τέλος υπάρχει μία κλίμακα, στο ανώτερο σκαλί της οποία έχει ανέλθει ένα παιδί, ενώ την ίδια στιγμή παρακολουθεί κανείς την πτώση ενός ενήλικα. –Η πτώση του ανθρώπου είναι ίσως απαραίτητη. Είναι ίσως η πλέον ενδιαφέρουσα περιπέτεια, σχολιάζει ο Παπανικολάου. Ο διαχωρισμός του ανθρώπου από την φύση με την δημιουργία της συνειδήσεως, αυτό το ρίξιμο μέσα στην γλώσσα, συνιστά την πτώση του ανθρώπου. Έκτοτε ό,τι αναμοχλεύει τον πόνο αυτής της πτώσης είναι ηδονικό.

Μόνο όταν ο ζωγράφος προτρέπει να στρέψεις το βλέμμα ψηλά, διαπιστώνεις ότι δεν υπάρχει τρούλος, παρά μόνο ένα τεταρτοθόλιο, δεν αντικρίζεις Παντοκράτορα, παρά μόνο γαλάζιο. «Θεέ μου,  τι μπλε ξοδεύεις για να μην σε βλέπουμε», είχε γράψει ο Ελύτης, επειδή δεν ζωγράφιζε. Μέσα σε μία έκρηξη δισεκατομμυρίων λευκών και κυανών πινελιών διακρίνεις ένα περιστέρι, που συμβολίζει το Θείο Πνεύμα, ένα μονόγραμμα, το σύμβολο του Ιησού, και την άνω χείρα της δημιουργίας, της ευλογίας, το Πρώτο Πρόσωπο. «Εγώ ειμί Κύριος ο Θεός σου».  Ό,τι η οροφή του Παπανικολάου χάνει σε κλίμακα, το κερδίζει σε ένταση, εσωτερικότητα και φως.

-Είναι η στιγμή της Δημιουργίας του σύμπαντος. Πάνω από κάθε κολώνα, μέσα σε μία νεφέλη υπάρχει ένας άγγελος που κρατάει μία υδρία από όπου εκρέει νερό, σχηματίζοντας τους καταρράκτες που κατακλύζουν τους κίονες για να καταλήξουν στο θωρακισμένο γυαλί του Baptisterio, κάτω από τον μικρό ναό. Παντού υδάτινες και θρησκευτικές ροές.

Αν η επιστήμη είναι μία προσπάθεια να καταλάβει ο άνθρωπος τη φύση, η τέχνη είναι το εγχείρημα να κατανοηθεί ο άνθρωπος από τον σύμπαν. Την αλήθεια του Χρήστου Παπανικολάου δεν την γνωρίζεις όταν μιλάει για τα έργα του. Την βλέπεις όταν είναι με κόσμο, και ας δηλώνει αμετανόητος αγοραφοβικός. Ο Παπανικολάου δεν είναι απλώς το δεξί χέρι του Αναστάσιου, έχει πολύ Αναστάσιο μέσα του. Τον θυμάμαι να νουθετεί. -Μην τυχόν παίξεις τον μάγκα εδώ στην Αλβανία. Αν η Αλβανία σου μαθαίνει ένα πράγμα, είναι να μην είσαι μάγκας. Να εξηγεί. -Η Εκκλησία είναι μία κοινωνία για όλους τους ανθρώπους. Να εξανίσταται. -Άρχισες τα δυτικότροπα διατάγματα και τους μανιχαϊστικούς αφορισμούς; Και να επιμένει. –Εδώ κρατάμε ισορροπίες τρόμου.

