Σεραφείμ Ρόουζ : Η αποκάλυψη του Θεού στην ανθρώπινη καρδιά -6. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΣΗΣΕΙΣ! - Serafim Rouz: Zbulimi i Perëndisë në zemrën njerëzore - 6. PYETJE DHE PËRGJIGJE!!

 

6. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΣΗΣΕΙΣ Ε: Αν οι δαίμονες εμφανίζονται ως άγγελοι και λένε τα πράγματα που θα έλεγαν οι άγγελοι, τότε πως μπορεί κανείς να διακρίνει ποια είναι η αλήθεια; Α: Αυτή είναι μια πολύ καλή ερώτηση. Πρέπει να ταπεινωθείς∙ πρέπει να είσαι σε μια κατάσταση όπου θα θέλεις την αλήθεια του Θεού, κι όχι να ψάχνεις για «εμπειρίες». Φυσικά, θα έλεγα να γίνεις ένας Ορθόδοξος Χριστιανός και να ανακαλύψεις όλους τους κανόνες που κατευθύνουν μια χριστιανική ζωή. Αυτό βοηθά, παρ’ ότι δεν είναι εγγύηση γιατί μπορείς να πλανηθείς και ως Ορθόδοξος Χριστιανός επίσης. Οι Πατέρες της Εκκλησίας παρέχουν βασικές συμβουλές. Για παράδειγμα, λένε ότι, αν κάποιος εμφανιστεί σε σένα ως άγγελος φωτός, δείξε δυσπιστία. Ο Θεός δεν θα σε επικρίνει αν θέλει πραγματικά να εμφανιστεί σε σένα κι εσύ Σον απορρίπτεις, επειδή αν πραγματικά θέλει να σου στείλει κάποιο μήνυμα, θα έρθει ξανά και θα βρει έναν τρόπο να σε πλησιάσει. Στην πραγματικότητα, σε επαινεί που είσαι δύσπιστος, επειδή δεν θέλεις να πέσεις σε πλάνη. Αυτοί που είναι σε πιο προοδευμένη πνευματική κατάσταση, με περισσότερη πείρα σ’ αυτά τα πράγματα, έχουν δράσει με άλλους τρόπους. Έχουμε ένα παράδειγμα από τον βίο του αγίου Αντωνίου του Μεγάλου, ο οποίος έβλεπε δαίμονες όλη την ώρα. Όταν τον ρώτησαν πως μπορούσε να διακρίνει τα πνεύματα, είπε, «Όταν εμφανίζεται ένας άγγελος, νιώθω πολύ ήρεμος, ενώ όταν εμφανίζεται ένας δαίμονας, ακόμα κι αν μοιάζει σαν άγγελος, νιώθω μια ενόχληση.» Πάντως αυτή είναι μια πολύ επικίνδυνη προσέγγιση για αρχάριους, γιατί μπορεί να νιώθετε πολύ ήρεμος και με τους δαίμονες αν δεν έχετε πείρα. Η βασική απάντηση στο ερώτημά σας είναι και πάλι, το να μπείτε στην τάξη της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Καθώς θα διαβάζετε συμβάντα σαν αυτά του αγίου Νικήτα και δείτε πως παρουσιάζουν τον εαυτό τους οι δαίμονες, τότε μπορείτε συχνά, μόνο με το που θα γνωρίζετε ένα τυπικό τρόπο με τον οποίο προσπαθούν να σας κοροϊδέψουν, να αποκρούσετε μια πλάνη στη στιγμή. Ε: Μπορείτε να μιλήσετε για την Ορθόδοξη θέαση του Αγίου Πνεύματος, και, σε σχέση μ’ αυτό, την θέαση των μη Ορθόδοξων χριστιανικών ομολογιών – αν το Άγιο Πνεύμα είναι παρόν σ’ αυτές; Α: Σο Άγιο Πνεύμα απεστάλη από τον Κύριο ημών Ιησού Χριστό την ημέρα της Πεντηκοστής, την πεντηκοστή μέρα μετά την Ανάστασή Σου, τη δέκατη ημέρα αφ’ ότου Αυτός ο Ίδιος ανελήφθη στους ουρανούς, με σκοπό το Άγιο Πνεύμα να παραμείνει μαζί με την Εκκλησία μέχρι τη συντέλεια των αιώνων. Ιστορικά, ήταν μία η Εκκλησία που ίδρυσε. Υπάρχουν περιπτώσεις στη σύγχρονη εποχή όπου οι άνθρωποι ψάχνουν ιστορικά να βρουν αυτή την Εκκλησία. Για παράδειγμα, υπάρχει ολόκληρη η ιστορία της Εκκλησίας στην Ουγκάντα. Σο 1920, δύο ιεροσπουδαστές από την Ουγκάντα φοιτούσαν σ’ ένα αγγλικανικό σεμινάριο και άρχισαν να βλέπουν ότι η διδασκαλία που τους έκαναν δεν ήταν η ίδια με τη διδασκαλία που διάβαζαν στους Αγίους Πατέρες. Τότε άρχισαν να σκέφτονται ότι η απάντηση πρέπει να είναι ο Ρωμαιοκαθολικισμός – ότι αυτή πρέπει να είναι η αρχαία Εκκλησία. Στην έρευνά τους για την «πραγματική, αρχαία Εκκλησία» (όπως την αποκαλούσαν), άρχισαν να πηγαίνουν σ’ ένα Ρωμαιοκαθολικό Σεμινάριο και είδαν ότι, και πάλι, η διδασκαλία που λάμβαναν ήταν διαφορετική από αυτήν των αρχαίων Πατέρων της Εκκλησίας. Άρχισαν να λένε, «Αν η αλήθεια μπορεί να παραποιηθεί με τέτοιον τρόπο, τότε που είναι η αλήθεια του Χριστού;» Και τότε άκουσαν για την Ορθόδοξη