ΟΤΑΝ Η ΚΟΣΟΒΙΤΣΑ ΜΕΤΟΝΟΜΑΣΘΗ ΣΕ ΑΓΙΑ ΜΑΡΙΝΑ

Η ιστορία του χωριού Κοσοβίτσα είναι λίγο πολύ γνωστή. Με τον καθορισμό των ελληνοαλβανικών συνόρων το μισό χωριό παρέμεινε στην ελληνική επικράτεια και το άλλο μισό στο νεοσύστατο τότε κράτος της Αλβανίας. Η απορία που είχα πάντοτε ήταν γιατί το τμήμα του χωριού που ανήκει στην Αλβανία ονομάζεται Κοσοβίτσα και το τμήμα που ανήκει στην Ελλάδα ονομάζεται Άγια Μαρίνα.

 Όπως αναφέρεται σε έκδοση του Υπουργείου Εσωτερικων της Διευθυνσης Τοπικής Αυτοδιοικησεως τον Ιανουάριο του 1929 η μετονομασία πραγματοποιήθηκε βάσει του Ν.Δ της 17 Σεπτεμβρίου 1926 που αφορούσε τη μετονομασία ξενόφωνων ονομάτων. Συγκεκριμένα διαβάζουμε:

 "Δια του Ν.Δ. της 17 Σεπτεμβρίου 1926 περί αθρόας μετονομασίας στα ξενόφωνα ονόματα συνοικισμών, πόλεων ή κωμών, ο οποίος επικυρώθηκε δια του Ν.Δ της 13 Νοεμβρίου 1927 και δημοσιεύτηκε στο υπ αριθμόν 281 τευχος, Α φύλλο της Εφημερίδας της Κυβερνήσεως του 1927." Στο άρθρο 7, παράγραφο 2 αναφέρει: "Μετά την δημοσίευσιν των πινάκων τούτων απαγορεύεται απολύτως η χρήσις των παλαιών ονομάτων υπό των δημοσίων αρχών ή οργάνων εν τη επισημω αλληλογραφία αυτων, των συλλόγων, σωματείων, συνεταιρισμών κλπ. Των νομικών προσώπων εν τη αλληλογραφία αυτών." και στην παράγραφο 3 "Η παράβασις της απαγόρευσεως ταυτης αποτελέι πταισματικήν παράβασιν τιμωρουμενην με προστιμον μέχρι 100 δραχμών ή με κράτησιν μέχρι 10 ημερών."

Η εκπομπή της ΕΤ3 ΔΙΑΣΠΟΡΑ – αφιέρωμα στον Αρχιεπίσκοπο Αναστάσιο - Emisioni Diasopora i ET3- Dedikuar Kryepiskopit Anastas

Την Κυριακή, 29 Μαΐου 2016 και ώρα 15:00 (14:00 ώρα Αλβανίας) η εβδομαδιαία εκπομπή ΔΙΑΣΠΟΡΑ, της ΕΤ3 είναι αφιερωμένη στον Μακαριώτατο Αρχιεπίσκοπο Τιράνων, Δυρραχίου και πάσης Αλβανίας κ. κ. Αναστάσιο. Η συγκεκριμένη εκπομπή της δημοσιογράφου Χρύσα Σάμου αναφέρεται ειδικά σε ζητήματα του απόδημου ελληνισμού της ιστορίας και των σύγχρονων προβληματισμών του.

.................

Të Djelë më 29 Maj 2016 në orën 15:00 (ora 14:00 e Shqipërisë ) emisioni javor Diaspora, e ET3, i është dedikuar Fortlumturisë së Tij Kryepiskopit Anastas. Ky emision do të drejtohet nga Hrisa Samu dhe ka lidhje me çështjet e helenizmit jashtë atdheut, të historië së tij dhe problematikat moderne. Pjesa e dytë do të transmetohet të djelën tjetër më 5 Qershor në të njejtën orë. 

............