Ο Παπανικολάου αγαπάει την Αλβανία και τον Αναστάσιο. -Οι Αλβανοί είναι τα πρώτα μας ξαδέλφια, επαναλαμβάνει. Η αγαπημένη του ατάκα του Αρχιεπισκόπου είναι ότι η αλήθεια ενός λαού είναι η γλώσσα με την οποία βρίζει και η γλώσσα με την οποία προσεύχεται. Μιλάει με την ίδια άνεση για τον Ενβέρ Χότζα και τον Ισμαήλ Κανταρέ, γνωρίζει κάθε Ναό της αλβανικής επικράτειας και κάθε Μονή σε ολόκληρη την Βαλκανική. Θα τον ακούσεις ξανά και ξανά να διηγείται πως ταξίδευαν επί καθεστώτος από την πρωτεύουσα στο Αργυρόκαστρο, διασχίζοντας τα βάθη της Αυλώνας περνώντας κάτω από την αρχαία Αμάντεια.

Για την Σελενίτσα, στο κέντρο της οποίας δεσπόζει γλυπτό του David Selenitsa, ενός εκ των σημαντικότερων ζωγράφων της μεταβυζαντινής περιόδου, για τον Ναό του Αγίου Αθανασίου, και τα ορυχεία ασφάλτου. -Όλοι οι δρόμοι του Παρισιού είχαν άσφαλτο από την Σελενίτσα, που έστελνε ο Χότζα, τέτοιας ποιότητος ήταν.

Με το Παρεκκλήσιο της Γεννήσεως ο Παπανικολάου έχει εισέλθει σε αυτό που η UNESCO ορίζει παγκόσμια καλλιτεχνική κληρονομιά. Το γνωρίζει, του το έχουν πει τεχνοκριτικοί από την διεθνή κοινότητα. Τον ίδιο δεν θα τον ακούσεις να μιλάει παρά περί φωτός, στις δέκα του λέξεις οι εννέα είναι φως ακόμη και σε ζητήματα καθημερινότητας. -Από διαστροφή βλέπω παντού πινελιές, λέει πάντοτε γελώντας. Αντί του λυγμό του Monet, της εσωστρέφειας της Δύσης, ο Παπανικολάου ευαγγελίζεται την προσφορά, την εξωστρέφεια και την Ορθοδοξία. -Την εικονογραφία, την συνάντησα για πρώτη φορά, όταν επισκεφτήκαμε με την Σχολή το Πρωτάτο του Μανουήλ Πανσέληνου στις Καρυές Αγίου Όρους. Μετά ακολούθησε Μιλάνο, Κάιρο, νεκρικά πορτραίτα του Φαγιούμ και εγκαυστική στο Θεοβάδιστο Σινά. Όμως σαν τα Τίρανα, σαν τον Αναστάσιο δεν έχει.

Το έχω ακούσει και από αλλού. «Ο Αρχιεπίσκοπος Αναστάσιος δεν έχει, ιδιαίτερα στα “νιάτα” του δεν είχε  καμία σχέση με τους υπόλοιπους Αρχιεπισκόπους». Όποιον τον καταβάλλει ψυχικά το πέρασμα του χρόνου, ας κοπιάσει να αναλογιστεί. Ο Αναστάσιος έφτασε από τις ιεραποστολές της Αφρικής στην Αλβανία σε ηλικία εξήντα δύο ετών, εν έτει 1991, και ξεκίνησε να εργάζεται με σθένος και πνοή εικοσιδυάχρονου. Όταν πριν από δεκαοχτώ έτη ο Παπανικολάου τον  συνάντησε για πρώτη φορά στα Τίρανα, και επί ώρα του ανέλυε το όραμά του με την αυθάδεια και την έξαψη του νεοφώτιστου, εκείνος αρκέστηκε υπομειδιώντας να πει. –Όταν ήρθα σε αυτόν τον τόπο, ουδέποτε σκέφτηκα να κουβαλήσω εδώ οτιδήποτε περίσσευε από τον πολιτισμένο κόσμο. Εκείνο που πάντα με ενδιέφερε ήταν μόνο το άριστο. Έκτοτε η φωνή του Παπανικολάου δεν ακούστηκε. Έκανε μόνο υπακοή.

