Το φαινόμενο των Ηπειρωτών ευεργετών

       Η ευεργεσία είναι η ευγενέστερη εκδήλωση της ζωής του ανθρώπου. Συνίσταται στο ενδιαφέρον έως και την προσωπική ανάλωση του δωρητή με πνεύμα αγαπητικής αυτοπροσφοράς για την προκοπή και την ευδαιμονία του ευεργετούμενου, ο οποίος βρίσκεται σε δεινή θέση. Έχει ως κίνητρό της την αγάπη και τη φιλοτιμία. Την υπαγορεύει το πνεύμα της φιλαλληλίας και είναι σύμφωνη με την προτροπή του Απ. Παύλου, «μη τα εαυτού έκαστος αλλά τα του ετέρου».

      Ο ευεργέτης είναι ακριβώς εκείνος που επεμβαίνει και σώζει όταν υπάρχει αδιέξοδο, εκεί όπου καμία άλλη πόρτα, από πουθενά, δεν μπορεί να ανοιχτεί.

      Σε τέτοια δεινή κατάσταση μπορούν να περιέλθουν άτομα και έθνη. Και η Ελλάδα, δυστυχής, είχε περιέλθει στην εσχάτη μορφή εξαθλίωσης και εξαχρείωσης κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας. Με μόνη παρηγοριά την διήγηση των περασμένων μεγαλείων, που έφερναν δάκρυα, και το φως της εκκλησίας που αναπτέρωνε τη χαρά.

     Η σκλαβιά του Τούρκου δυνάστη στεκόταν σαν βρόγχος στο στήθος. Και η ανάγκη της ελευθερίας άλλους οδήγησε στα βουνά και άλλους στα ξένα. Οι πρώτοι έγιναν Κλέφτες και αμύνθηκαν με το καριοφίλι. Οι δεύτεροι εργάστηκαν με όλες τους τις δυνάμεις και …«επιτέθηκαν» με το χρήμα.

      Αυτοί είναι οι Εθνικοί Ευεργέτες. Έδρασαν τον 17^ο, 18^ο και 19^ο αιώνα. Οι περιοχές του εξωτερικού που έζησαν ήταν αρχικά η Βενετία κι άλλες Ενετοκρατούμενες πόλεις και στη συνέχεια η Μολδοβλαχία, η Ν. Ρωσία, η Κωνσταντινούπολη, η Μ. Ασία και η Αίγυπτος. «Άνθρωποι απλοί, εργατικοί και ευφυείς, απέθεσαν στ’ απλωμένα χέρια της Πατρίδας ό,τι απόκτησαν με τον τίμιο μόχθο τους. Κι αυτή με ευγνωμοσύνη τους χάρισε τον επίζηλο τίτλο των «Εθνικών Ευεργετών».

      Ο πλούτος των ευεργετών αυξανόταν ως αποτέλεσμα του ιερού μόχθου που ήταν ταγμένος στον σκοπό της Πατρίδας: Να τη δουν ελεύθερη, αλλά και σε γερά θεμέλια στηριγμένη. Ελεύθερη από τους κατακτητές να ανακτά την παλιά της δόξα, το αρχαίο κάλλος της, οικοδομώντας το νέο της πρόσωπο πάνω στη σοφία των Αρχαίων προγόνων με την ορθόδοξη προοπτική, στο υπέροχο ελληνορθόδοξο ήθος. Έτσι μεγάλωσαν οι ίδιοι, ιδιαίτερα οι Ηπειρώτες ευεργέτες, έτσι ονειρεύονταν να ανατραφούν και τα νέα Ελληνόπουλα.

      Ακούμε συχνά ότι η Ήπειρος έχει ομορφύνει την Αθήνα με τα αρχιτεκτονικά της αριστουργήματα – δωρεές των ευεργετών. Θα λέγαμε, παραφράζοντάς το: «πάσαν την Ελλάδαν πεπαίδευκεν», φράση αφορώσα τον Όμηρο, πως η Ήπειρος, χωρίς να είναι υπερβολή, και «πεπαίδευκεν» την  Ελλάδα και «εκάλλυνε» αυτήν.  

Η ξενιτεία των Ηπειρωτών γινόταν πάντα με σκοπό όχι μόνο την οικογενειακή προκοπή αλλά και την εθνική, ίσως προπάντων αυτή, όπως αποδεικνύεται από τις προθέσεις των δωρητών, αλλά και από τα αποτελέσματα, δηλαδή τα έργα τους.