Η εκπομπή που αφιερώνεται στον Αρχιεπίσκοπο και που αποτελείται από δύο μέρη (το δεύτερο την επόμενη Κυριακή, 5 Ιουνίου 2016 και την ίδια ώρα) περιλαμβάνει συνέντευξη με τον προκαθήμενο της κατ Αλβανία Ορθόδοξη Εκκλησία αλλά και πλάνα από γυρίσματα που έγιναν προκειμένου να προβληθεί το σπουδαίο έργο που έχει συντελεστεί όλα αυτά τα χρόνια της δικής του ποιμαντορία. Πρόκειται για έργο που αφενός προσβλέπει στην ανασύσταση της Εκκλησίας και των ενοριών της, την ανοικοδόμηση των λατρευτικών χώρων αλλά ταυτόχρονα στη συμβολή της Εκκλησίας στον τομέα της κοινωνικής πρόνοιας και ειδικά της εκπαίδευσης. Στην ουσία πρόκειται για ένα ρεπορτάζ – οδοιπορικό που ολοκληρώνεται με τη συνέντευξη του Αρχιεπισκόπου.

Σύμφωνα με Δελτίο Τύπου των συντελεστών της εκπομπής η συνέντευξη, που έγινε απ’ τη δημοσιογράφο κα. Σάμου στο Συνοδικό Μέγαρο στα Τίρανα, αναφέρεται σε όλα τα ζητήματα τόσο της τοπικής Εκκλησίας όσο και ευρύτερα όπως αυτό της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου της Ορθοδοξίας που συνέρχεται στην Κρήτη τον Ιούνιο. Ο Μακαριώτατος αναφέρεται τόσο στο έργο που έχει επιτελεστεί στην Ορθόδοξη Εκκλησία της Αλβανίας όσο και στα τρέχοντα προβλήματα που αντιμετωπίζει όπως αυτό της πρόθεσης της κυβέρνησης να συμπεριλάβει μαθήματα θρησκειολογίας στα δημόσια σχολεία και ειδικά την απραξία στην απόδοση της εκκλησιαστικής και μοναστηριακής περιουσίας.

Συντελεστές της Εκπομπής:

Αρχισυνταξία Παρουσίαση: Χρύσα Σάμου Μητρέγκα

Εικονολήπτης Εικονολήπτης: Αντώνης Κατσουγιαννόπουλος

Ηλεκτρολόγος: Νίκος Μαραγκάκης

Οδηγός: Νίκος Τσιαούσης

Μοντάζ: Νίκος Παπαναστασίου

Διεύθυνση παραγωγής: Θέμης Μαυροπεραστής

Σκηνοθεσία: Τάνια Χατζηγεωργίου

Αλβανία: Περπατώντας ανάμεσα στα ερείπια των πρώτων ελληνικών διδασκαλείων

ο Κεστοράτι Αργυροκάστρου είναι η γενέτειρα του Ηπειρώτη ευεργέτη Χριστάκη Ζωγράφου. Βρίσκεται μόλις λίγα χιλιόμετρα ανατολικά της πόλης του Αργυροκάστρου, στο αλβανικό τμήμα της Ηπείρου. Εδώ σώζονται ακόμα τα χτίσματα του συγκροτήματος των Ζωγράφειων Διδασκαλείων. Πρόκειται για ένα διώροφο νεοκλασικό κτίριο με συνολικά 35 παράθυρα και τρεις εισόδους.