πίστη και πέρασαν από κάθε είδους δοκιμασίες για να ανακαλύψουν που βρισκόταν. Πρώτα βρήκαν κάποιον που αυτοαποκαλείται Ορθόδοξος αλλά ήταν μόνο ένας τσαρλατάνος, που έδινε αυτά που εκείνος αποκαλούσε μυστήρια. Όταν ένας Έλληνας λαϊκός τους είπε ότι υπήρχε κάτι παράξενο σ’ αυτόν τον άνθρωπο, το είδαν, μεταστράφηκαν, άλλαξαν μυαλά κι άρχισαν πάλι να ψάχνουν. Ο πρώτος Ορθόδοξος επίσκοπος που συνάντησαν δεν ήταν πολύ καλός επίσκοπος, και είπε, «Α, μη στεναχωριέστε. Όλες οι θρησκείες ίδιες είναι. Πηγαίνετε πίσω στους Αγγλικανούς.» Κι εκείνοι δεν άφησαν να τους απογοητεύσει αυτό. Τελικά βρήκαν έναν Ορθόδοξο Επίσκοπο που δίδασκε ό,τι έπρεπε να διδάσκει, κι έγιναν Ορθόδοξοι. Σήμερα η Εκκλησία έχει εξαπλωθεί στην Αφρική: από την Ουγκάντα στην Κένυα, στο Ζαΐρ, στην Τανζανία κι ακόμα πιο πέρα. Έχουμε ακόμα και ηχογραφήσεις από τις Λειτουργίες τους, που είναι πολύ εντυπωσιακές. Έχουν πάρει τη Βυζαντινή, Ελληνική ψαλμωδία και, χωρίς να προσπαθούν να της κάνουν κάτι (απλώς ψέλνουν με το δικό τους τρόπο, στη δική τους γλώσσα), ακούγεται πολύ επιβλητικά, με ένα τοπικό αφρικανικό χρώμα. Έκαναν στη Βυζαντινή ψαλμωδία το ίδιο πράγμα που έκαναν οι Έλληνες όταν πήραν την Εβραϊκή ψαλμωδία. Έτσι αυτοί οι Αφρικανοί έψαξαν ιστορικά και βρήκαν ότι υπάρχει μια Εκκλησία που προέρχεται κατ’ ευθείαν από το Χριστό και διδάσκει αυτά που διδάσκονταν στους αρχαίους καιρούς: η Ορθόδοξη Εκκλησία. Από ιστορική σκοπιά, μπορείτε επίσης να δείτε ότι οι άλλες εκκλησίες εξετράπησαν από αυτήν: πρώτα από όλους ο Ρωμαιοκαθολικισμός τον 11ο αι., όταν τελικά το θέμα συζήτησης σχετικά με τη θέση του Πάπα στην Εκκλησία έφτασε σε κρίσιμη καμπή, και ο Πάπας απέρριψε την Ορθόδοξη απάντηση, παίρνοντας μαζί του όλη τη Δύση. Μέχρι σήμερα, το Άγιο Πνεύμα δρα στην Ορθόδοξη Εκκλησία. ΢τις περισσότερες Δυτικές, προτεσταντικές ομάδες, ό,τι και αν έχουν σπανίως καλείται μυστήριο, κι έτσι δεν θα ψάχνατε για τη χάρη του Αγίου Πνεύματος σε κάτι που και οι ίδιοι δεν θεωρούν ως μυστήριο. Βεβαίως οι Ρωμαιοκαθολικοί και κάποιες άλλες ομάδες θεωρούν ότι έχουν μυστήρια. Εγώ προσωπικά θα έλεγα ότι τα πραγματικά μυστήρια, με την έννοια που τα θεμελίωσε ο Χριστός, μπορούν να βρεθούν μόνο στην Ορθόδοξη Εκκλησία∙ κι εκείνοι που, παίρνοντας την ονομασία του μυστηρίου, προσπαθούν να κάνουν το καλύτερο που μπορούν μ’ αυτό – αυτό είναι ένα θέμα μεταξύ της ψυχής και του Θεού, κι ο Θεός μπορεί να κάνει ό,τι θέλει με εκείνη την ψυχή – αυτό είναι δική Σου υπόθεση. Μπορεί να μην είναι απλώς κάτι ψυχολογικό. Δεν ξέρω, αυτό θα το αποφασίσει ο Θεός. Αλλά οι τρόποι που Εκείνος καθιέρωσε στην Εκκλησία περνούν από γενιά σε γενιά μέχρι αυτήν ακριβώς τη μέρα στην Ορθόδοξη Εκκλησία. Πραγματικά μπορείτε να δείτε ιστορικά ότι κάνουμε τα ίδια πράγματα που γίνονταν στην αρχαία Εκκλησία. Ο Φίλιππος για παράδειγμα, πήγε τον ευνούχο στο νερό και τον βάπτισε χωρίς αμφιβολία με τον ίδιο ακριβώς τρόπο όπως εμείς: με τρεις καταδύσεις εις το όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος. Γι’ αυτό η Ορθοδοξία είναι γνωστή ως παλιομοδίτικη. Τηρούμε εσκεμμένα και με προσοχή τους παραδοσιακούς τρόπους που μεταδόθηκαν από τον Χριστό, τους Αποστόλους και τους αρχαίους Πατέρες της Εκκλησίας. Ε: Θα μας πείτε για την Ορθόδοξη στάση προς τις μη χριστιανικές θρησκείες; Α: Ο Χριστός ήρθε για να φωτίσει την ανθρωπότητα. Υπάρχουν πολλές θρησκείες έξω από την αποκάλυψή Σου, όπου οι οπαδοί είναι ειλικρινείς – δεν ασκούν απλώς δαιμονολατρία – και όπου η ψυχή προσπαθεί πραγματικά να φτάσει το Θεό. Θα έλεγα ότι, προτού οι άνθρωποι ακούσουν για τον Χριστό, αυτές οι θρησκείες είναι καλές μέχρι εκεί που πάνε, αλλά δεν μπορούν να σας φέρουν στο στόχο: ο στόχος είναι