      Αυτή, η από αρχαιοτάτων χρόνων φιλογένεια της Ηπειρωτικής ευποιίας, κατέλειπε την προσωνυμία «εύανδρος» για την κακοτράχαλη, πλην, ευλογημένη ιδιαίτερη πατρίδα μας. Νιώθουμε υπερήφανοι που αρύουμε την καταγωγή μας από την δότειρα χώρα, την Παμβώτιδα, σημειολογικά επεκτείνοντας την ονομασία της λίμνης των Ιωαννίνων σε όλη την ευρύτερη περιφέρεια.

      Αλλά γιατί η Ήπειρος, η άγονη και ορεινή, ανέδειξε πλήθος εθνικών ευεργετών; Ίσως την εξήγηση του φαινομένου αυτού θα τη βρούμε στην ακλόνητη προσήλωση του Ηπειρώτη στις θρησκευτικές και εθνικές μας παραδόσεις και στη βαθιά πίστη του στο θεσμό της οικογένειας.

Οι ισχυροί οικογενειακοί δεσμοί και η βαθιά πίστη της άδολης ηπειρωτικής ψυχής ενισχύονταν από την βιωματική σχέση τους με την εκκλησία.

       Η ηπειρώτισσα μάνα είναι εκείνη που γέννησε Ευεργέτες. Ταγμένη από τη μοίρα στο διπλό ρόλο του άνδρα και της γυναίκας, κυβέρνησε το σπιτικό της με σύνεση και εγαλούχησε τα παιδιά της με αρετές διαχρονικής αξίας: την τιμιότητα, την εργατικότητα, τη φιλομάθεια, την ολιγάρκεια, τη φιλανθρωπία, τη φιλοπατρία.

      Καλούμεθα λοιπόν να θυμηθούμε, να ανακαλέσουμε στη μνήμη μας ονόματα επιφανών ανδρών και γυναικών οι οποίοι εξεμέτρησαν το ζην ευ ποιούντες και σεβόμενοι Θεό και ανθρώπους, αγαπώντας μέχρι λατρείας και αυτοθυσιαζόμενοι μετ’ αυταπαρνήσεως. Και αυτό είναι το πρώτο αγαθό για τους εκλιπόντας: η εύφημος μνεία.

     

Ας αναφερθούμε με συντομία στην αδελφότητα Ζωσιμάδων. Έχει ειπωθεί άλλωστε ότι «Οι Ζωσιμάδες είναι οι ήλιοι της ευεργεσίας, οι δε λοιποί ευεργέται είναι οι πλανήτες των και οι δορυφόροι των πλανητών των». Παραπλήσιος, εξάλλου, είναι ο βίος και ο τρόπος σκέψης και δράσης  όλων.

      Εννιά στον αριθμό, πέντε αγόρια και τέσσερα κορίτσια από τα Γραμμενοχώρια, κατέφυγαν στη Νίζνα της Ρωσσίας και ασχολήθηκαν με το εμπόριο εκεί και στο Λιβόρνο της Ιταλίας. Και ο πλούτος τους, σαν ευλογημένος, αύξανε και εξέπληττε. Και εκείνοι δεν ξιπάστηκαν. Αντιθέτως ενσυνείδητα δοσμένοι στον Θεό και την Πατρίδα έταξαν σκοπό της ζωής τους την ωφέλεια της Ελλάδος με τίμημα τη δική τους ασκητική ζωή. Προτίμησαν, όπως και ο Ζώης Καπλάνης, το μετόχι της μονής Ιβήρων στη Μόσχα από τα παλάτια, όπου είχαν όλη τη δυνατότητα να κατοικούν, και επέλεξαν τη ζωή του εργένη θυσιάζοντας τις χαρές της οικογενειακής ζωής στην οποία είχαν όλες τις δυνάμεις να αναπτυχθούν. Εκούσια σταυρική αγάπη.