Μεγάλη Παρασκευή - Λόγος Αρχιεπισκόπου Αναστασίου-E Premtja e Madhe, Fjala e Kryepiskopit Anastas

Ανανέωση με ευφροσύνη, Μήνυμα του Αρχιεπισκόπου Αναστασίου, Πάσχα 2017 - Ripërtëritje me Ngazëllim - Mesazhi i Kryepiskopit Anastas - Pashkë 2017

+ Anastasi Kryepiskop i Tiranës, Durrësit dhe i Gjithë Shqipërisë PASHKË 2017 Ripërtëritje me ngazëllim “Që, siç u ngjall Krishti prej së vdekurish me anë të lavdisë së Atit, kështu edhe ne të ecim në jetë të re” (Rom. 6:4) Triumfi i Ngjalljes së Jisu Krishtit mbi padrejtësinë, dhunën e mbi të gjitha mbi mëkatin dhe vdekjen, që është plotësimi i veprës së Tij mbi dhé për ripërtëritjen e mbarë botës, e mbushin përsëri me ngazëllim zemrën tonë. Krishti, Biri i Perëndisë dhe “Biri i njeriut”, jo vetëm që duroi vdekjen e tmerrshme në Kryq, por të tretën ditë u ngjall së vdekurish, “me anë të fuqisë së lavdishme të Atit” dhe mbetet përgjithnjë Zoti i Ngjallur. Ngjallja është vula që siguron unikalitetin madhështor të Jisu Krishtit. Miliarda njerëz erdhën në këtë botë; shumë prej tyre çuditën me inteligjencën, fuqinë dhe entuziazmuan turmat, por, në fund, të gjithë u mposhtën nga vdekja. Jisui, me sakrificën dhe Ngjalljen e Tij, e shkeli vdekjen dhe e shfuqizoi pushtetin e saj. Kisha, Trupi mistik i Krishtit, jeton dhe vepron në rrjedhën e kohës brenda dritës së Ngjalljes së Tij. Veçanërisht ne Orthodhoksët e kremtojmë dhe e përjetojmë Pashkën në mënyrë intensive. Në këtë të kremte të tërëndritshme, nuk meditojmë thjesht për një ngjarje historike tronditëse, por ftohemi të shkojmë drejt ripërtëritjes së rrugës sonë shpirtërore, “që të ecim në jetë të re”. E kremtja e Pashkës na fton gjithashtu të ndërgjegjësohemi për të kuptuar më thellë pagëzimin tonë. Apostulli i Liturgjisë Hyjnore të së Shtunës së Madhe na mëson: “Sa u pagëzuam në Jisu Krishtin, në vdekjen e tij u pagëzuam; u varrosëm bashkë me të me anë të pagëzimit në vdekje, që, siç u ngjall Krishti prej së vdekurish me anë të lavdisë së Atit, kështu edhe ne të ecim në jetë të re” (Rom. 6:3-4). Krishti i Ngjallur na fton në ripërtëritje të vazhdueshme “në një krijesë të re” (2 Kor. 5:17). Ai na fton të ripërtërijmë marrëdhënien tonë personale me Atë. Ripërtëritja e vazhdueshme shpirtërore vetjake është element përcaktues i jetës së krishterë. Ftohemi të ripërtërijmë besimin tonë në fuqinë e Perëndisë, në Përkujdesjen dhe në Planin e Tij çlirimtar, që të jetojmë në Krishtin, të fuqizojmë përpjekjen tonë që të sundojë e vërteta dhe drejtësia, si dhe të forcohen solidariteti e dashuria. Krishti na fton të ripërtërijmë sigurinë se shpresa do të shpërbëjë dëshpërimin, jeta do të mposhtë vdekjen. * * Kjo ripërtëritje shumë e fuqishme