η αιώνια ζωή και η βασιλεία των ουρανών, και ο Θεός ήρθε εν σαρκί για να διανοίξει αυτά σε μας. Γι’ αυτό, ο Χριστιανισμός είναι ο αληθινός δρόμος∙ μπορεί να επισημάνετε σχετικά στοιχεία αλήθειας σε άλλες θρησκείες, και συχνά είναι πολύ βαθιά, αλλά δεν ανοίγουν τον ουρανό. Μόνον όταν ο Χριστός ήρθε στη γη και είπε στο ληστή «θα είσαι μαζί μου στον Παράδεισο», άνοιξε πραγματικά ο ουρανός για τους ανθρώπους. Ε: Ώστε οι άνθρωποι που δεν γνώρισαν την αποκάλυψη του Χριστού δεν έχουν πρόσβαση στην αλήθεια; Α: Αυτοί που δεν άκουσαν ποτέ για το Χριστό; Αυτό θα κρίνει ο Θεός. ΢την Παλαιά Διαθήκη, οι άνθρωποι επίσης δεν είχαν ακούσει για το Χριστό, και τότε ο Χριστός ήρθε και τους κήρυξε στον Άδη. Επίσης, και ο άγιος Ιωάννης ο Βαπτιστής, πιστεύουμε, πήγε στον Άδη πριν από το Χριστό και κήρυξε ότι ο Χριστός επρόκειτο να έρθει εκεί με σκοπό να ελευθερώσει όσους ήθελαν να ελευθερωθούν, όσους ήθελαν να πιστέψουν σ’ Αυτόν. Ώστε ο Θεός μπορεί ν’ αποκαλύψει την αλήθεια σε όσους δεν είχαν ποτέ την ευκαιρία να Σον ακούσουν: δηλαδή, σ’ αυτούς που δεν απέρριψαν στο Ευαγγέλιο, αλλά απλώς δεν άκουσαν γι’ αυτό. Αλλά από τη στιγμή που θα δεχτείς την αποκάλυψη, τότε βέβαια είσαι πολύ πιο υπεύθυνος από οποιονδήποτε άλλον. Ένας άνθρωπος που δέχεται την αποκάλυψη του σαρκωμένου Θεού και δεν ζει κατόπιν σύμφωνα με αυτήν, είναι σε πολύ χειρότερη μοίρα από οποιονδήποτε ειδωλολάτρη ιερέα ή άλλον παρόμοιο. Ε: Κάτι για το οποίο δεν ξέρω πολλά, και πιθανώς πολλοί άλλοι δεν ξέρουν, είναι ποιες είναι οι συγκεκριμένες διαφορές και οι ομοιότητες μεταξύ, ας πούμε, της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας και της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας αναφορικά με τα διαφορετικά δόγματα και ιδέες, όπως η τριαδικότητα του Θεού και το αν παντρεύονται οι ιερείς ή όχι – όλες αυτές οι χίλιες και μία μικρές διαφορές. Α: Υπάρχουν πολλές μικρές διαφορές. Υπάρχει μια βασική διαφορά, νομίζω, και θα την εξηγήσω ειδικά σε σχέση με το Άγιο Πνεύμα. Η Εκκλησία του Χριστού είναι που δίνει χάρη στους ανθρώπους∙ και στη Δύση, όταν η Ρώμη αποσχίσθηκε από αυτή την Εκκλησία, αυτή η Χάρη χάθηκε στην πραγματικότητα (μπορεί κάποιοι άνθρωποι να την έβρισκαν περιστασιακά εδώ κι εκεί, αλλά η Εκκλησία τους σαν σύνολο είχε αποκοπεί από την παροχή της Χάριτος). Βλέπω τον σύγχρονο Καθολικισμό σαν μια προσπάθεια να υποκατασταθεί η Χάρη, που έχει χαθεί, από ανθρώπινη ευφυΐα. Γι’ αυτό ανάγει τον Πάπα σε αλάθητο, γιατί πρέπει να δώσει μια απάντηση στο ερώτημα, «που είναι η αλήθεια;» Υπάρχουν κάποιοι που κοιτούν την Ορθόδοξη Εκκλησία μας και λένε, «Είναι αδύνατον οι άνθρωποι να βρουν αλήθεια εκεί. Λέτε ότι δεν πιστεύετε σε κανέναν πάπα ή επίσκοπο, κι έτσι δεν υπάρχει εγγύηση∙ δεν πιστεύετε στη Γραφή, όπως θα έκαναν οι Προτεστάντες, που λένε ότι η Γραφή είναι ο απολύτως αλάθητος λόγος του Θεού. Αν έχετε μια διαμάχη, ποιος θα πει την τελευταία λέξη: «Κι εμείς λέμε ότι το Άγιο Πνεύμα θα αποκαλύψει τον εαυτό Σου. Αυτό συμβαίνει ιδιαίτερα όταν οι επίσκοποι συνέρχονται σε Σύνοδο, αλλά ακόμα και τότε μπορεί να υπάρξει ψευδοσύνοδος. Κάποιος μπορεί τότε να πει, «Δεν υπάρχει ελπίδα!» Αλλά εμείς λέμε ότι το Άγιο Πνεύμα καθοδηγεί την Εκκλησία, και γι’ αυτό δεν θα την προδώσει. Αν δεν νιώθετε ότι είναι έτσι, τότε επινοείτε πράγματα όπως το να κάνετε τη Βίβλο αλάθητη, ή να κάνετε τον Πάπα αλάθητο. Επίσης, μπορείτε να κάνετε τα Ορθόδοξα πράγματα ένα είδος «νόμου» - όπως έκαναν οι Ρωμαιοκαθολικοί – έτσι ώστε όλα να είναι λεπτομερώς καθορισμένα: αν παραβείς αυτόν το νόμο πας στον εξομολόγο σου, σου βάζει μια ποινή έτσι κι έτσι, και είσαι πάλι «τακτοποιημένος». Η Ορθοδοξία δεν έχει τέτοια θεώρηση∙ από αυτή την οπτική