      Χιλιάδες ρωσικά ρούβλια έφταναν στα Γιάννενα και κάλυπταν όλες τις ανάγκες: προικίζονταν ορφανά ή φτωχά κορίτσια, περιμαζεύονταν εγκαταλελειμμένα παιδιά, τρόφιμα και ρούχα μοιράζονταν τα Χριστούγεννα και το Πάσχα σε όλους τους φτωχούς και φυλακισμένους της πόλης, ανεξαρτήτως  θρησκεύματος, σε Χριστιανούς, Εβραίους και Μωαμεθανούς. Από τα χρήματα που κάθε χρόνο η αδελφότητα των Ζωσιμάδων έστελνε στα Γιάννενα πληρώνονταν οι γιατροί της πόλης να επισκέπτονται δωρεάν τους άρρωστους φτωχούς. Ήταν τέτοια η έκταση της φιλανθρωπίας τους, που οι Γιαννιώτες αντί για το όνομά τους, έλεγαν « οι αγιασμένοι».

      Η προσοχή τους στράφηκε, όπως και όλων των ευεργετών προς τα Γράμματα. Άλλωστε τα Γιάννενα πρωτοστατούσαν στα γράμματα. Τα Γιάννενα μαζί με την Μοσχόπολη και την Κωνσταντινούπολη έπλασαν την ιδεολογία της μετατροπής του Γένους σε Έθνος. Ήταν κέντρο του νεοελληνικού διαφωτισμού και της εθνικής αυτογνωσίας.

      Οι Ζωσιμάδες ανέλαβαν  να συντηρήσουν τα δύο σχολεία των Ιωαννίνων (Σχολή Γκούμα και Μαρουτσαία Σχολή) για να συνεχίσουν τη λειτουργία τους ύστερα από την πτώχευση της Τράπεζας της Βενετίας στην οποία ήταν κατατεθειμένες δωρεές Ελλήνων που τα φρόντιζαν ως τότε.   

     Κατανόησαν τη μεγάλη σημασία που έχει για το Γένος η παιδεία και βοήθησαν με μεγάλα χρηματικά ποσά τον Αδαμάντιο Κοραή να εκδώσει τους αρχαίους Έλληνες συγγραφείς. Και ο Κοραής σε κάθε τόμο των «Παράλληλων Βίων» του Πλουτάρχου αντί οποιονδήποτε άλλων κολακευτικών ή επαινετικών λόγων έγραφε μόνο: «τη φιλοτίμω δαπάνη των αδελφών Ζωσιμάδων παιδείας ένεκα των την Ελλάδα φωνήν διδασκομένων νέων». Ίδρυσαν τη Ζωσιμαία Σχολή, που διαιωνίζει το όνομά τους και λαμπρύνει τον τόπο μας.

      Όλοι οι ευεργέτες προίκισαν τα Γιάννενα και άλλα μέρη με γενναία κληροδοτήματα. Με αυτά ανακουφίστηκαν ενδεείς, ιδρύθηκαν νοσοκομεία, πτωχοκομεία, ναοί, γηροκομεία, εκθετοτροφεία, προικίστηκαν φτωχά κορίτσια, βγήκαν άνθρωποι από τις φυλακές που κρατούνταν χρόνια για χρέη στον Τούρκο, εξαγοράστηκαν αιχμάλωτοι Έλληνες (Χιώτες, Μεσολογγίτες και Πελοποννήσιοι) από τα σκλαβοπάζαρα της Ανατολής και έγινε κάθε δυνατή αγαθοεργία, ώστε να γράφεται επίσημα ότι «πάσα φανταστή περίθαλψις δεν εξαντλεί την ακένωτον πηγή της γενναιοδωρίας των φιλοπάτριδων εκείνων διαθετών».

      Ήταν όλοι τους  φιλοπάτριδες και φιλόμουσοι. Ίδρυσαν σχολεία στις πόλεις καταγωγής τους οι περισσότεροι ή ενίσχυσαν Ελληνικές Σχολές σε όλες τις πόλεις – κέντρα της Παιδείας, δημιούργησαν  βιβλιοθήκες, εργαστήρια φυσικής και χημείας, πλήρωσαν σοφούς και πεπειραμένους δασκάλους, έδωσαν υποτροφίες για σπουδές στο εξωτερικό, ανέλαβαν τα έξοδα εκδόσεως αρχαίων ελληνικών και εκκλησιαστικών συγγραμμάτων…  Σαν υπουργοί, μάλλον, λειτουργοί της Παιδείας, άνευ χαρτοφυλακίου, αλλά μετά λόγου γνώσεως και ζήλου. 