kryhet brenda ngazëllimit paskal me anë të gëzimit që Ngjallja rrezaton brenda nesh. Ne besimtarët, të pagëzuar në emrin e Atit, të Birit dhe të Shpirtit të Shenjtë, e ndiejmë këtë gjë më thellë. Sa më e ndërgjegjshme bëhet siguria jonë në Ngjalljen e Krishtit, aq më shumë fuqizohet ripërtëritja dhe ngazëllimi ynë. Por rrezatimi i ngazëllimit paskal përhapet shumë më gjerë. Ashtu si fotonet dalin prej dritës diellore dhe shkojnë në vendet më të largëta e të errëta të krijesës, edhe rrezet e ndritshme të gëzimit paskal prekin në mënyrë mistike ata që ndodhen larg saj apo lëkunden midis besimit dhe mosbesimit. Ngazëllimi paskal na dhurohet për ta ndarë më pas edhe me njerëz të tjerë. Për Pashkë është zakon që, sapo të ndezim llambadhen tonë, ta çojmë flakën e saj edhe te të tjerët. Kjo simbolizon detyrimin e besimtarëve për të transmetuar, njësoj si apostujt, Lajmin e Gëzuar të Ngjalljes. Zoti i Ngjallur na siguron se “m’u dha çdo pushtet në qiell dhe përmbi dhe”. Dhe këtë e plotësoi duke na thënë: “Shkoni, pra, dhe mësoni të gjitha kombet...”. Këtu kemi të bëjmë me një pasojë, me një “pra”: nuk mundeni të kufizoheni në shpëtimin dhe ngazëllimin tuaj personal, por duhet ta përhapni Lajmin e Gëzuar edhe tek ata që nuk e njohin. Ky lajm nuk mund të mbahet i mbyllur vetëm brenda një komuniteti, është për mbarë njerëzit, për popujt, për ripërtëritjen e botës. Dhe një sqarim tjetër i nevojshëm: Pashka nuk është një e kremte e kufizuar vetëm në një ditë ose vetëm në një periudhë të caktuar, rrezatimi i saj përhapet gjatë gjithë vitit. Çdo të Diel, sipas traditës adhuruese orthodhokse, mendimet, himnet kishtare, zemra jonë mbushen përsëri nga lajmi i gëzuar i Ngjalljes. Fryma e Ngjalljes dhe morali i saj vulosin jetën e krishterë. Shpresa e Ngjalljes i fal kuptim rrugës sonë. Kisha Orthodhokse është mbi të gjitha Kisha e Ngjalljes. * * * Bij të shtrenjtë më Zotin, le ta kremtojmë, pra, këtë vit, me ndërgjegjësim sa më të madh, të kremten e tërëndritshme të Pashkës. Dhe le t’i lutemi Zotit të Ngjallur të ripërtërijë jetën tonë me të vërtetën e Tij. Të ripërtërijë fuqinë tonë mes vështirësive të ndryshme të epokës sonë. Të na dhurojë fuqi që t’i bëjmë rezistencë dekadencës. Të ripërtërijë entuziazmin tonë për nisma krijuese. Ndaj le të jetojmë çdo ditë me ngazëllimin paskal, i cili nuk e injoron realitetin e ashpër të jetës, por e tejkalon dhe e transformon me hirin dhe fuqinë e Krishtit të Ngjallur. Pra, ripërtëritja që buron prej ngazëllimit paskal, le të jetë aspirata dhe përkujdesja jonë. Krishti u Ngjall! Me dashuri të tërëshpirtshme më Krishtin, † Anastasi Kryepiskop i Tiranës, Durrësit dhe i Gjithë Shqipërisë Prill 2016