προήλθε όλη η ιδέα των αφέσεων, που είναι μια τελείως νομικίστικη διαστρέβλωση της έννοιας της μετάνοιας: Αν μετανοήσεις, όπως ο ληστής πάνω στο σταυρό, μπορείς να σωθείς την ίδια στιγμή. Η Ορθοδοξία δίνει πάντα έμφαση στην πνευματική πλευρά της σχέσης της ψυχής ενός ανθρώπου με το Θεό∙ και όλα τα μυστήρια και η πειθαρχία της Εκκλησίας είναι μόνο μέσα για να τοποθετήσει κανείς την ψυχή του σωστά απέναντι στο Θεό: αυτό είναι το πλήρωμα της Πίστης μας. Στη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία, μέχρι πολύ πρόσφατα που τα πράγματα άρχισαν να διαλύονται, η έμφαση ήταν περισσότερο στο να υπακούς ένα ολόκληρο σύνολο κανόνων και από αυτό να είσαι «εντάξει» με το Θεό με μια νομικίστικη έννοια, πράγμα που είναι ένα υποκατάστατο του Αγίου Πνεύματος. Ε: Θα μπορούσατε να πείτε κάτι ειδικά για τον Αγγλικανισμό, γιατί υπάρχει μια βέβαιη ομοιότητα ανάμεσα σ’ αυτόν και σ’ αυτό που είπατε εσείς για τους Ρωμαιοκαθολικούς, που λένε ότι ο Πάπας είναι αλάθητος, και τους Προτεστάντες, που λένε ότι η Βίβλος είναι αλάθητη. Βλέπω ότι ο Αγγλικανισμός είναι στη λογική του να προσπαθείς να εξισορροπήσεις αυτές τις δύο οπτικές, παρ’ ότι καταλαβαίνω ότι μπορείτε να πείτε πως, ιστορικά, είναι μια αποκοπή από την αρχαία Εκκλησία. Α: Σε πολλές περιπτώσεις, οι Αγγλικανοί προσπαθούν σκληρά, αλλά αρχίζουν από τόσο μακριά... Όταν έρχεσαι στο Θεό, δεν μπορείς μόνο να «καταστρώνεις σχέδιο» ή να «επινοείς ένα σύστημα»: πρέπει να έρθεις σε ζωντανή επαφή με τη χάρη Σου. Γι’ αυτό η απάντηση για τον Αγγλικανισμό είναι να έρθει σε επαφή με την Εκκλησία. Ε: Η Ορθόδοξη Εκκλησία έχει ακόμα τη νηστεία και όλες τις παλιές παραδόσεις σχετικά με τη Μεγάλη Σαρακοστή; Α: Ναι, υπάρχει μια καθορισμένη τάξη νηστειών, όπως ακριβώς την αρχαία εποχή. Αυτό ξεκινά από πολύ παλιά στην ιστορία της Εκκλησίας. Ξέρουμε από τη «Διδαχή των δώδεκα Αποστόλων» ότι τον πρώτο αιώνα υπήρχε νηστεία τις Τετάρτες και τις Παρασκευές. Ε: Xθες βράδυ δώσατε μια διάλεξη για την Αποκάλυψη. Μπορείτε να μας κάνετε μια σύντομη σύνοψή της; Α: Εξέταζα περιστατικά που συμβαίνουν σήμερα ως σημεία του τέλους, και ποια θα ‘πρεπε να είναι η χριστιανική μας στάση κοντά στο τέλος. Δεν θα ‘πρεπε να μετράμε τα χρόνια ή να υπολογίζουμε ποιος είναι ο «βασιλιάς του Νότου», ο «βασιλιάς του Βορρά» κ.ο.κ., αλλά να πηγαίνουμε πιο βαθιά. Όλοι οι πρώτοι Απόστολοι έγραφαν στις επιστολές τους για την αναγκαιότητα του να σκεπτόμαστε ότι ο Χριστός είναι κοντά, για να προετοιμαζόμαστε, όντες πρώτα απ’ όλα πνευματικά έτοιμοι. Αν είμαστε σ’ αυτή την κατάσταση της προσμονής του να έρθει ο Xριστός σε μας με μια πνευματική έννοια, είτε στις ψυχές μας μέσω της χάρης είτε στον καιρό του θανάτου μας, τότε το ερώτημα, πότε πρόκειται να έρθει σωματικά σ’ αυτή τη γη στο τέλος του κόσμου, δεν θα μας αναστατώνει σε τέτοια έκταση ώστε να προσχωρούμε σε κάποια νέα αίρεση που πηγαίνει στην κορυφή ενός βουνού και περιμένει να έρθει η ημέρα της Κρίσεως. Δεν γνωρίζουμε την ημέρα και την ώρα∙ η κύρια προτεραιότητα είναι η πνευματική προετοιμασία. Πάντως οι καιροί μας βρίθουν τόσο πολύ από αυτά που θα μπορούσαμε να αποκαλέσουμε «αποκαλυπτικά» γεγονότα, που θα έπρεπε να είμαστε καλά πληροφορημένοι γι’ αυτά. Ο Κύριός μας λέει ότι, παρ’ ότι δεν γνωρίζουμε τη μέρα και την ώρα, πρέπει να πάρουμε παράδειγμα από τη συκιά, που όταν πρασινίζουν τα φύλλα της ξέρουμε ότι το καλοκαίρι είναι κοντά. Παρομοίως, όταν όλα αυτά τα φαινόμενα αρχίζουν να συμβαίνουν, - όταν υπάρξει η δυνατότητα να δημιουργηθεί μια παγκόσμια κυβέρνηση, όταν το Ευαγγέλιο κηρυχθεί σε όλα τα έθνη, όταν δημιουργούνται τόσα πολλά πνευματικά ρεύματα τα οποία είναι τόσο οφθαλμοφανώς απατηλά, - υπάρχουν καθαρά