Σαν σήμερα οι Έλληνες αντάρτες κατατροπώνουν ναζι και Τσάμηδες

17 Αυγούστου 1944 Δυνάμεις του 3/40 Συντάγματος Ευζώνων και του 16ου Συντάγματος Πεζικού του Εθνικού Δημοκρατικού Ελληνικού Συνδέσμου (ΕΔΕΣ), υπό τη διοίκηση του Συνταγματάρχη Βασιλείου Καμάρα, επιτίθενται εναντίον Γερμανών που έχουν οχυρωθεί στο χωριό Μενίνα (254 άνδρες), και τους εξουδετερώνουν μετά από διήμερο αγώνα. Οι απώλειες των Γερμανών είναι 87 νεκροί και 109 αιχμάλωτοι, ενώ των ανταρτών 25 νεκροί και 40 τραυματίες.

Η συγκεκριμένη μάχη κατά των Γερμανών και των αλβανοτσάμηδων είναι απο τα μεγαλύτερα σαμποτάζ-επιτυχίες των Βαλκανίων μετά απο αυτό του Γοργοποτάμου. Στις αρχές Αυγούστου 1944 το ΣΜΑ (Στρατηγείο Μέσης Ανατολής) διέταξε τον Ναπολέοντα Ζέρβα να επιχειρήσει την εξόντωση της γερμανικής φρουράς στην τοποθεσία Μενίνα (Νεραϊδα),από την οποία ελεγχόταν η οδός Ηγουμενίτσας-Ιωαννίνων.

Η Μενίνα απέχει 20χλμ από την Ηγουμενίτσα. Η φρουρά ήταν στεγασμένη σε οχυρωμένο κτήριο,πραγματικό φρούριο,απαρτιζόνταν απο 250 Γερμανούς,100 Αλβανοτσάμηδες και διέθετε ισχυρότατο οπλισμό (αυτόματα τουφέκια,όλμους και αντιαρματικά πυροβόλα). Την επιχείρηση ανέλαβε η 10η Μεραρχία του ΕΔΕΣ-ΕΟΕΑ,η οποία δρούσε στον νομό Θεσπρωτίας. Διοικητής της ήταν ο Συνταγματάρχης Βασίλειος Καϊμαράς. Η επίθεση των Ελλήνων ανταρτών ξεκίνησε τις πρώτες πρωινές ώρες της 17ης Αυγούστου και η μάχη διήρκησε σχεδόν 2 μέρες χωρίς ανάπαυλα.

Ο αγώνας ήταν τιτάνιος, αλλά τελικά νικηφόρος για τους Έλληνες. Η γερμανική φρουρά εξουδετερώθηκε αλλά πολλοί Αλβανοτσάμηδες κατόρθωσαν να διαφύγουν καθώς γνώριζαν καλά την περιοχή,όταν αντελήφθησαν ότι η μάχη χανόταν. Απο πλευράς ΕΔΕΣ στην επιχείρηση έλαβαν μέρος το 40ο Σύνταγμα Ευζώνων Άρτας υπό τον Αντισυνταγματάρχη Γεώργιο Αγόρο,το 16ο Τάγμα υπό τον Ταγματάρχη Κρανιά,το 3ο Τάγμα του 10ου Συντάγματος υπό τον Ταγματάρχη Κατσαρό κ.α τμήματα.

