Σπάνιος Ελληνικός χάρτης της βυζαντινής εποχής που κρατείται στη Μυστική Βιβλιοθήκη του Βατικανού

Σπάνια θα συναντήσει κανείς παλαιούς χάρτες της Ευρώπης ή παγκόσμιους, οι οποίοι έχουν σχεδιαστεί από Έλληνες και οι ονομασίες να αναγράφονται στην Ελληνική γλώσσα…

Μας είναι γνωστοί οι χάρτες, που έγιναν πάνω σε πρότυπα του Πτολεμαίου, στους αναγεννησιακούς αιώνες, κυρίως, μετά το 15ο αιώνα, αλλά, είναι με λατινική γραφή και φέρουν λατινικές ονομασίες.

Ο χάρτης που παρουσιάζουμε, σήμερα, είναι ένα πολύ σπάνιο κομμάτι του βυζαντινού πολιτισμού, σχεδιασμένος λίγα χρόνια πριν αλωθεί η Κωνσταντινούπολη, από τους Οθωμανούς.

Ο Χάρτης μεταφέρθηκε στη Δύση από τους Βυζαντινούς λόγιους μετά την Άλωση της Πόλης.

Φέρει την ονομασία «Ευρώπη», είναι χειρόγραφος , και απεικονίζει τις μεγάλες πόλεις της Ευρώπης με το σχήμα ενός κάστρου. 
Στον Ελλαδικό χώρο στη μορφή αυτή, σημειώνονται η Κωνσταντινούπολη και η Θεσσαλονίκη.

Αξιοσημείωτο, επίσης, είναι ότι όλες οι ονομασίες, πελάγη, κόλποι, ποταμοί, πόλεις, φέρουν Ελληνικές ονομασίες όπως συνηθιζότανε την εποχή εκείνη.

Δυστυχώς η ανάλυση της φωτογραφίας δεν είναι καλή και δεν μας παρέχεται η δυνατότητα ανάγνωσης όλων των ονομάτων.

Έχει τον τίτλο «Γεωγραφία Πτολεμαίου στην Ελληνική», και κρατείται στη «Μυστική Βιβλιοθήκη του Βατικανού».

https://arxaia-ellinika.blogspot.al/

Σουηδός ποιητής αποπληρώνει το χρέος του προς την Ελλάδα

• 
  Ο Jesper Svenbro

Ο Jesper Svenbro (1944) είναι μέλος της Σουηδικής Ακαδημίας, ελληνιστής, ποιητής και δοκιμιογράφος. Γνωστό είναι το βιβλίο του (η διδακτορική διατριβή του) La parole et le marble. Aux origines de la poétique grecque, στο οποίο συζητείται η καταγωγή της αρχαίας ποιητικής. Ελληνικά έχει εκδοθεί το βιβλίο του Φρασίκλεια, Ανθρωπολογία της ανάγνωσης στην αρχαία Ελλάδα («Πατάκης» 2002). Ποιήματά του έχουν δημοσιευθεί παλαιότερα στα περιοδικά Ποιητική(2008), ΦΡΜΚ (2013) και The Books' Journal (2013).Στο κρινόμενο βιβλίο δημοσιεύονται μεταφρασμένα από τα σουηδικά 19 ποιήματα από τη συλλογή Το όνομα της κόρης της Σαπφούς. Ατομική εργασία. Διδακτικό έτος 2015-2016, 6 ποιήματα από τη συλλογή Αρτεμίσιον και ένα που συνετέθη με την ευκαιρία συμποσίου αφιερωμένου στη Σαπφώ (2015). Όπως μαθαίνουμε, τα ποιήματα αυτά είναι ακόμη ανέκδοτα στη Σουηδία. Το γεγονός ότι πρωτοδημοσιεύονται στα ελληνικά δείχνει, πιστεύω, την εκτίμηση του ελληνιστή ποιητή στη χώρα μας. Τα 26 ποιήματα αποδίδονται σε καθαρά, αβίαστα ελληνικά. Δεν μπορώ να ελέγξω την ακρίβεια της μετάφρασης, όμως τα ποιήματα είναι ωσάν να έχουν γραφεί στη γλώσσα μας. Και τούτο λίγο δεν είναι.