σημεία ότι κάτι βαρυσήμαντο πρόκειται να συμβεί, και είναι πολύ πιθανώς συνδεδεμένα με το τέλος του κόσμου. Με σκοπό να είμαστε πνευματικά προετοιμασμένοι γι’ αυτά, είναι πολύ διδακτικό για μας να διαβάζουμε σχετικά με το τι συμβαίνει στους ανθρώπους στα στρατόπεδα συγκέντρωσης. Τέτοια περιστατικά μας δείχνουν πως, ότι κι αν γίνει, - ακόμα κι αν είμαστε κάτω από την εξουσία του ίδιου του Αντιχρίστου και μας βάλουν φυλακή, μπορούμε να επιβιώσουμε γιατί έχουμε το Χριστό. Οι ζωές των μαρτύρων ήταν πάντα μια πηγή εκπαίδευσης και διαπαιδαγώγησης, και άνθρωποι, για τους οποίους μπορούμε να μάθουμε, γίνονται ακόμα και σήμερα μάρτυρες.

PYETJE DHE PËRGJIGJE Pyetje: Nëse demonët shfaqen si engjëj dhe thonë gjërat që do të thoshin engjëjt, atëherë si mundet njeriu të dallojë se cila është e vërteta? Përgjigje: Kjo është një pyetje shumë e mirë. Duhet të përulesh; duhet të jesh në një gjendje në të cilën të kërkosh të vërtetën e Perëndisë dhe jo të kërkosh “eksperienca”. Natyrisht, unë do të thoja se të bëhesh një i krishterë orthodhoks dhe të zbulosh të gjitha rregullat që udhëheqin një jetë të krishterë. Kjo ndihmon, megjithëse nuk është garanci, sepse mund të biesh në mashtrim edhe si i krishterë orthodhoks. Etërit e Kishës japin këshilla themelore. Për shembull, thonë se, nëse dikush të shfaqet si engjëll drite, trego mosbesim. Perëndia nuk do të të qortojë, nëse vërtet dëshiron të të shfaqet dhe ti e refuzon, sepse nëse vërtet dëshiron të të dërgojë ndonjë mesazh, do të vijë përsëri dhe do të gjejë një mënyrë për t’iu afruar. Në të vërtetë, Ai të lavdëron që je mosbesues, sepse nuk dëshiron të mashtrohesh. Ata që ndodhen në një gjendje shpirtërore më të përparuar, me më shumë përvojë në këto gjëra, kanë vepruar në mënyra të tjera. Kemi një shembull nga jeta e Shën Andonit të Madh, i cili shihte demonë gjatë gjithë kohës. Kur e pyetën se si mund t’i dallonte shpirtrat, ai tha: «Kur shfaqet një engjëll, ndiej shumë paqe, ndërsa kur shfaqet një demon, edhe nëse duket si engjëll, ndiej një shqetësim.» Megjithatë kjo është një qasje shumë e rrezikshme për fillestarët, sepse mund të ndihesh shumë i qetë edhe me demonët, nëse nuk ke përvojë. Përgjigjja themelore për pyetjen tuaj është përsëri kjo: të bëheni pjesë e rregullit të Kishës Orthodhokse. Ndërsa do të lexoni ngjarje si ajo e Shën Nikitës dhe do të shihni se si paraqiten demonët, atëherë shpesh, vetëm duke njohur mënyrën tipike me të cilën përpiqen t’ju mashtrojnë, mund ta zmbrapsni mashtrimin menjëherë. Pyetje: A mund të flisni për pikëpamjen Orthodhokse mbi Shpirtin e Shenjtë dhe, në lidhje me këtë, për pikëpamjen ndaj rrëfimeve të krishtera jo-orthodhokse – nëse Shpirti i Shenjtë është i pranishëm në to? Përgjigje: Shpirti i Shenjtë u dërgua nga Zoti ynë Jisu Krisht ditën e Pentikostisë, ditën e pesëdhjetë pas Ngjalljes së Tij, ditën e dhjetë pasi Ai Vetë u ngjit në qiej, me qëllim që Shpirti i Shenjtë të mbetej me Kishën deri në mbarimin e shekujve. Historikisht, një ishte Kisha që Ai themeloi. Ka raste në kohët moderne kur njerëzit kërkojnë historikisht të gjejnë këtë Kishë. Për shembull, është e gjithë historia e Kishës në Ugandë. Në vitin 1920, dy studentë teologjie nga Uganda studionin në një seminar anglikan dhe filluan të shohin se mësimi që u jepnin nuk ishte i njëjtë me mësimin që lexonin te Etërit e Shenjtë. Atëherë filluan të mendojnë se përgjigjja duhet të ishte Romanokatolicizmi – se ajo duhej të ishte Kisha e lashtë. Në kërkimin e tyre për “Kishën e vërtetë, të lashtë” (siç e quanin), filluan të shkonin në një seminar romanokatolik dhe panë se, përsëri, mësimi që merrnin ishte i ndryshëm nga