Δικαιολογημένα γράφτηκε ότι «αι Αθήναι χρεωστούν το άριστον και ωφελιμότατον αυτών κόσμον εις την Ήπειρον». Ενδεικτικά αναφέρουμε:

    

  Την ίδρυση του Σταδίου –το «Καλλιμάρμαρο»- από τον Γεώργιο Αβέρωφ εκ Μετσόβου, της Ακαδημίας και του Αστεροσκοπείου από τον Γεώργιο και Σίμο Σίνα, του Πολυτεχνείου από τους Γ. Αβέρωφ –Μιχαήλ Τοσίτσα και Νικόλαο Στουρνάρα. Μετσοβιτών δημιούργημα είναι και το Ωδείο Αθηνών και το Αρχαιολογικό  Μουσείο (της Ελένης Τοσίτσα), όπως και το κτίριο των φυλακών Αβέρωφ, το θωρηκτό Αβέρωφ, η στρατιωτική σχολή Ευελπίδων και το Εφηβείο.

Ο Γιαννιώτης Ιωάννης Δομπόλης όρισε με διαθήκη του να διαθέσει η Ελληνική Κυβέρνηση το κληροδότημά του για την ίδρυση Πανεπιστημίου στην Αθήνα με την επωνυμία «Καποδιστριακόν», προς τιμή του μεγάλου ανδρός και φίλου του Ιωάννη Καποδίστρια.

Ο Κωνσταντίνος Ζάππας εκτελεστής της διαθήκης του Ευάγγελου Ζάππα από το Λάμποβο της Β. Ηπείρου, φροντίζει για τη δημιουργία του κτηρίου των Ολυμπιακών εκθέσεων στο πλαίσιο της επανίδρυσης των Ολυμπιακών Αγώνων –όνειρο ζωής του Ευαγγέλη-το γνωστό Ζάππειο.

Ο ίδιος ιδρύει το Ζάππειο Παρθεναγωγείο στην Κων/πολη, Ανδριανούπολη, Αθήνα και Λάμποβο.

      Στη χορεία των Βορειοηπειρωτών Ευεργετών ανήκει και ο Χρηστάκης Ζωγράφος από το Κεστοράτι Αργυροκάστρου, που αναδείχθηκε μεγάλος τραπεζίτης στην Κων/πολη. Και ιδρυτής των Ζωγραφείων Ιδρυμάτων.

      

    Η Κορυτσά πρόσφερε τον Ιωάννη Μπάγκα, από την περιουσία του οποίου χτίστηκε το Μέγαρο Μεγάλου Αλεξάνδρου (Πλατεία Ομονοίας), το Μπάγκειον, κοινωφελή έργα και κληροδοτήματα τα οποία άφησε με αποδέκτη του δωρητηρίου συμβολαίου του τον Χαρίλαο Τρικούπη.

     Η Ριζάρειος Σχολή, όνειρο ζωής του Μάνθου Ριζάρη από το Μονοδένδρι πραγματώνεται από τον αδελφό του Γεώργιο για να μεταδίδονται στους μαθητές τα ελληνοχριστιανικά ιδεώδη και να μορφώνεται ο κλήρος.

Το Ορφανοτροφείο Χατζηκώστα στην Αθήνα από τον Γεώργιο Χατζηκώστα όπως και το ομώνυμο Νοσοκομείο στην πόλη μας και στο Μεσολόγγι.

      Το Ορφανοτροφείο Γεωργίου Σταύρου στα Γιάννενα έργο του μεγάλου Ευεργέτη, που ίδρυσε το πρώτο πιστωτικό ίδρυμα της χώρας και το διοίκησε για 27 έτη. Είναι αυτός που μαζί με το Ζώη Καπλάνη και τους Ζωσιμάδες έβαλαν το κεφάλαιο για τη δημιουργία της Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδος,

Ο Απόστολος Αρσάκης καταπνίγει το συναίσθημα προς την στενότερη πατρίδα μπροστά στο γενικό εθνικό καλό παραχωρώντας στην «Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία» την ευθύνη της ίδρυσης του Αρσακείου Παρθεναγωγείου στην Αθήνα με τη μια και μόνη ευχή «το μικρόν χωρίον της καταγωγής του, η Χοταχόβα να κατασταθεί μιαν ημέραν μουσοτροφείον»

   

Ο Ζώης Καπλάνης, το μικρό ορφανό από το Γραμμένο, που πουλούσε ξύλα με το γαϊδουράκι στα Γιάννενα για να ζήσει, με τη βοήθεια του Παναγιώτη Χατζηνίκου γίνεται ο μεγαλέμπορος της Βλαχιάς και της Μόσχας και δεν ξεχνά τα άλλα ελληνόπουλα που λαχταρούσαν σαν κι αυτόν να μορφωθούν. Ιδρύει στα 1798 την Καπλάνειο Σχολή και τη θέτει υπό τη διεύθυνση του Αθανάσιου Ψαλίδα.