Σε αυτή την μάχη διακρίθηκε το τμήμα υπό τον Συνταγματάρχη Ηλία Κάτσιο,το οποίο εμπόδισε τους Γερμανούς να βοηθήσουν την φρουρά της Μενίνας. Ο Ηλίας Κάτσιος είχε συλληφθεί το 1941 απο αλβανοτσάμηδες και είχε βασινισθεί.Αργότερο συγκρότησε ένοπλο τμήμα και εντάχθηκε στο ΕΑΜ.Διαφώνησε με την πολιτική του και εντάχθηκε στον ΕΔΕΣ,όπου ανέλαβε την διοιήκηση του 26ου Συντάγματος. Οι συγγενείς του στο Παλαιοχώρι υπέστησαν τα πάνδεινα απο τους ελασίτες αλλά η εθνική τους στάση δεν άλλαξε ποτέ. Πρός τιμή του ΕΔΕΣ οι αιχμάλωτοι μεταφέρθηκαν στην Αίγυπτο και οι τραυματίες έτυχαν της ανάλογης φροντίδας…

Παρέμβαση Εθνικού Συλλόγου "Βόρειος Ήπειρος 1914" με αφορμή τα αποτελέσματα των ευρωεκλογών στη Θράκη

Από το 1990 με την κατάρρευση του κομουνιστικού καθεστώτος στην Αλβανία και την επίλυση του γερμανικού ζητήματος, στην ελληνική κυβέρνηση παρουσιάστηκαν ουκ ολίγες ευκαιρίες για δυναμικές παρεμβάσεις με σκοπό την δίκαιη επίλυση του εθνικού θέματος της Βορείου Ηπείρου.

Όπως γνωρίζουμε πολύ καλά όμως, δεν έπραξε απολύτως τίποτα προς αυτή την κατεύθυνση. Οι Έλληνες πολιτικοί, όλων σχεδόν των πολιτικών παρατάξεων, επίσημα δηλώνουν ότι «ενδιαφέρονται για την διασφάλιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων της Εθνικής Ελληνικής Μειονότητας». Ανεπίσημα όμως σημειώνουν ότι «δεν είναι δυνατόν να εγείρουμε διεκδικήσεις επί της Βορείου Ηπείρου διότι αυτό θα αποτελέσει αφορμή για ανάλογες διεκδικήσεις των Τούρκων στη Δυτική Θράκη»!

Δυστυχώς αυτή η «καραμέλα» αποτελεί μία από τις δικαιολογίες (επίσημες και ανεπίσημες) του ελληνικού πολιτικού συστήματος για το θάψιμο του Βορειοηπειρωτικού.

Ως επιχείρημα που σίγουρα θα ενισχύσει αυτή την απαράδεκτη εθνικά θέση έρχεται το αποτέλεσμα των ευρωεκλογών στη Θράκη μας, όπου το (δεχόμενο εντολές από την Άγκυρα) Κόμμα Ισότητας Ειρήνης και Φιλίας, που φέρεται ότι εκπροσωπεί την εκεί μουσουλμανική μειονότητα, έλαβε στους νομούς Ροδόπης και Ξάνθης το 41,68% και το 25,89% των ψήφων αντίστοιχα.

Όμως αυτό που φωνάζουμε σε κάθε κατεύθυνση είναι ότι       δεν δικαιούται κανείς να εξομοιώνει τον Βορειοηπειρωτικό Ελληνισμό με τους μουσουλμάνους της Δυτικής Θράκης, γιατί εμείς αποτελούμε διεθνώς αναγνωρισμένη εθνική κοινότητα σύμφωνα με το Πρωτόκολλο της Κέρκυρας (1914), ενώ οι μουσουλμάνοι θρησκευτική μειονότητα - και τίποτε περισσότερο - σύμφωνα με τη Συνθήκη της Λωζάννης.

Αν το θέμα της μειονότητας στη Θράκη έχει πάρει διαστάσεις αυτό συμβαίνει εξαιτίας της προδοτικής στάσης και ανικανότητας του αθηναϊκού κράτους το οποίο έχει αφήσει εδώ και χρόνια το τουρκικό προξενείο στην Κομοτηνή να αλωνίζει ανεμπόδιστο και να συμπεριφέρεται ως «κράτος εν κράτει» στη γη του Δημόκριτου. 