ai i Etërve të lashtë të Kishës. Filluan të thoshin: «Nëse e vërteta mund të shtrembërohet në këtë mënyrë, atëherë ku është e vërteta e Krishtit?» Dhe atëherë dëgjuan për besimin Orthodhoks dhe kaluan nëpër çdo lloj sprove për të zbuluar ku gjendej ai. Së pari gjetën dikë që e quante veten orthodhoks, por që ishte vetëm një sharlatan, i cili jepte ato që ai i quante mistere. Kur një laik grek u tha se kishte diçka të çuditshme tek ai njeri, e kuptuan, ndryshuan mendim dhe filluan përsëri të kërkojnë. Peshkopi i parë orthodhoks që takuan nuk ishte një peshkop shumë i mirë dhe u tha: «Ah, mos u shqetësoni. Të gjitha fetë janë njësoj. Kthehuni tek anglikanët.» Por ata nuk lejuan që kjo t’i zhgënjente. Më në fund gjetën një peshkop orthodhoks që mësonte atë që duhej të mësonte, dhe u bënë orthodhoksë. Sot Kisha është përhapur në Afrikë: nga Uganda në Kenia, në Zaire, në Tanzani e edhe më tej. Madje kemi edhe regjistrime nga Liturgjitë e tyre, të cilat janë shumë mbresëlënëse. Ata kanë marrë psalmodinë bizantine, greke dhe, pa u përpjekur t’i bëjnë diçka, thjesht duke kënduar në mënyrën e tyre, në gjuhën e tyre, ajo tingëllon shumë madhështore, me një ngjyrim vendas afrikan. Ata i bënë psalmodisë bizantine të njëjtën gjë që bënë grekët kur morën psalmodinë hebraike. Kështu këta afrikanë kërkuan në aspektin historik dhe gjetën se ekziston një Kishë që vjen drejtpërdrejt nga Krishti dhe mëson ato që mësoheshin në kohët e lashta: Kisha Orthodhokse. Nga pikëpamja historike, mund të shihni gjithashtu se kishat e tjera u larguan prej saj. Para së gjithash Romanokatolicizmi në shekullin e njëmbëdhjetë, kur më në fund çështja e diskutimit mbi vendin e Papës në Kishë arriti në një pikë kritike dhe Papa refuzoi përgjigjen orthodhokse, duke marrë me vete gjithë Perëndimin. Deri sot, Shpirti i Shenjtë vepron në Kishën Orthodhokse. Në shumicën e grupeve perëndimore protestante, çfarëdo që kanë, rrallë quhet mister, dhe kështu nuk do të kërkonit hirin e Shpirtit të Shenjtë në diçka që edhe vetë ata nuk e konsiderojnë si mister. Sigurisht, Romanokatolikët dhe disa grupe të tjera besojnë se kanë mistere. Unë personalisht do të thosha se misteret e vërteta, në kuptimin në të cilin i themeloi Krishti, mund të gjenden vetëm në Kishën Orthodhokse. Dhe ata që, duke marrë emrin e misterit, përpiqen të bëjnë më të mirën që munden me të – kjo është një çështje midis shpirtit dhe Perëndisë, dhe Perëndia mund të bëjë çfarë të dojë me atë shpirt – kjo është punë e Tij. Mund të mos jetë thjesht diçka psikologjike. Nuk e di; këtë do ta vendosë Perëndia. Por mënyrat që Ai vendosi në Kishë kalojnë nga brezi në brez deri pikërisht në këtë ditë në Kishën Orthodhokse. Vërtet mund ta shihni historikisht se ne bëjmë të njëjtat gjëra që bëheshin në Kishën e lashtë. Filipi, për shembull, e çoi eunukun në ujë dhe pa dyshim e pagëzoi saktësisht në të njëjtën mënyrë si ne: me tri zhytje në emër të Atit, të Birit dhe të Shpirtit të Shenjtë. Prandaj Orthodhoksia njihet si e vjetër në mënyrat e saj. Ne i ruajmë me vetëdije dhe me kujdes mënyrat tradicionale që u përcollën nga Krishti, Apostujt dhe Etërit e lashtë të Kishës. Pyetje: A do të na thoni për qëndrimin Orthodhoks ndaj feve jo të krishtera? Përgjigje: Krishti erdhi për të ndriçuar njerëzimin. Ka shumë fe jashtë zbulesës së Tij, ku pasuesit janë të sinqertë – nuk ushtrojnë thjesht adhurim demonësh – dhe ku shpirti me të vërtetë përpiqet të arrijë te Perëndia. Unë do të thosha se, para se njerëzit të dëgjojnë për Krishtin, këto fe janë të mira deri aty ku arrijnë, por nuk mund t’ju çojnë te qëllimi. Qëllimi është jeta e përjetshme dhe mbretëria e qiejve, dhe Perëndia erdhi në mish për të na i hapur këto. Prandaj Krishterimi është rruga e vërtetë. Mund të vëreni elemente të së vërtetës në fe të tjera, dhe shpesh janë shumë të thella, por ato nuk e hapin qiellin. Vetëm kur Krishti erdhi në tokë dhe i tha kusarit «do të jesh me mua në Parajsë», u hap me të vërtetë qielli për njerëzit. Pyetje: Pra njerëzit që nuk e njohën zbulesën e Krishtit nuk kanë hyrje te e vërteta? Përgjigje: Ata që nuk dëgjuan kurrë për Krishtin? Këtë do ta gjykojë Perëndia. Edhe në Dhiatën e Vjetër njerëzit nuk kishin dëgjuar për Krishtin, dhe atëherë Krishti erdhi dhe u predikoi në Had. Gjithashtu edhe Shën Joan Pagëzori, ne besojmë, shkoi në Had para Krishtit dhe predikoi se Krishti do të vinte atje për të liruar ata që donin të liroheshin, ata që donin të besonin në Të. Kështu Perëndia mund t’ua zbulojë të vërtetën atyre që nuk patën kurrë mundësinë ta dëgjojnë – domethënë atyre që nuk e refuzuan Ungjillin, por thjesht nuk dëgjuan për të. Por që nga çasti që e pranon zbulesën, atëherë, sigurisht, je shumë më i përgjegjshëm se kushdo tjetër. Një njeri që pranon zbulesën e Perëndisë së mishëruar dhe pastaj nuk jeton sipas saj, është në gjendje shumë më të keqe se çdo prift pagan ose ndonjë tjetër i ngjashëm me të. Pyetje: Diçka për të cilën nuk di shumë, dhe ndoshta as shumë të tjerë nuk dinë, është se cilat janë ndryshimet dhe ngjashmëritë konkrete ndërmjet, të themi, Kishës Orthodhokse Ruse dhe Kishës Romanokatolike lidhur me dogmat dhe idetë e ndryshme, si trinia e Perëndisë apo nëse priftërinjtë martohen ose jo – të gjitha këto një mijë e një dallime të vogla. Përgjigje: Ka shumë dallime të vogla. Ka një dallim themelor, mendoj, dhe do ta shpjegoj sidomos në lidhje me Shpirtin e Shenjtë. Është Kisha e Krishtit ajo që u jep hirin njerëzve. Dhe në Perëndim, kur Roma u shkëput nga kjo Kishë, ky Hir në të vërtetë humbi. Mundet që disa njerëz ta gjenin herë pas here aty-këtu, por Kisha e tyre si tërësi ishte shkëputur nga burimi i Hirit. Unë e shoh Katolicizmin e sotëm si një përpjekje për të zëvendësuar Hirin, që është humbur, me zgjuarsinë njerëzore. Prandaj e ngre Papën në pagabueshmëri, sepse duhet të japë një përgjigje ndaj pyetjes: «Ku është e vërteta?» Ka disa që shikojnë Kishën tonë Orthodhokse dhe thonë: «Është e pamundur që njerëzit të gjejnë të vërtetën atje. Ju thoni se nuk besoni në asnjë papë apo peshkop dhe kështu nuk ka garanci; nuk besoni në Shkrimin, siç do të bënin protestantët, të cilët thonë se Shkrimi është fjala krejtësisht e pagabueshme e Perëndisë. Nëse keni një mosmarrëveshje, kush do të thotë fjalën e fundit?» Dhe ne themi se Shpirti i Shenjtë do ta zbulojë Vetveten. Kjo ndodh sidomos kur peshkopët mblidhen në Sinod, por edhe atëherë mund të ketë sinod të rremë. Dikush atëherë mund të thotë: «Nuk ka shpresë!» Por ne themi se Shpirti i Shenjtë udhëheq Kishën dhe për këtë arsye nuk do ta tradhtojë atë. Nëse nuk ndieni se është kështu, atëherë shpikni gjëra, si p.sh. ta bëni Biblën të pagabueshme ose ta bëni Papën të pagabueshëm. Gjithashtu mund t’i ktheni gjërat orthodhokse në një lloj “ligji” – siç bënë Romanokatolikët – kështu që gjithçka të jetë e përcaktuar me hollësi: nëse shkel këtë ligj, shkon te rrëfyesi yt, ai të vendos një dënim të tillë ose të tillë dhe ti je përsëri “në rregull”. Orthodhoksia nuk ka një këndvështrim të tillë. Nga ky këndvështrim doli e gjithë ideja e indulgjencave, që është një shtrembërim krejtësisht juridik i kuptimit të pendimit. Nëse pendohesh, si kusari në kryq, mund të shpëtohesh në të njëjtin çast. Orthodhoksia gjithmonë thekson anën shpirtërore të marrëdhënies së