Κοντά σ’ αυτά τα ονόματα των ανδρών θα ήταν  παράλειψη αν δεν αναφέραμε τουλάχιστον ονομαστικά και γυναίκες ευεργέτιδες των Ιωαννίνων:

    Βλάχα Μαρία, Γοργόλη Παρασκευή, Καστρισόγια Ελισάβετ, Παπάζογλου Αγγελική, Τοσίτσα Ελένη, Ζωγράφου Ελένη, Ζώτου Αγγελική, Γεροκοστοπούλου Σεβαστή, Κόνη Ειρήνη, Χατζή Στεφανία, Βίμπλη Βιολέτα, Δαγκλή Βασιλική, Καλούδη Νίκη, Μολυβάδα Πολυξένη, Πασχίδη Έλλη, Τζαβέλλα Ισμήνη, Χατζή Αικατερίνη, Σαλαμάγκα Ηλέκτρα…και τόσες άλλες.

       Η ηπειρωτική ευποιία εμφανίζει διοικητικό πνεύμα αξιόλογο. Πολλοί ευεργέτες, ασχέτως προς το κληροδοτούμενο ποσό, διαπνέονται από διαθέσεις νοικοκυροσύνης, οργανώσεως, προβλεπτικότητος. Συχνά παραβλέπουν την πικρία που τους ποτίζει η κακή διαχείριση και η παραγνώριση της βούλησής τους και ως μεγάθυμοι επανέρχονται στο ιερό τάξιμό τους. 

      Ακόμη οι διαθήκες των γενναιόψυχων εκείνων υπήρξαν υπόδειγμα του πηγαίου χριστιανικού ήθους. Ο ηπειρώτης ευεργέτης ήλθε αρωγός του συνόλου του έθνους στις κρίσιμες στιγμές του. Οι άνθρωποι αυτοί πάντα είναι πολύ λίγοι. Είναι όμως μια θαυμαστή μαγιά.            

    Στη σημερινή κοινωνία της παντοδύναμης τεχνοκρατίας, του οικονομικού αδυσώπητου ανταγωνισμού και της καταναλωτικής απληστίας δεν ευνοείται η εμφάνιση ανθρώπων αφοσιωμένων σε αγαθοεργίες. Πλήττεται κάθε ιδέα κοινωνικού χρέους και προσφοράς προς την πατρίδα.

       Η ανθρωπότητα θα επιζήσει αν γίνει πιο σωστή στην καρδιά. Να μάθει να τιμά τα σπάνια σκεύη εκλογής που μέσα στην ιστορική διάρκεια επισημαίνουν στους ανθρώπους με σεμνότητα και επιμονή τον γνήσιο σκοπό του πολιτισμού, να δημιουργήσει καλύτερους ανθρώπους και πολίτες.

      Αυτούς περισσότερο από όλους, πρέπει να προβάλλουν τα βιβλία της Ιστορίας, και αυτών οι πράξεις μπορούν να κινήσουν τις ανθρώπινες ψυχές στο να σκέφτονται, αν όχι μόνο τους άλλους, τουλάχιστον και τους άλλους.

     Αυτών των σπάνιων ανθρώπων η ζωή και το έργο πρέπει να παρουσιάζονται πάντα με ανυποχώρητη υπομονή μπροστά στα μάτια των ανθρώπων και ιδιαίτερα των παιδιών και των νέων, που έχουν ακόμα τη δύναμη να θαυμάζουν και να αγανακτούν. Να λειτουργήσουν ως πρότυπα προς μίμηση για το ήθος και τη γνώση στα παιδιά και να τους βάλλουν βαθιά μέσα στην καρδιά τους.

         Να στεγάσουμε μέσα στην ψυχή μας εκείνους που μας στέγασαν.

             

             Εμάς, το έθνος και τις ελπίδες του.