Αντίθετα οι ελληνικές διπλωματικές αντιπροσωπείες στη Βόρειο Ήπειρο (Προξενεία σε Αργυρόκαστρο και Κορυτσά) προσέχουν – κατόπιν εντολών της Αθήνας – μην τυχόν και θίξουν τους «φίλους» μας αλβανούς! Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι τον μοναδικό Ελληνόψυχο διπλωμάτη, που πέρασε από την αλύτρωτη Ήπειρο, τον πρώην Γενικό Πρόξενο στην Κορυτσά Θεόδωρο Οικονόμου – Καμαρινό, το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών του άσκησε δίωξη επειδή ξύπνησε τις συνειδήσεις των φοβισμένων Ελληνόβλαχων της Περιφέρειας Κορυτσάς και παράλληλα διέκοψε το «πάρτι» με τις βίζες των επαγγελματιών «ενδιάμεσων». 

Παράλληλα παρατηρούμε το τουρκικό προξενείο της Κομοτηνής να παρέχει γενναίες οικονομικές ενισχύσεις και κάθε είδους διευκολύνσεις στους μουσουλμάνους της Θράκης τραβώντας τους στην αγκαλιά της Άγκυρας, ενώ η ελληνική κυβέρνηση καταργεί παντελώς και αυτό το μικρό βοήθημα του ΟΓΑ προς τους ηλικιωμένους Βορειοηπειρώτες αναγκάζοντας και τους τελευταίους από αυτούς να εγκαταλείψουν τα πάτρια εδάφη τους!

Επίσης τεράστιες ευθύνες βαρύνουν τις κυβερνήσεις των Αθηνών για την κατάσταση στην πολιτική εκπροσώπηση του Βορειοηπειρωτικού Ελληνισμού αφού δεν ενδιαφέρθηκε να υπάρχει μία ισχυρή οργάνωση ή ένα ισχυρό κόμμα που θα συσπειρώνει όλους τους Έλληνες διεκδικώντας τα δίκαια μας σε όλα τα επίπεδα έναντι των Τιράνων. Αντίθετα από τους πολιτικούς μας «εκπροσώπους» βλέπουμε να κάνουν αγώνα μόνο στα παζάρια για τις καρέκλες στο αλβανικό δημόσιο, ενώ τελευταία ζούμε το κωμικοτραγικό γεγονός να διορίζεται ως πρόξενος της Αλβανίας στα Ιωάννινα, την πρωτεύουσα της ενιαίας Ηπείρου, πρώην πρόεδρος της οργάνωσης «Ομόνοια» που υποτίθεται ότι μας εκπροσωπεί…

Από την ιστορία της Ηπείρου (β μέρος): O θρησκευτικός βίος – Εξισλαμισμός

Από του Σουλτάν Μουράτ, μετά την ήττα του Σκεντέρμπεη, στο βαθύ σκοτάδι, που έφερε η εισβολή των Τούρκων στην Ήπειρο, αρχίζουν οι εξισλαμισμοί των χριστιανών. Η ανάμνηση του Δεσποτάτου και των Κομνηνών όλο κι έσβυνε στου χρόνου το πέρασμα. Πρώτοι έδωσαν το παράδειγμα οι μεγάλοι κτηματίαι, οι αρχηγοί πατριών για να διατηρήσουν τα φέουδά τους. Εμιμήθησαν αυτούς και οι φτωχοί κολλήγοι κάτω από τον ψυχολογικό καταναγκασμό.

Όμως οι νεοφώτιστοι, αγράμματοι και αμαθείς, δεν εγνώριζαν τίποτε από το Κοράνιο κι εξακολουθούσαν να προσκυνούν τον Άγιο Γεώργιο και τον Άγιο Νικόλαο. Διατηρούσαν τα χριστιανικά τους ονόματα , γιόρταζαν τακτικά τις ημέρες του εορτολογίου, πού τις γνώριζαν απ' έξω και φορούσαν μετάλλια με σταυρό. Αν ο μουλάς ( ιερολογιώτατος) αγνοεί την ευχή για τη θεραπεία του παιδιού του, φέρνει αυτό στον παπά της γειτονιάς του και αυτός τη διαβάζει ελληνικά. Δεν ξέυρει το σεριάτι ( ιερό νόμο) και το βρίσκει πολύ φυσικό ν' ακολουθήσει την παράδοση των πατέρων του.