Όλα τα ποιήματα είναι πολύστιχα –άλλα πεζόμορφα, άλλα αναπτυγμένα σε τετράστιχες ή πεντάστιχες στροφές. Ο χαρακτήρας τους είναι αφηγηματικής τάξεως. Ακριβέστερα: εκφέρονται ωσάν μικρά δοκίμια, τα οποία όμως υπερβαίνουν τον δοκιμιακό λόγο –τον ακυρώνουν. Η όποια τους eruditio είναι φαινομενική, θα έλεγα και ειρωνική. Τα 18 από τα 19 ποιήματα της πρώτης συλλογής εμφανίζονται ως οιονεί μέρη μιας φιλολογικής εργασίας. Η συνοδευτική επεξήγηση «Ατομική εργασία. Διδακτικό έτος 2015-2016» παραπέμπει σε μαθήματα σεμιναριακά.

Δύο από αυτά τα ποιήματα τιτλοφορούνται «Εξετάσεις, θέμα πρώτο» και «Εξετάσεις, θέμα δεύτερο». Στο πρώτο εξετάζεται το μάθημα «Η ανθρωπολογία του ελληνικού γάμου». Στο δεύτερο το μάθημα «Η σχέση της αρχαϊκής ποίησης με τον Όμηρο»! Το εύρημα κάθε άλλο παρά σχολαστικό είναι. Τουναντίον. Ο τρόπος με τον οποίο συνενώνονται τα σεμινάρια, η διδασκαλία της Ιστορίας και της Φιλολογίας κρατά μακριά από τα ποιήματα κάθε σχολαστικισμό. Στην ουσία αυτά τα δύο «μαθήματα» δίδουν τον τόνο στα υπόλοιπα ποιήματα του βιβλίου.

Το σημαντικότερο: ενώ το αρχαϊκό «φιλολογικό» περιβάλλον της Λέσβου εμφανίζεται μέσα στο βιβλίο, ο Svenbro έρχεται και βλέπει καθαρότατα επίσης και προς τον 20ό αιώνα.

Στο ποίημα «Ταξίδι του μέλιτος με Sightseeing» εμφανίζονται η Ελίζαμπεθ Τέιλορ και ο Ρίτσαρντ Μπάρτον «καβάλα στα άλογα να θαυμάζουν τη Σφίγγα και τις πυραμίδες της Γκίζας». Παρακάτω «ακούγoνται», δίπλα στη Σαπφώ, ο τρομπετίστας Miles Davis και o κοντραμπασίστας Paul Chambers. Συναντούμε τους διάσημους εκδότες Ε. Lobel και D. Page (Poetarum Lesbiorum Fragmenta), τους παπυρολόγους Β. Ρ.Grenfell και Α. S. Hunt. Παρόντες ο Εντμουντ Χούσερλ και ο Ντεριντά. Υπάρχει ένα απόσπασμα από το βιβλίο της μαρξίστριας Simone Weil (1909-1943) για την Ιλιάδα της και μνημονεύεται η μελέτη του Gregory Nagy, The Best of the Achaeans! Τέλος, o ελληνιστής ποιητής δοκιμάζει να «αποκαταστήσει» το διάσημο, σπαραγμένο ποίημα της Σαπφώς «Ο γάμος του Εκτορα και της Ανδρομάχης» (44LP).

Μια νέα «μυθική μέθοδος»; Όχι. Εδώ δεν εφαρμόζεται η διάσημη ελιοτική (και σεφερική) μέθοδος κατά την οποία ένας αρχαίος μύθος (του Ορέστη λ.χ.) χρησιμοποιείται ως δομικό στοιχείο του σύγχρονου ποιήματος για να βοηθήσει έτσι τον ποιητή να εκφράσει την εμπειρία του με τρόπο αντικειμενικό. Υπόβαθρο, καταγωγή των ποιημάτων του Svenbro δεν είναι ο μύθος. Είναι το ίδιο το αρχαίο ποίημα, η αρχαία λέξη, το παράθεμα, το fragmentum, οι εκδότες, οι παπυρολόγοι και οι φιλόλογοι αλλά και το riff, η επανερχόμενη μουσική φράση στην τζαζ. Με τη χρήση όλων αυτών των στοιχείων ενοποιείται ο χρόνος. Ενοποιείται ο χώρος. Ενοποιούνται η ποίηση, η μουσική, η φιλολογία.