Πηγή

ΣΚΛΗΡΟ ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΟ ΠΟΚΕΡ ΣΤΗΝ ΑΥΛΗ ΜΑΣ

Μπορεί να μη προκαλεί θορυβώδη δημοσιότητα αλλά ήδη εξελίσσεται μια σκληρή αναμέτρηση Δύσης-Ρωσίας στο γειτονικό βαλκανικό τρίγωνο Μαυροβούνιο, Σερβία και Σκόπια με άμεσες επιπτώσεις στην γεωπολιτική θέση και σε στρατηγικά συμφέροντα της Ελλάδος. Για πρώτη φορά μετά το 2008 η Ατλαντική Συμμαχία απηύθυνε επίσημη πρόκληση στο Μαυροβούνιο να ενταχθεί στο ΝΑΤΟ κατά την προσεχή Σύνοδο Κορυφής τον Ιούνιο στην Πολωνία. Ήδη το υπουργείο Εξωτερικών της Ρωσίας χαρακτήρισε την πρόσκληση «ένα ακόμη βήμα ανοικτής αντιπαράθεσης κατάφορτο με αποσταθεροποιητικές πιέσεις για το σύστημα ασφαλείας». Και ο Νμτίτρι Πεσκόφ, εκπρόσωπος του Προέδρου Πούτιν, δήλωσε ότι «η επέκταση του ΝΑΤΟ δεν μπορεί παρά να οδηγήσει σε ρωσικά αντίποινα». Ήδη δύο χρόνια ενωρίτερα κατά την Σύνοδο Κορυφής στο Κάρντιφ το 2014, ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέϊ Λαβφόφ είχε χαρακτηρίσει «πρόκληση» την συζήτηση για επέκταση του ΝΑΤΟ στα Δυτικά Βαλκάνια και τυχόν ένταξη των Σκοπίων. Ωστόσο, ο Πρωθυπουργός των Σκοπίων Νίκολα Γκρούεφσκι επισκέφθηκε επίσημα την Ουάσιγκτον όπου στις 11 Ιανουαρίου συναντήθηκε με τον Αντιπρόεδρο Τζο Μπάιντεν. Σύμφωνα με τις κυβερνητικές εφημερίδες των Σκοπίων, στη συνάντηση «συζητήθηκαν οι διμερείς σχέσεις και η διεύρυνση της συνεργασίας, η πολιτική κρίση στη χώρα, οι μεταρρυθμίσεις και οι δημοκρατικές διαδικασίες, θέματα ασφαλείας, η ονομασία και η ένταξη της χώρας στο ΝΑΤΟ και στην Ε.Ε.». Αντίθετα, μετά τη συνάντηση, το Γραφείο Τύπου του Αντιπροέδρου με λιτή ανακοίνωσή του περιορίσθηκε «στην άμεση ανάγκη» να τηρηθεί η συμφωνία που η Δύση επέβαλε στα κόμματα των Σκοπίων για έξοδο από την βαθιά τους κρίση και «να διασφαλισθεί η εγκυρότητα των εκλογών» που θα διεξαχθούν πρόωρα στις 24 Απριλίου. Την επομένη, όμως, ο Αμερικανός σύμβουλος εθνικής ασφαλείας Μπεν Ρόουντς «έθεσε ως όριο για την ένταξη της Μακεδονίας στο ΝΑΤΟ τον Ιούνιο». Αυτό σημαίνει ότι πριν τον Ιούνιο θα πρέπει να επέλθει η συμφωνία Αθηνών-Σκοπίων. Αμέσως μετά, στις 18 Ιανουαρίου ο Αντιπρόεδρος Τζο Μπάιντεν συναντήθηκε στο Νταβός με τον Πρωθυπουργό Αλέξη Τσίπρα και «τόνισε τον σταθεροποιητικό ρόλο της Ελλάδος στην περιοχή». Συζήτησαν θέματα ασφαλείας και ενεργειακής συνεργασίας. Στο Νταβός βρέθηκε, επίσης, η σκληροτράχηλη Αμερικανίδα υφυπουργός Εξωτερικών Βικτώρια Νιούλαντ, αρμοδία για τις ευρωπαϊκές και ευρω-ασιατικές υποθέσεις, η οποία από εκεί πέταξε σε Βουλγαρία, Ρουμανία, Τουρκία και Λιθουανία που συμπληρώνουν την στρατηγική περικύκλωση της Ρωσίας. Πρόσφατα είχει επισκεφθεί την Αθήνα και την Κύπρο.