Πολλές φορές στον εξισλαμισμό συντελούν και επίσκοποι, που με αψυχολόγητα τακρίρια αφόριζαν κατοίκους φτωχών περιοχών, διότι δεν εκρατούσαν όλες τις επιβεβλημένες νηστείες, όπως στην περιοχή του Κουρβελεσίου, όπου τα μοναδικά προϊόντα ήταν λίγο κριθάρι, γάλα τυρί, κορόμηλα και λεφτόκαρα.

Κοντά στους αφορισμούς και η πίεση για την είσπραξη των εκκλησιαστικών δικαιωμάτων και των επαρχιακών εισοδημάτων, όπως ήταν τα κύρια και τυχερά τα συνήθη και νενομισμένα δηλ. βοήθεια, φιλότιμα, κανονικά, εμβατοίκια, τα των γάμων και πανηγύρεων, η τοπική ζητεία, παρρησία, προθέσεις, σαρανταλείτουργα και ψυχομερίδια, έσπρωχνε στον εξισλαμισμό και τους υπολοίπους. ' Ό, τι επί χρόνια φιλότιμοι Επίσκοποι έκαναν για να διατηρήσουν στην πίστη του Γένους τους πιστούς, μπορούσε να καταστρέψει μέσα σε λίγο διάστημα ένας ανάξιος διάδοχός τους.

Αλλά σ' αυτήν τη χώρα που κατέχει τα παράλια του Αδριατικού και κρατεί τα κλειδιά της πόρτας του διασταυρώνονται κι άλλα ξίφη. Δεν είναι μόνο η πάλη ανάμεσα στο χριστιανισμό και το Ισλάμ. Μαύρες κουκούλες Φραγκισκανών μοναχών από τον 14ον αιώνα εφωδισμένων με φιρμάνια του Μωάμεθ του Β' ξεκινώντας από τη Βοσνία διατρέχουν την Αλβανία και την Ήπειρο απ' άκρου εις άκρον με ευχολόγια και παράδες.

Από τον 17ον αιώνα επωφελούνται των νικών του πρίγκιπος Ευγενίου και γίνονται όργανα της Αυστριακής πολιτικής.

Σαν να μη έφθαναν αυτοί, από του 1840 εμφανίζονται και Ισουΐται με εντολές από τη Ρώμη. Τα νήματα πού ξεκινούν από τη Βιέννη και τη Ρώμη τυλίγουν σ' ένα αδιαπέραστο πλέγμα όλη τη χώρα. Έτσι οι Μιρδίται της Βορείου Αλβανίας έγιναν καθολικοί επί Πάπα Ινοκεντίου του Δ' , αλλά διατηρώντας τύπους της Ορθοδόξου Ανατολικής Εκκλησίας μετελάμβαναν των Αχράντων Μυστηρίων.

Η διαρροή προς τον Ισλαμισμό εξακολουθούσε ομαδικά πότε με τη βία του κατακτητού και πότε εθελουσία μέχρι το 1860. Εκατοντάδες κάτοικοι της Αρπίτσας του Μαργαριτίου της Τσαμουργιάς ωνομάζονταν μέχρι προ ολίγων χρόνων Πασχαλινοί και Μπαϊραμίτες διότι εξισλαμίσθησαν το Πάσχα και το Μπαϊράμι. Όλοι οι Τούρκοι της Αρβανιτιάς και της Ηπείρου είναι Χριστιανοί γυρισμένοι, ρωμηογυρίσματα.

Ο κατακτής είχε ανάγκη από ένα υπόστρωμα δικού του πληθυσμού και στην αρχή ευνόησε ποικιλοτρόπως τον εκμουσουλμανισμό.

Και όταν το κακό παραγινόταν και ολιγόστευαν οι ραγιάδες ( ποιος θα δούλευε;) τότε η Κεντρική Οθωμανική Διοίκηση, συνήθως διά των βερατίων των Επισκόπων, προσπαθούσε ν' αναχαιτίσει την πλημυρίδα.

Ιστορικά. Εις βεράτι του Μητροπολίτου Λαρίσσης Λεοντίου εκδοθέν το 1604 :

« Κανείς ραγιάς ποτέ ακουσίως να μη βιάζεται παρ' ουδενός να εξομόση» (Περιοδ. Προμηθεύς τεύχος 4 (1892) σελ. 311 κι εξ ).

Εις τον γνωστόν Ορισμόν του Σινάν Πασιά, έγγραφον παραχωρήσεων του Μουράτ του Β' προς τους Ιωαννίτας το 1430 αναφέρεται:

« Ο μητροπολίτης να έχη την κρίσιν την Ρωμαϊκήν και όλα τα εκκλησιαστικά δικαιώματα .... και οι εκκλησίαις σας να σημαίνουν καθώς έχουν συνήθειαν ( Βλ. Κ. Αμάντου: Οι χριστιανοί και ο Ορισμός του Σινάν Πασιά, Ηπειρ. Χρονικά τεύχ. Γ' 1930).

Ότι όμως ήταν πολιτική της κεντρικής Οθωμανικής Διοικήσεως, αλλ' αντέβαινε στα σχέδια των τοπικών οργάνων στις απομεμακρυσμένες επαρχίες της αυτοκρατορίας, των σπαχήδων και των ζαΐμιδων ( τιμαριούχων) δεν έμπαινε σε εφαρμογή, ύστερα μάλιστα από μικρές εξεγέρσεις των ραγιάδων ή και σοβαρώτερα κινήματα, όπως του Διονυσίου του Τρίκκης, του επιλεγομένου Σκυλοσόφου.

Έτσι έχουμε βιαίους εξισλαμισμούς από το 1612. Τότε εσταμάτησαν οι κωδωνοκρουσίες και αφηρέθησαν και τα προνόμια ( σιουρούτια). ( Βλ. Περιγραφή πόλεως Ιωαννίνων σελ. 45 Ηπειρ. Μελετήματα Ι. Λαμπρίδη).

Τα φρικτά μικτά συνοικέσια επεδείνωναν το κακό.( Βλ. Αθηναγόρα Νέος Κουβαράς Ηπ. , Χρον.τεύχος Α – Β 1929, σελ. 25 Χριστιανές πού συζούσαν με Οθωμανούς).

Ο Σπ. Αραβαντινός γράφει ότι « ο χείμαρρος του εξισλαμισμού ηπείλει να κατακλύση ολόκληρον την Ήπειρον» ( Βλ. Σπ. Αραβαντινού. Ιστορία Αλή Πασιά Τεπελενλή – Αθήναι 1895 εν σελ. 29-30 .

« Το δυστύχημα, γράφει ο Φαν. Μιχαλόπουλος , είναι πως οι περισσότεροι εξισλαμισμοί ήσαν με τη θέληση των κατοίκων. Βαριεστημένοι οι ραγιάδες από την καταθλιπτική φορολογία, από την εγκατάλειψη και ακηδία του ανωτέρου κλήρου... αλλαξοπιστούσαν, ελπίζοντας την καλυτέρευση της τύχης των. ( Βλ. Φ. Μιχαλοπούλου – Κοσμάς ο Αιτωλός (1774-1779) Ν. Κράτος τεύχος 9 σελ. 611).