shpirtit të njeriut me Perëndinë. Dhe të gjitha misteret dhe disiplina e Kishës janë vetëm mjete që njeriu ta vendosë shpirtin e tij drejt përpara Perëndisë. Ky është plotësimi i Besimit tonë. Në Kishën Romanokatolike, deri shumë vonë, kur gjërat filluan të shpërbëhen, theksi ishte më tepër te bindja ndaj një tërësie rregullash dhe prej kësaj të ishe “në rregull” me Perëndinë në një kuptim juridik, gjë që është një zëvendësim i Shpirtit të Shenjtë. Pyetje: A mund të thoni diçka posaçërisht për Anglikanizmin, sepse ka njëfarë ngjashmërie midis tij dhe asaj që thatë ju për Romanokatolikët, që thonë se Papa është i pagabueshëm, dhe protestantët, që thonë se Bibla është e pagabueshme. Shoh se Anglikanizmi lëviz në logjikën e përpjekjes për të balancuar këto dy këndvështrime, megjithëse e kuptoj se mund të thoni se, historikisht, ai është një shkëputje nga Kisha e lashtë. Përgjigje: Në shumë raste, anglikanët përpiqen me të vërtetë, por nisen nga aq larg... Kur vjen te Perëndia, nuk mundesh vetëm të “hartosh plan” ose “të shpikësh një sistem”; duhet të hysh në kontakt të gjallë me Hirin e Tij. Prandaj përgjigjja për Anglikanizmin është të vijë në kontakt me Kishën. Pyetje: A e ka ende Kisha Orthodhokse kreshmën dhe të gjitha traditat e vjetra në lidhje me Kreshmën e Madhe? Përgjigje: Po, ekziston një rregull i përcaktuar kreshmimesh, pikërisht si në kohët e lashta. Kjo nis shumë herët në historinë e Kishës. Ne e dimë nga “Mësimi i Dymbëdhjetë Apostujve” se në shekullin e parë ekzistonte kreshmë të Mërkurën dhe të Premten. Pyetje: Mbrëmë mbajtët një ligjëratë për Zbulesën. A mund të na bëni një përmbledhje të shkurtër të saj? Përgjigje: Po shqyrtoja ngjarje që ndodhin sot si shenja të fundit dhe cili duhet të jetë qëndrimi ynë i krishterë pranë fundit. Nuk duhet të numërojmë vitet ose të llogarisim kush është “mbreti i Jugut”, “mbreti i Veriut” e kështu me radhë, por të shkojmë më thellë. Të gjithë Apostujt e parë shkruanin në letrat e tyre për nevojën që të mendojmë se Krishti është afër, që të përgatitemi, duke qenë para së gjithash të gatshëm shpirtërisht. Nëse jemi në këtë gjendje të pritjes që Krishti të vijë tek ne në një kuptim shpirtëror, qoftë në shpirtrat tanë përmes hirit, qoftë në kohën e vdekjes sonë, atëherë pyetja se kur do të vijë trupërisht në këtë tokë në fund të botës nuk do të na trazojë aq shumë sa të bashkohemi me ndonjë herezi të re që ngjitet në majën e një mali dhe pret të vijë dita e Gjykimit. Ne nuk e dimë ditën dhe orën. Përparësia kryesore është përgatitja shpirtërore. Megjithatë kohët tona janë kaq të mbushura me ato që mund t’i quanim “ngjarje apokaliptike”, saqë duhet të jemi mirë të informuar për to. Zoti ynë thotë se, ndonëse nuk e dimë ditën dhe orën, duhet të marrim shembull nga fiku, që kur gjelbërojnë gjethet e tij, e dimë se vera është afër. Po kështu, kur të gjitha këto dukuri fillojnë të ndodhin – kur ekziston mundësia të krijohet një qeveri botërore, kur Ungjilli predikohet në të gjitha kombet, kur krijohen kaq shumë rryma shpirtërore që janë aq qartazi mashtruese – ka shenja të qarta se diçka me rëndësi të madhe do të ndodhë dhe ka shumë të ngjarë të jenë të lidhura me fundin e botës. Që të jemi shpirtërisht të përgatitur për këto, është shumë udhëzuese për ne të lexojmë për atë që u ndodh njerëzve në kampet e përqendrimit. Ngjarje të tilla na tregojnë se, çfarëdo që të ndodhë – edhe nëse jemi nën pushtetin e vetë Antikrishtit dhe na fusin në burg – mund të mbijetojmë, sepse kemi Krishtin. Jetët e martirëve kanë qenë gjithmonë një burim mësimi dhe formimi, dhe njerëz, për të cilët mund të mësojmë, bëhen martirë edhe sot.