Κρίνω ότι τα ποιήματα του Jesper Svenbro σε πρώτη ανάγνωση είναι διδακτικά. Παιδευτικά.

Διδάσκουν με τον τρόπο τους ένα κεφάλαιο της λεσβιακής λυρικής ποίησης. Δείχνουν το κέντρο, τη Σαπφώ. Εμφανίζουν επί σκηνής τον συγκαιρινό της ποιητή Αλκαίο. Αναφέρονται στον αισυμνήτη Πιττακό. Στον Σιμωνίδη, στον ρωμαίο ιστορικό Αμμιανό Μαρκελλίνο (ελληνικής καταγωγής), στον Παυσανία. Κυρίως όμως δοξολογούν τη Ροδόπη/Δωρίχα, εταίρα, σύζυγο του αδελφού της ποιήτριας Χάραξου και (σύμφωνα με τα αρχαία κουτσομπολιά) αγαπημένη της ίδιας της ποιήτριας!
Για την οποία πιθανότατα γράφει τον στίχο «το περιττό φορτίο της βαρυθυμίας» («Σαπφώ: Πέντε στροφές για τη Δωρίχα»).

Ομως δεν έχουμε ποιήματα που απλώς προβάλλουν το αρχαίο κλέος. Δεν είναι ποιήματα μόνο παιδευτικά. Ναι. Μας εισάγουν όντως σε έναν πολιτισμό που εμείς οι Ελληνες τον αγνοούμε υβριστικά. Όμως (επαναλαμβάνω) δεν πρόκειται για ποιήματα φιλολογικά ή απλώς παιδευτικά. Δεν είναι ποιήματα ενός εστέτ ποιητή και φιλολόγου. Τα ποιήματα του Jesper Svenbro είναι πρωτίστως πολιτικά. Η σημασία τους είναι πολιτικής τάξεως. Η ιδεολογία τους έχει χροιά πολιτική. Κοινωνική. Ενα μάλιστα ποίημα, «Καρυάτιδες» (στη συλλογή Αρτεμίσιον), θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί «προπαγανδιστικό» για εμάς τους Νεοέλληνες καθώς ο ποιητής αναφέρεται ευθέως στην ιστορία του γερμανικού χρέους... Αλλά όχι μόνο του κατοχικού.

Το ποίημα αναφέρεται και στο «χρέος» των μεγάλων Γερμανών ποιητών, όπως του Χέλντερλιν και του Γκαίτε. Οι δύο μεγάλοι Γερμανοί ποιητές έχουν αποπληρώσει το όποιο χρέος τους. Θα έλεγα, και με το παραπάνω. Το ίδιο πράττει και ο Σουηδός ελληνιστής και ποιητής. Αναγνωρίζει το χρέος του προς την Ελλάδα. Και το εξοφλεί με τον καλύτερο τρόπο. Ωστόσο (είτε θέλουμε να το εννοήσουμε, είτε όχι) υπενθυμίζει και το δικό μας χρέος προς την αρχαιότητα και στη χώρα που ζούμε σήμερα. Πλαγίως πλην σαφώς, δείχνει το συνεχώς αυξανόμενο χρέος μας προς την ταλανιζόμενη χώρα.