Το Μαυροβούνιο είναι μια μικρή χώρα με περίπου 750.000 κατοίκους και Στρατό δύο μόλις χιλιάδες. Στην περιοχή Σαντζάκ-Μετόχεια ζει ισχυρή μειονότητα Αλβανών που αντιπροσωπεύεται στη Βουλή με αλβανικό κόμμα. Αποσχίσθηκε το 2006 από τη Σερβία την οποία έτσι απέκλεισε από κάθε πρόσβαση στη θάλασσα. Στο αποτέλεσμα του σχετικού Δημοψηφίσματος αντέδρασαν βιαιότατα δεκάδες χιλιάδες πολίτες υπέρμαχοι της Σερβίας. Κατά το ένα τρίτο του πληθυσμού οι Μαυροβούνιοι αυτοδηλώνονται Σέρβοι. Την εξουσία μονοπώλησε ο ηγέτης του αποσχιστικού κινήματος Μίλος Τζουγκάνοβιτς παρ’ότι καταζητούμενος στην Ιταλία για μαζικό λαθρεμπόριο 1

τσιγάρων. Γι’ αυτό στη βαλκανική αργκό το Μαυροβούνιο ονομάζεται Malboroland! Τον Δεκέμβριο 2010 ο Τζουγκάνοβιτς εξαναγκάσθηκε σε παραίτηση κατηγορούμενος ότι, εκτός των άλλων, πούλησε όλο το κράτος σε Ρώσους επιχειρηματίες και μια Τράπεζα στον αδελφό του. Το 40% των ακινήτων περιήλθε στους Ρώσους. Ωστόσο, ο Τζουγκάνοβιτς επανήλθε διότι, χάρις στις τεράστιες ξένες επενδύσεις τουρισμού, μετά το ξεπούλημα, σημειώνεται εντυπωσιακή οικονομική άνοδος. Τον Οκτώβριο 2011 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε την έναρξη διαπραγματεύσεων για την ένταξη του Μαυροβουνίου στην Ε.Ε. και της Σερβίας. Η Μόσχα επηρεάζει ισχυρά την Ορθοδοξία, τη Σερβία όπου κατέχει την κρατική εταιρεία ενεργείας, την Σερβική Δημοκρατία της εύθραυστης Βοσνίας-Ερζεγοβίνης και τους Σέρβους του Κοσσυφοπεδίου. Ενεργοποίησε τους μηχανισμούς της που, υπό αστάθμητες προϋποθέσεις, μπορούν να ανατινάξουν την περιοχή. Ο Ορθόδοξος Πατριάρχης της Σερβίας, που έχει στη δικαιοδοσία του και το Μαυροβούνιο, ετάχθη υπέρ του Ομοδόξου Γένους. Χιλιάδες Μαυροβούνιοι κατήλθαν σε βίαιες διαδηλώσεις κατά του ΝΑΤΟ και του Τζουγκάνοβιτς. Η συμφωνία Σερβίας-Κοσσυφοπεδίου, όρος για τη σερβική ένταξη στην Ε.Ε., κρέμεται από μια κλωστή. Κοσοβάροι διαδηλωτές κατέβηκαν στους δρόμους εναντίον της και βουλευτές ρίχνουν βόμβες καπνογόνων μέσα στη Βουλή. Οι ντόπιοι Σέρβοι είναι έτοιμοι να τους απαντήσουν. Μια κίνηση της Σερβικής Δημοκρατίας μπορεί να διαλύσει την πολυεθνική Βοσνία. Εντωμεταξύ το όραμα της Μεγάλης Αλβανίας επεκτείνεται από τα Τίρανα στο Κοσσυφοπέδιο, στα Σκόπια, στο Σαντζάκ του Μαυροβουνίου και στο Πρέσεβο της Σερβίας. Προστάτης το Ομόδοξον Γένος των Ρώσων. Να γιατί ο Αμερικανός Αντιπρόεδρος ενώπιον του Αλέξη Τσίπρα εξήρε τον σταθεροποιητικό ρόλο της Ελλάδος στην πυρίκαυστη βαλκανική ενδοχώρα της. Το έμμεσο αλλά σαφέστατο μήνυμά του στην Αθήνα είναι μακριά από τη Ρωσία και ταχεία συμφωνία με τα Σκόπια. Υπό την ασφυκτική καθοδήγηση της Ε.Ε. και του ΝΑΤΟ στα Σκόπια τα κόμματα συμφώνησαν αναγκαστικά σε κάποιον στοιχειώδη εκδημοκρατισμό και σε πρόωρες εκλογές τον Απρίλιο. Υπό την βοή εγκληματικών σκανδάλων εκατέρωθεν σχηματίσθηκε κοινή κυβέρνηση αντιμαχομένων υπουργών, παραιτήθηκε ο Γκρούεφσκι και Πρωθυπουργός ανέλαβε ο υπαρχηγός του. Είναι βέβαιον ότι ακόμη μια φορά ο Γκρούεφσκι θα νικήσει, αλλά αβέβαιον ότι θα αναλάβει Πρωθυπουργός. Πληροφορίες, μη δυνάμενες να επιβεβαιωθούν, αναφέρουν ότι υπό την απειλή της Δύσης ο Γκρούεφσκι, αφού πανηγυρίσει και δικαιωθεί, θα αποσυρθεί με αντάλλαγμα την πλήρη ασυλία του. Εφ’ όσον τον διαδεχθεί Πρωθυπουργός ο σημερινός υπουργός Εξωτερικών Νίκολα Πόποφσκι, η άμεση συμφωνία με την Αθήνα φαίνεται πολύ πιθανή όπως επιθυμούν οι Αλβανοί κυβερνητικοί εταίροι Αχμέτι και Μπεσίμι που πρόσφατα επισκέφθηκαν ακόμη μια φορά την Αθήνα. Είναι ο κατάλληλος χρόνος της γεωπολιτικής. Και λυτρωτικό το αντάλλαγμα: άμεση ένταξη στο ΝΑΤΟ και ποταμοί ευρώ κατά την ανοικτή πια ενταξιακή πορεία προς την Ε.Ε. Μακάρι.