Τα Ζωγράφεια Διδασκαλεία ήταν τα πρώτα εκπαιδευτήρια συστηματικής μόρφωσης Ελλήνων δασκάλων σε σχέση με το ελληνικό Γένος. Ιδρύθηκαν στα 1874 από τον Ηπειρώτη ευεργέτη κι εκεί φοιτούσαν και τα δύο φύλα.
Την αρχοντιά του κτιρίου δεν μπορεί να «γονατίσουν» ούτε η γκρεμισμένη οροφή, ούτε το σανό που έχουν τοποθετήσει στον δεύτερο όροφο νεόφερτοι κτηνοτρόφοι, ούτε και η κοπριά των ζώων στον πρώτο όροφο. Ωστόσο, η λέσχη θηλέων, τα αρχοντικά του ευεργέτη, ο περικαλλής ναός και άλλα κτίρια που χτίστηκαν από τον Χριστάκη Ζωγράφο έχουν κατεδαφιστεί. Κατεστραμμένοι είναι και οι δρόμοι με τα γνωστά καλντερίμια.
Για να κατανοηθεί η σημασία των Ζωγράφειων Διδασκαλείων θα πρέπει να τονιστεί ότι παρόμοιο διδασκαλείο της Αθήνας ιδρύθηκε τέσσερα χρόνια αργότερα, το 1878. Δύο χρόνια μετά, το 1880, ιδρύθηκαν τα διδασκαλεία της Τρίπολης, της Κέρκυρας και της Λάρισας. Το ιεροδιδασκαλείο Βελλάς ιδρύθηκε το 1911 και εκείνο των Ιωαννίνων το 1913.
Η λειτουργία των διδασκαλείων στο Κεστοράτι συμπίπτει χρονικά με τις προκλήσεις για την ολοκλήρωση του ελληνικού έθνους κράτους και τους κινδύνους ενσωμάτωσης σ’ αυτό που διατρέχει η Ήπειρος. Η πλούσια εμπειρία των Ηπειρωτών όσον αφορά την συνεισφορά των Γραμμάτων στη Νεοελληνική Ιδεολογία και την απελευθερωτική Επανάσταση, υπαγόρευε στους Ηπειρώτες την ευρύτατη επέκταση και την ποιοτική άνοδο του σχολείου. Μοναδικός στόχος παρέμενε η ενίσχυση και προβολή του Ελληνισμού ως βασικό όπλο για να εμποδιστεί ο ακρωτηριασμός της ενιαίας Ηπείρου.
Σημειώνεται ότι το 1878, έτος του Συνεδρίου του Βερολίνου, στην Ήπειρο λειτουργούσαν 530 ελληνικά σχολεία με 20.000 μαθητές και περισσότερους από 800 δασκάλους. Δεν περιλαμβάνονται σ’ αυτά το σαντζάκι της Κορυτσάς, στο οποίο υπήρχαν 70 ελληνικά σχολεία με 2000 μαθητές (σ.σ. πηγή Βακαλόπουλος Κ., 2003, Η ιστορία της Ηπείρου, Θεσσαλονίκη).
Για την άνθιση της Παιδείας στο βόρειο τμήμα της Ηπείρου, υπήρξε καθοριστική η αμέριστη συνεισφορά των μεγάλων Ηπειρωτών εθνικών ευεργετών Ζωγράφου, Σίνα, Αρσάκη, Ζάππα, Μπάγκα, Δούκα και άλλων.

Ο Χριστάκης Ζωγράφος αποφοίτησε από τη Ζωσιμαία Σχολή Ιωαννίνων. Εργαζόταν στην Κωνσταντινούπολη και στο Παρίσι ως τραπεζίτης. Στήριξε ιδιαίτερα την ελληνική Παιδεία με τη χρηματοδότηση και ίδρυση σχολείων (Ζωγράφεια διδασκαλεία). Οι γενναίες δωρεές που προσέφερε σε κάθε τομέα των Γραμμάτων και των Επιστημών συνέβαλαν αποφασιστικά στη μόρφωση των υπό οθωμανικό ζυγό κυρίως ελληνικών πληθυσμών. Το Ζωγράφειο Λύκειο στην Κωνσταντινούπολη πήρε το όνομά του, λόγω του αστρονομικού ποσού που πρόσφερε για την ανέγερσή του. Από κοινού με τον άλλο συμπατριώτη του ευεργέτη, τον Κ. Ζάππα, ενίσχυσαν τον «Ηπειρωτικό Φιλεκπαιδευτικό Σύλλογο Κωνσταντινουπόλεως» (1872), ο οποίος τελούσε χρέη «αφανούς» υπουργείου Παιδείας της Ελλάδας για την εκπαίδευση στην Ήπειρο.
Το νεοκλασικό συγκρότημα των Ζωγράφειων Διδασκαλείων στο Κεστοράτι καταστράφηκε από τους Αλβανούς εθνικιστές, συνεργάτες των Γερμανών ναζιστών στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.
Το κομμουνιστικό καθεστώς επισκεύασε τη στέγη και διαρρύθμισε τους εσωτερικούς χώρους για να στεγάσει πλέον το γνωστό αλβανικό γυμνάσιο και λύκειο της περιοχής.

Σε ένα «κομμάτι», στο βορειοανατολικό τμήμα των Διδασκαλείων, εκεί που ήταν η κοινή αυλή με την εκκλησία, το κομμουνιστικό καθεστώς, αφού φρόντισε πρώτα για την... Η ΣΥΝΕΧΕΙΑ...