• Αναδημοσίευση: tovima.gr / Γιώργης Γιατρομανωλάκης.
• http://www.pontos-news.gr

Bastard – Edison Ypi

E rrahu maqedoni shqiptarin në mes të Shkupit. Ku është çudia ? Kurrkund. E ndjek, e gjen, e vjedh, e rreh, e vret, shqiptari-shqiptarin edhe nën gur po të jetë fshehur. Pse mos e rrahi maqedoni shqiptarin në mes të Shkupit.
E rreh maqedoni shqiptarin që çke me të sepse shqiptari i zgjedh politikanët, sa më bandita dhe hajduta, sa më mashtruesa dhe karrierista, nga ata që për shqiptarë dhe Shqipëri flasin deri në momentin kur zaptojnë ndonjë kolltuk, dhe pastaj i harrojnë të gjitha, e nisin të bashkëpunojnë, jo me maqedonin e me serbin, por edhe me dreqin e dreqit. Se mos po të rrahin vetëm në Shkup. Kudo dhe kurdoherë vetëm të kanë rrahur, kurrë nuk i ke rrahur. Ata rrih, ti bjeri çiftelisë e lahutës e kitarrës, e qaj. Mirë ta bëjnë. S’ka ndodhur asgjë tjetër përpos asaj që vet’ ke dashur.
Bëre çmos të vazhdoje të rrije i pushtuar nga turku.
Për themelues të shtetit nuk gjete ndonjë më të hajrit por e zvarrite dhe e zgjate aq tepër, sa të erdhi nga jashtë një i mirë për kohën, por dallaverexhi në thelb.
Të njëjtën gjë bëre me të gjithë.
Me dy prej më të shquarve, më të iluminuarve, më të përkushtuarve, që pate;
Njërin e degdise në Amerikë ku e shpërdoroi atdhedashurinë dhe erudicionin duke i lypur pare Mbretit e duke pirë uiski restoranteve të Uashingtonit ku gjithë kohën s’bëri asgjë tjetër veçse talli Shqipërinë dhe shqiptarët.
Tjetrin edhe më zi, pasi e detyrove të vejë në Moskën e Leninit, erdh’ e u bë Kryeministër me një revolucion qesharak. Jo për të qeverisur. S’dinte të qeveriste. Vetëm për t’i tallur shqiptarët duke t’i rënë pasditeve violinës.
Nuk bëre kurrë asnjë heroizëm, asnjë sakrificë. Nuk u shquajte kurrë për asnjë punë të mirë. Vetëm nënështrim dhe vetëm pajtim me më të keqen.
Gjatë luftës së parë të pushtoi kush deshi pa më të voglën rezistencë.
Gjatë Mbretërisë bëre çmos të mos pranoje shtet, rregull, rend.
Gjatë luftës së dytë ndihmove sa munde një grusht rrugaçësh në një luftë civile vllavrasëse me pasoja katastrofike në të ardhemn, ndërkohë që një grusht shqiptarësh për së mbari, të vetmit që nuk deshën ta lenë Shqipërinë të tërën në dorë të pushtuesave, i shpalle tradhëtarë dhe kolaboracionistë dhe sot e kësaj dite i shan e i tall e i mallkon.
Pas luftës u more dhjetra vite me skllavërimin dhe turpërimin e vetes. U përule e u kërruse e u poshtërove sa s’ka bërë vaki kurrkund tjetër.
Sot nuk po le të zezë pa bërë;
I fute paret nëpër piramida, dhe dogje e shkatërrove e u vrave pafund.
Mblodhe ku ishin e ku s’ishin kuçin e maçin, nga Turqia, Lindja e mesme, Lindja e largët, Kina, Filipinet, u the se do t’i nxirrje me skaf në Itali. Shumicës së fakirëve ardhur nga larg, u more paret në këtë aferë kriminale. Një numuri jo të vogël, u premtove Brindizin, i hodhe në Shëngjin, ose në det.
I shite motrat, bijat, kushurirat, i nise prostituta.
S’le pëllmbë toke pa e mbjellë me hashash.
Vrave dhe preve pa të lëvizur qerpiku babain, vëllain, motrën, gruan, të dashurën, farefisin, komshiun, ortakun.
Të është mbushur mendja se mënyrat më të ndershme për tu pasuruar janë ato më të pistat dhe më kriminalet; kultivimi dhe trafikimi i drogës, klandestinët, prostitutat, mashtrimi, korrupsioni, hashashi.
Po e shet votën, pra Lirinë, me një thes miell.
Nuk njeh mënyrë tjetër për tu punësuar veç asaj që gjatë fushatave elektorale t’i shërbesh një partie.
Ke kompromentuar pa kthim gjënë më të bukur, shpikjen më të sofistikuar të qytetërimit modern, Shoqërinë Civile. E ke kthyer të tërën në një arenë çakajsh, në një sofër hajdutësh të pështirë pa absolutisht asnjë lidhje me qëllimet për të cilat taksapaguesit paguajnë dhe ti vjedh.
Po i shfrytëzon të punësuarit në mënyrë më shtazarake se në librat e Engelsit dhe Marksit dhe të gjithë propagandës komuniste.
Internetin po e shfrytëzon vetëm për të krijuar një profil që e dëshiron, një fytyrë që të mungon, një identitet që s’e ke, dhe sidomos për të bërë gjënë që di të bësh më mirë, për të shpifur dhe spiunuar.
U ke vënë rrugëve dhe shesheve të Shqipërisë emra rrugaçësh, halabalësh, budallenjsh, vrasësish, mitomanësh, delirantësh, që nuk njihen për absolutisht asgjë tjetër përpos emrit të rrugës.
Ta çliroi Kosovën aleanca më e madhe ushtarake e botës. U vërsule ta paraqisje sikur e çlirove vetë, dhe e bëre Kosovën shtetin më mafioz të botës. Ku mund të kesh talent, por s’gjen dot asnjë punë, se t’i nxjerrin sytë partizanët. Mund të kesh tokë, por s’ke leverdi të kultivosh asgjë, se produktet i sjellin nga jashtë kontrabandistët. Dëshiron të jetosh në Kosovë, por nuk mundesh se të shurdhojnë fanatikët.
I zgjedh me votë politikanët dhe ligjbërësit, por nuk i respekton as ata as ligjet.
I hodhe në erë me dinamit një herë e një kohë Kishat dhe Xhamiat. Të njëjtën gjë je duke bërë edhe sot me vendet e kultit që po t’i ndërtojnë të tjerët, përderisa nuk i frekuenton. Rezultati ? Sa më tepër mbulohen besimtaret, aq më tepër zbulohen qefliet. Sa më me kujdes i fshehin pjesët e trupit konservativet, aq më pa teklif i zvogëlojnë breçkat liberalet.
I spiunove, i degdise nëpër internime dhe burgje mijëra e mijëra. Tani po aq kriminalisht po sillesh me viktimat e tua, përndjekjen, të përndjekurit, pasojat, detyrimet.
Nuk e ke aspak problem, s’ke asnjë kundërshtim, s’bën asnjë rezistencë, që hajduti të bëhet deputet, batakçiu ministër, banditi biznesmen, i korruptuari gjykatës, gdhëja shkrimtar, tuhafi artist, bythlëpirësi gazetar.
Nga lypja deri tek Arti, nga Kultura tek Letërsia, nga intimiteti tek institucionet, gjithçka e bën vetëm për të vjedhur o i panginjur.
Dhe çuditesh kur të rrahin në mes të Shkupit pasi bërtet “Allahu Ekber”.
E ke menduar ndonjëherë çfarë mund të pësosh po ta bësh Kryqin në mes të Khartumit, Lahores, Kandaharit, ku zbatohen me përpikmëri urdhërat e Allahut ?
Ti ke fajin që i poshtërojnë, bashkë me ty, edhe gjithë të tjerët.
Se ti synon diçka të mbrapshtë, të paarsyeshme, të pamundur; Ti do gjithmonë të marrësh dhe kurrë të mos japësh.
Kjo mbrapshti, kjo e keqe, ty të kënaq, të lumturon, të lehtëson, për të keqen ti ke dashuri, ke mall, ke nostalgji.
E mira ty të rri ngushtë, të djersit, të shqetson, të dhemb, të torturon, ti nis e vuan kur e mira të vjen dhe mezi çpret ta largosh. Shporru bastard.
http://ypi.al/