Ν. Ι. Μέρτζος

Με τον Πύρρο Σπυρομήλιο στους Αγίους Σαράντα

Του Κωνσταντίνου Γίγα

Το καλοκαιρι του 1958 πραγματοποίησα την τρίτη επίσημη αποστολή μου στους Αγίους Σαράντα στo πλαίσιο της Επιτροπής Καθαρισμού των στενών Κερκύρας απ’ τις νάρκες που είχαν βάλει οι Αλβανοί με συνέπεια την ανατίναξη των δύο αγγλικών αντιτορπιλικών, υπό τον πλοίαρχο (Β.Ν.*) Ε. Δημοτάκη, ως πρόεδρο, και τον αντιπλοίαρχο (Β.Ν.) Πύρρο Σπυρομήλιο, ως αντιπρόεδρο, όπως φαίνεται στο Φ/Α της έκθεσής μου της 4ης Αυγούστου 1958.
Στις 30 Ιουλίου το πρωί επιβιβαστήκαμε στην Κέρκυρα, επί του Βασιλικού Πλοίου, Πλωτάρχης «ΧΑΤΖΗΚΩΝΣΤΑΝΤΗΣ» μια 7μελής επιτροπή για την υπογραφή του Πρωτοκόλλου Καθαρισμού του στενού, και στις 10 π.μ. φθάσαμε στους Αγίους Σαράντα, γενέτειρά μου, και αγκυροβολήσαμε στο ιστορικό λιμάνι της Βορείου Ηπείρου. Μετά την αποβίβασή μας από το σκάφος, μας υπο¬δέχθηκαν ο πλοίαρχος «σύντροφος» Abdi Μati, αρχηγός του Αλβανικού Ναυτικού, που αργότερα εκτελέσθηκε ως κατάσκοπος της Ελλάδος (Τσάμης στην καταγωγή, από τη Θεσπρωτία) και ο δ/ντής του ΥΠΕΞ «σύντροφος» ΓΙΟΒΑΝΙ και άλλοι.
Στη συνέχεια επιβιβασθήκαμε σε αλβανικά αυτοκίνητα και μεταβήκαμε στην ανατολική πλευρά της πόλεως, στο ξενοδοχείο «ALBTURIST» επί της οδού Αγίων Σαράντα-Τσούκα, όπου και καταλύσαμε τα μέλη της Ελληνικής Επιτροπής.

Η επίσκεψη στον ιερό ναό Αγίου Χαράλαμπου

Το απόγευμα περί ώραν 7 επισκέφθηκα, μαζί με το Σημαιοφόρο του πλοίου, τον Ιερόν Ναόν του Αγίου Χαραλάμπους, όπου συνάντησα το.... Η ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΕΔΩ...