Η καθεμία από μας πήρε το παιδί της άλλης και το έπνιξε

• Εκτύπωση

Αφηγείται η Βαρβάρα Σαλτσίδου από το Κόλοου Έρπαας, γεννημένη το 1902 (καταγραφή: Μάρτιος 1966).

«Προς τα τέλη του 1917 νομίζω, σε κάποιο κρυψώνα στο βουνό Κοτζά Νταγ, οι Τούρκοι ανακάλυψαν πολλές ομάδες κρυπτόμενων γυναικοπαίδων, άλλες τις εβίασαν, άλλες τις πήγαν εξορία όπου και χάθηκαν και άλλες τις πήγαν σαν δούλες και τις πούλησαν.

»Μια ομάδα γυναικών ήμασταν κρυμμένες μέσα σε ένα ρέμα, στον ποταμό Λύκο, έτσι το λέγανε, ή Γεσίλ Ιρμάκ ή Ίρη, δεν θυμάμαι, και εκεί κρυφτήκαμε κάτω από έναν καταρράκτη που είχε πίσω σπηλιά. Είδαμε τους Τούρκους να έρχονται προς τη μεριά μας ακολουθώντας το ποτάμι και σε ύποπτα μέρη, πυροβολώντας για να δουν αν κάποιος βρίσκεται κρυμμένος σε θάμνους ή μέσα στις καλαμιές.

»Καταλάβαμε ότι το ίδιο θα γίνει και με μας αν μας ανακάλυπταν, εκεί όμως που βρισκόμασταν δεν μπορούσαν να φανταστούν ότι πίσω από τον καταρράκτη θα υπήρχαν άνθρωποι. Αλλά είχαμε μαζί μας και μικρά παιδιά και σκεφθήκαμε, καλά όλα αυτά, αν όμως κάποιο παιδί κλάψει και προδώσει τη θέση μας, τι θα γίνει; Ήμασταν περισσότερες από 100 γυναίκες και είχαμε 8-10 παιδιά, ηλικίας 2 έως 7 χρονών και αποφασίσαμε να τα πνίξουμε μην τυχόν και κλάψει κάποιο ή μιλήσει, και όταν οι Τούρκοι θα ήταν κοντά μας θα ανακάλυπταν την κρυψώνα μας και θα μας συλλάμβαναν.

»Τότε η καθεμία από εμάς πήρε το παιδί της άλλης και το έπνιξε, σφίγγοντας το λαιμό του και αφήνοντας το νερό του καταρράκτη να μπει μέσα στο στόμα του. Κάποιο κοριτσάκι 6-7 χρονών όταν είδε το τι γινότανε, μας παρακάλεσε να μην της βγάλουμε από το λαιμό κάτι χαϊμαλιά που είχε και μας είπε στα τούρκικα "πενί ποορκενέ τσιτσιλεριμί τσικάρτμαγιν", δηλαδή όταν με πνίγετε να μη βγάλετε από το λαιμό μου τα χαϊμαλιά…».

http://www.pontos-news.gr

Τι είναι Γενοκτονία και ποιες πράξεις την χαρακτηρίζουν

Σύμφωνα με τη σύμβαση για την πρόληψη και καταστολή εγκλημάτων, γενοκτονία είναι οποιαδήποτε από μια σειρά πράξεων που αναφέρονται και στοχεύουν στον ολικό ή μερικό αφανισμό μιας εθνικής, φυλετικής ή θρησκευτικής ομάδας. Μελίνα Κονταξή Ιστορικός - Δρ Βαλκανικού Πολιτισμού Γενοκτονία είναι αρχικά η θανάτωση των μελών της ομάδας. Ενδεικτικό παράδειγμα της πρώτης πράξης που πρέπει να γίνει για να χαρακτηριστει κάτι ως γενοκτονία είναι το γεγονός ότι από τους 25.000 Έλληνες που ζούσαν στην περιοχή της Μπάφρας και του Αζαάμ εξολοθρεύτηκε το 90% ενώ το υπόλοιπο 10% εκτοπίστηκε στο εσωτερικό της Μικράς Ασίας. Δεύτερη πράξη είναι η πρόκληση σοβαρής ή ψυχικής βλάβης σε μελή της ομάδας. Αυτό είναι αυταπόδεικτο όταν σε σκοτώνουν ή σε εκτοπίζουν. Τρίτη προϋπόθεση για να χαρακτηριστεί μια πράξη ως γενοκτονία είναι η σκόπιμη επιβολή συνθηκών ζωής με στόχο τον αφανισμό, ολικό ή μερικό των μελών της ομάδας. Τα τάγματα εργασίας στα οποία υπολογίζεται ότι 250.000 Έλληνες βρήκαν το θάνατο μέχρι το 1918 (θυμίζουμε ότι ο ελληνικός στρατός ήρθε στην Σμύρνη το 1919) αποτελούν δείγμα αλλαγής συνθηκών με στόχο τον αφανισμό. Η επιβολή μέτρων που αποσκοπούν στην παρεμπόδιση των γεννήσεων είναι κάτι επίσης αυταπόδεικτο αφού όταν σε εξοντώνουν είτε άμεσα είτε στέλνοντας σε στρατόπεδα συγκέντρωσης, δε γεννάς. Επίσης η αρπάγη ανηλίκων μελών μιας ομάδας και η μεταφορά τους σε μια άλλη ομάδα τεκμηριώνεται από την αρπάγη κοριτσιών για τα χαρέμια και τέλος η απόδειξη ότι όλες οι παραπάνω πράξεις ήταν η εφαρμογή πολίτικης απόφασης αποδεικνύεται από την απόφαση που πήραν οι Νεότουρκοι το 1911 στην κατεχόμενη Θεσσαλονίκη για αφομοίωση με τη βια ή εξόντωση των χριστιανικών πληθυσμών. Το 2007 η Διεθνής Ένωση Μελετητών Γενοκτονιών αναγνώρισε τη γενοκτονία των χριστιανικών εθνοτήτων της οθωμανικής αυτοκρατορίας. Για να τελειώνουμε με το αν η εξόντωση των γηγενών λαών από τους Τούρκους ήταν ή δεν ήταν γενοκτονία, και οι αρνητές της ξεχνάνε ότι η ατιμωρησία της γενοκτονίας των χριστιανικών πληθυσμών της Ανατολίας ενέπνευσε τον Χίτλερ. 

http://www.freepen.gr/

Ataturku, Pondët dhe urrejtja e ndërsjellët

Jordan Jorgji - Universiteti Fan S. Noli, Korçë

E djeshmja ishte një ditë simbolike për dy ngjarje historike që edhe pse të ndryshme midis tyre u kthyen në dy anë të kundërta të së njëjtës monedhë: identitetit kolektiv kombëtar. 

Më 19 Maj 1881 lindi në Selanik ai që njihet me emrin Mustafa Qemal Ataturk dhe që konsiderohet si “babai” i shtetit të sotëm turk. Ishte njeriu – dhe u perceptua si i tillë – i cili ndihmoi në kalimin e Perandorisë shumë-shekullore Osmane në Turqinë moderne të shekullit të 20-të. Ataturku e ndërthuri orientimin e vendit të tij drejt civilizimit dhe forcës që karakterizonte Fuqitë e Mëdha të Evropës me ruajtjen e sovranitetit territorial të Turqisë në kufijtë më të maksimalë të mundshëm, duke marrë parasysh kushtet në të cilat ndodhej rajoni në atë kohë. Konkretisht, neutralizoi zbatimin e “Traktatit të Sevres” të nënshkrua në vitin 1920 në Francë. Ky dokument e kufizonte ndjeshëm territorin osman sepse lejonte krijimin e shtetit armen dhe atij kurd si dhe zgjeronte influencën e Greqisë në brigjet e Azisë së vogël. Sot, një pjesë e konsiderueshme e qytetarëve Turq, kryesisht “Qemalistët”, festojnë çdo vit ditëlindjen e Ataturkut si ditë kombëtare të shpëtimit të Turqisë. 

Dimensioni tjetër që simbolizon 19 Maji dhe që ndodhet “armiqësisht” përballë ngjarjes së mësipërme është genocidi i kryer ndaj popullsisë Ponde të brigjeve jugore të Detit të Zi nga ana e lidershipit ushtarak dhe politik të Perandorisë Osmane gjatë periudhës 1914-1922. Qytetarët me origjinë ponde që ndodhen në Greqi qysh prej fillimeve të shekullit të 20-të përkujtojnë çdo vit genocidin e kryer ndaj tyre, duke rikujtuar në mënyrë të ritualizuar numrin e “353 mijë” viktimave. Në mënyrë të ngjashme me Qemalistët më sipër, Pondët e Greqisë demonstrojnë sistematikisht togfjalëshin “Nuk harrojmë!”.

Për sa u përshkrua më lart, do doja të nënvizoja të paktën tre aspekte kryesore. Së pari të bën përshtypje se si ngjarje të ndryshme historike e deri te gjallesa e fenomene natyrore ngurtësohen në memorjen kolektive si mite që ndikojnë fuqimisht marrëdhëniet mes shteteve në periudha paqeje. Nëse sot udhëheqësit Turq dhe Grekë dëshirojnë të ndërmarrin hapa për përmirësimin e marrëdhënieve dypalëshe, ata do të gjenden përballë me trysninë e “urrejtjes së ndërsjellët” që ekziston e ushqehet prej dekadash në gjirin e identiteteve kolektive. Kjo nuk ndodh vetëm te këto dy vende, por edhe në marrëdhënie të tjera dypalëshe, si për shembull ato midis Shqiptarëve dhe Serbëve, Turqve dhe Armenëve, Armenëve dhe Azerëve, Iranianëve dhe Arabosauditëve, e kështu me radhë. 

Së dyti, në riprodhimin e urrejtjes kolektive ka kontribut edhe lidershipi i shteteve respektive. Arsyeja është se në këndvështrimin e tyre mbrojtja e interesit kombëtar realizohet në momentin kur prezervohet diferencimi nga fqinjët, pra sepse këta të fundit perceptohen si të rezikshëm ndaj sovranitetit territorial, ajror dhe detar (nëse ka). Kështu, a do ti interesonte kryeministrit Grek apo Shefit të Shtabit të Përgjithshëm të Turqisë të afronin të dy shtetet respektive në atë masë sa të vinin në dyshim identitetet kombëtare si të kundërta me njëra-tjetrën. 

Një pyetje me rëndësi të veçantë që lind këtu është se prej cilëve përcaktohet interesi kombëtar dhe me çfarë metodash? Nëse formuluesit e politikave kombëtare bazohen te ruajtja e status kuo-së apo te zgjerimi territorial, a merret në konsideratë edhe dimensioni moral i të drejtave të njeriut? Pondët kujtojnë sot ikjen e padrejtë të qindra mijëra shpirtrave dekada më parë, ndërkohë që Turqit nga ana tjetër nënvlerësojnë faktet historike në emër të pragmatizmit politik, qoftë në nivelin elitar apo dhe në atë kolektiv. Kjo ka ndodhur dhe ndodh në raste të ndryshme, si për shembull në spastrimin etnik që u krye pas Luftës së Dytë Botërore ndaj Çamëve dhe sllavofonëve nga territoret e Greqisë veriperëndimore e veriore, në emër të “prioritetit” kombëtar për të homogjenizuar popullsinë. 

Së treti, çfarë do të ndodhë në të ardhmen? Sot në epokën e Globalizmit, kur edhe pse shtetet-kombe vazhdojnë të mbeten njësia themelore në sistemin ndërkombëtar ato ndeshen me sfida që i kapërcejnë ndjeshëm kufijtë nacionalë, është e nevojshme që të hidhen hapa përtej traditës konceptuale të deritanishme. Nëse politikat e bashkëpunimit rajonal që ndërmerren sot në tregti, kulturë, arsim dhe pse jo në politikë do të paraprihen nga ndjesat publike në lidhje me të kaluarën konfliktuale kolektive, atëherë mundësia për afrimin zyrtar dhe ndër-komunitar do të jetë më e madhe. Të vdekurit duhen respektuar gjithmonë, por le ti’ lëmë të Prehen në Paqe dhe të mos i përdorim për riprodhimin e vazhdueshëm të urrejtjes së ndërsjellët në formën e një “udhe qorre”që përsërit vetveten.

http://www.respublica.al/