« Κατά το 1739 οι χριστιανοί της Χαονίας και Θεσπρωτίας ήρξαντο ελαττούσθαι επαισθητώς ένεκεν της κατά καιρόν τουρκεύσεως γιγνομένης προς αποφυγήν των αδιαλείπτων κακουχιών, ας οι Οθωμανοί ενεποίουν εις τους Χριστιανούς. Πολλά λοιπόν τότε χωρία ηναγκάσθησαν να εναγκαλισθούν τον Ισλαμισμόν. Και της Επαρχίας Δελβίνου και Παραμυθίας και των Φιλιατών και της Αυλώνος και των Ακροκεραυνίων. Εις τα μεν των ως είρηται χωρίων ο Χριστιανισμός εις το παντελώς απεσβέσθη». ( Βλέπε χρονογραφ. της Ηπείρου Παν. Αραβαντινού, τόμ. Α' σελ. 245).

« Οι δυστυχείς Χριστιανοί ένεκα των ποικίλων καταπιέσεων και της παχυλής αμαθείας εις ήν δετέλουν, ήρχισαν να κλονίζωνται εν τη πίστει και ν' ασπάζωνται την πλείονα επίγεια αγαθά και απολαύσεις υποσχόμενην αυτοίς θρησκείαν». ( Ηπειρ. Ημερ. 1914 σελ. 218).

« Εις τες Δουκάτες του τμήματος Αυλώνος Επαρχίας Βελεγράδων εκ 300 Χριστιανικών οικογενειών άπασαι ησπάσθησαν τον Ισλαμισμό εκτός 25-30 απόρων οικογενειών. Γάμοι μεταξύ Οθωμανών και Χριστιανών ήσαν συνηθέστατοι. Εκ δύο αδελφών ο μεν οπαδός του Μωάμεθ, ο έτερος του Χριστού. Ο πατήρ Οθωμανός, η μήτηρ Χριστιανή και τ' ανάπαλιν. ( Βλ. Έκθεσιν Δ. Μαλιάδη. Επετηρίς Ηπειρωτ. Φιλεκπαιδ. Συλλόγου Κων/πόλεως 1873 σελ. 70).

«Εις τα 34 χωρία της άνω και κάτω Σπαθίας οι νέοι μετήλλασσον εκ φόβου τα ονόματα εγγραφόμενοι εις τους στρατολογικούς καταλόγους και τους απογραφικούς μετά την έκδοσιν του Τανζιματίου. ( Βλέπε ανωτέρω σελ. 70-71).

Αντίδρασιν κατά του κύματος αυτού έχομε φωτεινούς ιερωμένους, που ορθώνουν το ανάστημά τους. Πρώτος στους πρώτους ο πάτερ Κοσμάς ο Αιτωλός, με το ιερό κήρυγμα από το ένα μέρος και με τα συστατικά γράμματα προς τους προεστούς και δημογέροντες, προτρεπτικά για την ίδρυσι σχολείων, που σώζονται ακόμα και που μπορούν να θεωρηθούν σαν διατάγματα ιδρύσεως.

Μα και του Δριϊνουπόλεως Σοφιανού το παράδειγμα, που εγκατέλειψε τον επισκοπικό θρόνο και εγκαταστάθηκε στον Άγιο Αθανάσιο της Πολιτσάνης δεν είναι το μικρότερο.

Έχοντας ορμητήριον τούτον περιήλθε τα χωριά της Ζαγοριάς και ανεχαίτισε τον χείμαρρο του εξισλαμισμού. Πολλά χωριά είχαν εξωμότες. Τους συγκέντρωσε όλους στο Μαλέσοβο.

Στο χωριό Χάλιο του Δελβίνου, στο εικονοστάσι της οικογενείας Ιωάννου Παπά σωζόταν μέχρι το 1936 ιδιόγραφη επιστολή του Πάτερ Κοσμά. Αντίγραφο της επιστολής αυτής είχε κάνει προ ετών ο Ευάγγελος Ζάρος , Μπουλιαρατινός δάσκαλος. Αντίγραφον από το αντίγραφο του Ζάρου είχε κάνει ο επίσης δάσκαλος Γ. Κ. Καλυβόπουλος.