+ Αναστάσιος Αρχιεπίσκοπος Tιράνων, Δυρραχίου και πάσης Αλβανίας ΠΑΣΧΑ 2017 Ανανέωση με ευφροσύνη «Ἵνα ὥσπερ ἠγέρθη Χριστὸς ἐκ νεκρῶν διὰ τῆς δόξης τοῦ πατρός, οὕτω καὶ ἡμεῖς ἐν καινότητι ζωῆς περιπατήσωμεν.» (Ρωμ. 6:4)     Ο αναστάσιμος θρίαμβος του Ιησού Χριστού κατά της αδικίας, της βίας, και γενικότερα κατά της αμαρτίας και του θανάτου, η ολοκλήρωση του έργου Του επί της γης, προς ανακαίνιση του σύμπαντος κόσμου, γεμίζουν με αγαλλίαση και πάλι τις καρδιές μας. Ο Χριστός, ο «Υἰός τοῦ Θεού καί Υιός τοῦ ἀνθρώπου», όχι μόνον υπέστη τον φρικτό θάνατο πάνω στον Σταυρό, αλλά την τρίτη ημέρα αναστήθηκε εκ νεκρών, «διὰ τῆς ἐνδόξου δυνάμεως τοῦ πατρός» και παραμένει για πάντα ο Αναστάς Κύριος. Η Ανάσταση σφραγίζει την μεγαλειώδη μοναδικότητα του Ιησού Χριστού. Δισεκατομμύρια ανθρώπων πέρασαν˙ πολλοί κατέπληξαν με την ευφυΐα και τη δύναμή τους και ενθουσίασαν τα πλήθη. Τελικά όμως, όλοι νικήθηκαν από τον θάνατο. Ο Ιησούς, με την εκούσια θυσία και την Ανάστασή Του, καταπάτησε τον θάνατο και κατήργησε την εξουσία του. Η Εκκλησία, το μυστικό Σώμα του Χριστού, ζει και κινείται διαχρονικά μέσα στο φως της Αναστάσεώς Του. Ιδιαίτερα οι Ορθόδοξοι πανηγυρίζουμε και χαιρόμαστε με έντονο τρόπο το Πάσχα.     Κατά την ολόλαμπρη αυτή εορτή, δεν αναλογιζόμεθα απλώς ένα συγκλονιστικό ιστορικό γεγονός, αλλά καλούμεθα να προχωρήσουμε και σε μία ανανέωση της πνευματικής μας πορείας. Να πορευθούμε σε μια νέα ανακαινισμένη ζωή, «ἵνα... ἐν καινότητι ζωῆς περιπατήσωμεν». Η εορτή του Πάσχα μας προσκαλεί να συνειδητοποιήσουμε το βαθύτερο νόημα του βαπτίσματός μας. Το αποστολικό ανάγνωσμα της Θείας Λειτουργίας του Μ. Σαββάτου διευκρινίζει: «Ὅσοι ἐβαπτίσθημεν εἰς Χριστὸν ᾿Ιησοῦν, εἰς τὸν θάνατον αὐτοῦ ἐβαπτίσθημεν· συνετάφημεν οὖν αὐτῷ διὰ τοῦ βαπτίσματος εἰς τὸν θάνατον, ἵνα ὥσπερ ἠγέρθη Χριστὸς ἐκ νεκρῶν διὰ τῆς δόξης τοῦ πατρός, οὕτω καὶ ἡμεῖς ἐν καινότητι ζωῆς περιπατήσωμεν.» (Ρωμ. 6:3-4).     Ο Αναστάς Χριστός μας καλεί σε μια συνεχή ανανέωση «εἴ τις ἐν Χριστῷ καινὴ κτίσις·» (Β’ Κορ. 5:17). Μας καλεί να ανανεώσουμε την προσωπική μας σχέση μαζί Του. Η συνεχής πνευματική ανακαίνιση είναι καθοριστικό στοιχείο της χριστιανικής ζωής. Καλούμεθα να ανανεώσουμε την εμπιστοσύνη μας στη δύναμη του Θεού, στην Πρόνοια και στο λυτρωτικό σχέδιό Του˙ να ενισχύσουμε την αγωνιστικότητά μας για την επικράτηση της αλήθειας και της δικαιοσύνης, για την ενδυνάμωση της αλληλεγγύης και της αγάπης. Μας καλεί να ανανεώσουμε τη βεβαιότητα ότι η ελπίδα τελικά θα διαλύσει την απόγνωση, η ζωή θα νικήσει τον θάνατο. *     Η πολυδύναμη αυτή ανανέωση συντελείται μέσα σε πασχαλινή ευφροσύνη, με την ήρεμη χαρά που ακτινοβολεί η Ανάσταση μέσα μας και γύρω μας. Οι πιστοί, οι βαπτισμένοι στο όνομα του Πατρός, του Υιού και του Αγίου Πνεύματος την αισθανόμαστε βαθύτερα. Όσο δυναμώνει η βεβαιότητά μας στην Ανάσταση του Χριστού, τόσο η πασχαλινή ανακαίνιση και αγαλλίαση γίνονται εντονότερες. Αλλά η ακτινοβολία της αναστάσιμης ευφροσύνης διαχέεται πολύ ευρύτερα. Όπως τα φωτόνια ξεκινούν από το ηλιακό φως και φτάνουν στις πιο απόμακρες σκοτεινές πτυχές της κτίσεως, έτσι και οι φωτεινές ανταύγειες της πασχαλινής χαράς αγγίζουν μυστικά ακόμη και όσους στέκουν μακριά ή ταλαντεύονται μεταξύ πίστεως και ολιγοπιστίας.     Η πασχαλινή ευφροσύνη χαρίζεται για να τη μοιραζόμαστε στη συνέχεια και με τους άλλους. Το πασχαλινό έθιμο επιβάλλει μόλις ανάβει η λαμπάδα μας να μεταδίδουμε τη φλόγα της και σε άλλους. Έτσι συμβολίζεται και το χρέος των πιστών να μεταδίδουν, όπως οι Απόστολοι, τη χαρμόσυνη είδηση της Αναστάσεως. Ο Αναστάς Κύριος διαβεβαίωσε: «ἐδόθη μοι πᾶσα ἐξουσία ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ γῆς», και συμπλήρωσε, «πορευθέντες οὖν μαθητεύσατε πάντα τὰ ἔθνη...». Υπάρχει μία συνέπεια, ένα «οὖν» (λοιπόν): Δεν μπορείτε να περιορίζεστε στην προσωπική σας σωτηρία και αγαλλίαση, αλλά οφείλετε να μεταφέρετε τη Χαρούμενη Είδηση σε όσους την αγνοούν. Αυτή δεν μπορεί να κλειστεί και να κρατηθεί σε μία μόνο κοινότητα. Προορίζεται για όλους τους ανθρώπους, για τους λαούς, για την ανανέωση ολόκληρης της οικουμένης.     Και μία ακόμη αναγκαία επισήμανση: Το Πάσχα δεν είναι μία εορτή περιορισμένη σε μία μόνον ημέρα ή σε μία μόνον περίοδο του χρόνου. Η ακτινοβολία της διαχέεται σε όλο το έτος. Κάθε Κυριακή, σύμφωνα με την Ορθόδοξη λατρευτική παράδοση, οι ύμνοι, οι σκέψεις, η καρδιά μας γεμίζουν και πάλι από το άγγελμα της Αναστάσεως. Η αναστάσιμη πνοή και το αναστάσιμο ήθος σφραγίζουν τη χριστιανική ζωή. Η αναστάσιμη ελπίδα νοηματοδοτεί την πορεία μας. Η Ορθόδοξη Εκκλησία είναι κατεξοχήν Εκκλησία της Αναστάσεως. * *     Ας εορτάσουμε, λοιπόν, όσο γίνεται πιο συνειδητά την ολόλαμπρη εορτή του Πάσχα. Και ας δεηθούμε στον Αναστάντα Κύριό μας να ανακαινίζει τη ζωή μας μέσα στη δική Του αλήθεια. Να ανανεώνει την αντοχή μας στις ποικίλες δυσκολίες της εποχής μας. Να ανακαινίζει την αντίσταση μας στην παρακμή. Να ανανεώνει τον ενθουσιασμό μας για δημιουργικές πρωτοβουλίες. Ας ζούμε την καθημερινότητά μας με πασχαλινή ευφροσύνη, η οποία δεν αγνοεί τη σκληρή πραγματικότητα της ζωής, αλλά την υπερβαίνει και τη μεταμορφώνει με τη χάρη και τη δύναμη του Αναστάντος Χριστού. Ανανέωση, λοιπόν, με πασχαλινή ευφροσύνη ας γίνει πόθος και μέριμνά μας. Χριστός Ανέστη!