Του Πάτερ Κοσμά , που στέκει πλάι-πλάι ισάξια με τους τρεις ιεράρχες ο αναγώστης θα ιδή παρακάτω επιστολή:

« Ευγενέστατοι αγαπητοί μου αδελφοί , οι κατοικούντες την χώραν Χάλιου, σας ασπάζομαι και παρακαλώ τον Άγιον Θεόν διά την ψυχικήν και σωματικήν σας υγείαν. Εγώ, αδελφοί μου, ως δούλος ανάξιος Χριστού του Θεού ημών περιερχόμενος και διδάσκων το κατά δύναμιν τους χριστιανούς με άδειαν των κατά τόπον Αρχιερέων, ήλθα και εδώ εις την χώραν σας και βλέποντας ότι δεν έχετε σχολείον να διαβάζουν τα παιδιά σας χωρίς πληρωμήν, επαρακίνησα τους Χριστιανούς και έδωσαν τα κατά δύναμιν και προαίρεσιν διά το σχολείον σας , πρέπει δε και η ευγένειά σας , πάντες να βοηθάτε πάντοτε το σχολείον σας εξ ιδίων πόνων ή κοινώς από την χώραν ή και από βακούφια διά να λάβετε και παρά Θεού τον μισθόν σας και τιμήν παρά ανθρώπων. Είμαι και εγώ χρεώστης και παρακαλώ τον Κύριον τον ευλογούντα τα πάντα να ευλογήση και την χώραν σας και το σχολείον και τα παιδιά σας και να σας αξιώση να ζήσετε και εδώ καλά και θεάρεστα και να σας βάλη και εις τον παράδεισον να χαίρεσθε και να ευφραίνεσθε, να δοξάζετε την Αγία Τριάδα. Αμήν.

Έλαβα δε και επίτροπον , με την γνώμην πάντων, τον κύρ Ρίζον του Δήμου και επιστάτας και βοηθούς αυτού όλην την χώραν, μάλιστα δε τον κύρ Κυριάζον του Ζήση και τον κύρ Ιωάννην του Γκίκα και τον κύρ Ιωάννην του Ζώτου και τον κύρ Κυριάζον του Δημητρίου και τον κύρ Κώστα του Σπύρου και τον κύρ Πάντον του Δήμου να κυβερνήσουν το σχολείον καθώς ο Κύριος τους φωτίσει.

Ταύτα και υγιαίνετε εν Κυρίω

(1779) ΑΨΟΘ Ιούλιος

Κοσμάς Ιερομόναχος και ευχέτης σας

Αν όμως μεγάλο τμήμα του πληθυσμού κάτω από τις ιδιόμορφες συνθήκες έχασε την πίστην των προγόνων του, όμως οι εκδηλώσεις του , αποτέλεσμα παραδόσεων αιώνων, δεν έπαψαν να δείχνουν και να σελαγίζουν αυτό το παρελθόν προ της μεταστροφής. Ιδιαιτέρως αυτό συνέβαινε με τους Λιάμπιδες. Οι Λιάμπιδες ήταν καλοί, μα τους χαλούσαν οι Καστρινοί αγάδες, που τους είχαν όργανά τους.

Δανείζομαι από τον Αραβαντινό ( Ιστορία Αλή Πασιά του Τεπελενλή) δύο μπουγιουρντιά του σπουδαιοτέρου από τους Λιάμπιδες, του αρχηγού τους, του περιφήμου Πασιά των Ιωαννίνων.

Ετοίμασε η Ιωάννα Λουμπόνια, (Ιστορικός) με πληροφορείες από το βιβλιο ΗΠΕΙΡΟΣ (Λαογραφικά- Ηθογραφικά – Εθνογραφικά) του Αλεξ. Χ Μαμμόπουλου, Αθήνα 1961, Τομος Α, σελ 5-8