ΑΘΑΝΑΤΟ 1821

  

                                               

 Ο ΕΟΡΤΑΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΠΕΤΕΙΟΥ ΤΩΝ 200 ΧΡΟΝΩΝ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΗΣ ΣΥΝΕΙΔΗΣΗΣ .           

ΣΥΝΤΟΜΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΣΕ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΘΥΣΙΑΣ ΚΑΙ ΟΡΑΜΑΤΙΣΜΟΥ ΓΙΑ ΤΗ ΠΑΤΡΙΔΑ ΠΟΥ ΑΝΑΓΕΝΝΙΕΤΑΙ ΚΑΙ ΟΡΙΖΕΙ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΤΗΣ ΠΟΡΕΙΑ.   

                                                                                                                                                                              Της   Αντωνίας    Τρουμπούκη

       Στην  πνευματική αναγέννηση με εγρήγορση  η αγάπη για τη λευτεριά ,  ζυμώνεται  στο νου, οπλίζει με ορμή και δύναμη την αδούλωτη ελληνική ψυχή ,που γιγαντώνεται στις ώρες  του κινδύνου για συνεχείς αιματηρούς αγώνες σε όλα τα χρόνια της υποδούλωσης , μη πιστεύοντας ποτέ την μονιμότητά της. Μέχρι που ήρθε εκείνη η ώρα του καθολικού ξεσηκωμού το 1821,που ,σαν χείμαρρος όρμηξε  ν ΄ανατρέψει εμπόδια , μέσα από την ιδέα του αγωνίζεσθαι με ηρωισμό , για το οποίο εφέτος τιμούμε  τα 200 χρόνια για τόνωση και συνέχιση της ιστορικής μνήμης και εθνικής συνείδησης, ,που συνδέονται άμεσα με τα ηρωικά κατορθώματα  σ΄ όλες τις  γωνιές της Ελλάδος . Ιστορικά γεγονότα ,που εντυπωσίασαν, έγιναν αναμνήσεις ,διηγήσεις ,τραγούδια ,θρύλοι ,παραδόσεις ,για το Κούγκι , το Ζάλογγο, το Δραγατσάνι ,το Πέτα , την  Ακρόπολη , το Μεσολόγγι….

    «Κάθε  σπιθαμή ελληνικής γης, κάθε βουνό , κι ακρογιάλι είναι σημαδεμένο από τα ματωμένα αχνάρια της ελευθερίας πάνω στη γη .Από το Μαραθώνα ,το θρυλικό Μεσολόγγι , ως τα βουνά της Β. Ηπείρου μπορούμε βήμα με το βήμα ,με τον αιώνα να παρακολουθήσουμε το περπάτημα της ελευθερίας  …Στις κρίσιμες στιγμές ,όχι στο κεφάλι ,παρά στο στήθος του ανθρώπου βγαίνει παράλογη κι αλάνθαστη φωνή  “απ τα κόκαλα βγαλμένη των Ελλήνων τα ιερά” από τα βάθη της ελληνικής γης ,όπου κείτονται πιο ζωντανοί  από τους ζωντανούς οι μεγάλοι πρόγονοι .Τούτοι  στήθηκαν στην νέα έφοδο της ελευθερίας ,οι αληθινοί αρχηγοί του ελληνικού Γένους… να πολεμούν πλάϊ- πλάϊ ο Μιλτιάδης και ο Καραϊσκάκης , ο Οδυσσέας ,ο Κολοκοτρώνης ,ο Θεμιστοκλής και ο Μιαούλης .Όλη η ελληνική φυλή επιστρατεύεται σύσσωμη ,σύψυχη πολέμησε το 1821 με αρχηγό τον τελευταίο  αυτοκράτορα Κων/νο  Παλαιολόγο ,που περιμένει όρθιος  στη κλειστή πόρτα της Αγιά Σοφιάς»  , ΚΑΖΑΤΖΑΚΗΣ,BBC1946.                                                                                                                                                  .    .    

        Από την αρχαιότητα η Ελλάδα ισχυρή και μη υπήρξε πάντα ακμαία και ηθικά αλύγιστη ν΄ αγωνίζεται σαν βράχος ακλόνητος στις κρίσιμες στιγμές ,όταν κινδύνευε από αλεπάλληλες επιδρομές. Απεδείχθη  μάταιον ν΄ αναμένει έξωθεν βοήθεια, όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο Μητροπολίτης Μύρων ,στο  έργο για το θρήνο της Κων/πολης ,γι αυτές τις προσδοκίες λέει:  «έχουμε ως θεμέλιο το γνέμα της αράχνης-το χιόνι και τη θάλασσα και το νερό της πάχνης» .Στους θούριους του Ρήγα διαβάζουμε : «εύκαιρα παντεχαίνουμε και κεφαλοπονούμε  ς΄ την άμμο και εις το νερόν  κτίζομεν και θωρούμεν  απέταξέ μας το πουλί… υπάγει σ΄ άλλα μέρη και άλλοι το επιάσανε και δυνατά κρατούσιν κι εμάς που το εχάσαμεν θρηνούσιν και γελούσιν»…                                                                                                                          

ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΕΞΕΓΕΡΣΗΣ                                                                                                                                                

       ΣΤΟ   ΞΕΚΙΝΗΜΑ ΤΗΣ ,η ιερή αφετηρία της πλημυρισμένη στα βουνά και τα ξέφωτα με εμβατήρια ,δημοτικά τραγούδια  και τους επαναστατικούς θουρίους  , γραμμένα με λαϊκό ύφος , δωρική λιτότητα και εκφραστικότητα ,όπως ο εθνικός ύμνος και άλλα πεζά και έμμετρα ,γραμμένα με αίμα ,που ρίζωναν στις υπόδουλες ψυχές  και απετέλεσαν πηγές απ ΄όπου αντλούνται χρήσιμα  διδάγματα . Τα ηρωικά κατορθώματα εμψύχωναν  τους εξεγερθέντες  και τους μετέτρεπαν σε ασυγκράτητους πολεμιστές. Ο άναρχος αγώνας πήρε μορφή πολέμου ,που έφερνε τις νίκες.                                                       .                  

ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΝΕΥΜΑ  με ακατανίκητα ηθικά όπλα βοήθησε στην προετοιμασία του αγώνα με την εγρήγορση υλοποίησης  πράξεων ορθών, υποβοηθούμενο μέσα από συνήθειες βγαλμένες από την δική μας ψυχοσύνθεση  στην οποία υπάρχει έντονη προτροπή για αγώνες δοξαστικούς σε στιγμές ανυπέρβλητα δύσκολες .Αφού διαθέτουμε τα ιδιαίτερα ψυχικά μας χαρίσματα,  όπως ,τις αρετές της φιλοπατρίας ,της άμιλλας για ανδρείες πράξεις ,την πίστη, την ευσέβεια, έχοντας και τους συνεκτικούς μας δεσμούς όπως είναι η Ελληνική Γλώσσα και οι παραδόσεις μας.                                                                         .  

Επίσης διδάγματα διδασκάλων πραγματικών αποστόλων όπως π.χ. τον Πατρο Κοσμά τον Αιτωλό ,ο οποίος το 1760 δίδαξε στη Μακεδονία ,Β.΄ Ηπειρο ,Κων/πολη κ. ά .με μόνα εφόδια ένα μεγάλο ξύλινο σταυρό ,ο οποίος μετά φυτευόταν και γινόταν δέντρο ,καθώς και το κήρυγμά του σε γλώσσα καθημερινή με υψηλά εκλαϊκευμένα  νοήματα .Σε 30 επαρχίες ίδρυσε 200 απλά σχολεία και 30 ανώτερες σχολές.

     Οι επαναστατικές προκηρύξεις του Ρήγα Βελεστινλή(1757-1798),όπως <ο ΘΟΥΡΙΟΣ> και < η ΧΑΡΤΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ >,που τύπωσε μυστικά σε 12 φυλλάδια το 1797 στη Βιέννη ,όπου αποτυπώνει την ελληνική χερσόνησο ,όπως την οραματίστηκε ,εμπνεόμενος από την αρχαιότητα .Το έργο ¨Τα Δίκαια Των Ανθρώπων¨, ¨Υπέρ  των Νόμων και της Πατρίδος¨ ,με τις αρχές της ελευθερίας ,ισοτιμίας ,δικαιοσύνης ,ομιλούν για την ομαλή πορεία της ανθρώπινης ζωής  με τα  κοινωνικά δικαιώματα ως θεμέλιο λίθο, όπως αναφέρεται στην  ¨Πολιτεία του Πλάτωνος ¨,στα ¨Πολιτικά¨ του Αριστοτέλους ,από την αρχαιοελληνική κλασσική παιδεία ως τον 17ο και18ο αι. τους αιώνες του Διαφωτισμού ,του Ρομαντισμού, της Γαλλικής Επανάσταση ς, του Ελληνικού Νεοφιλευθερισμού,  και των Απελευθερωτικών Κινημάτων από την Αμερική ως την Ευρώπη ,τις εθνολογικές ανακατατάξεις στην Ιταλία ,Ισπανία , Γερμανία κ. ά . ενώ στη Γαλλία το 1830 καταλύεται η απολυταρχία .                                                                                                                                                                   .

 Η εθνεγερσία του 1821 ήταν διαφορετική από άλλες ταυτόχρονες επαναστάσεις ,αυτή έγινε το φωτεινό παράδειγμα , αφού ένας καινούργιος κόσμος αναγεννάται μέσα από τις στάχτες του. Ο Κολοκοτρώνης θα πει ότι οι άλλες ευρωπαϊκές επαναστάσεις ήταν εμφύλιες , ενώ ο δικός μας αγών ήτο πλέον δίκαιο ,αφού ήταν έθνος εναντίον άλλου έθνους,  Η παγκόσμια σκηνή αλλάζει .Η Ιερή Συμμαχία διαλύεται .Δημιουργείται το Δίκαιο των Εθνών, πού βοήθησε στα απελευθερωτικά κινήματα των βαλκανικών λαών.                                             

 

2 . ΗΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΞΕΚΙΝΗΜΑ ΤΟΥ ΑΓΩΝΑ 

 Σημαντικές  επαναστατικές κινήσεις διαμορφώθηκαν στις ακμάζουσες ελληνικές παροικίες των Παραδο υνάβιων Ηγεμονιών ,από την εύρωστη οικονομικά και πνευματικά αστική τάξη των Φαναριωτών (1709-1821) της Βλαχίας με έδρα το Βουκουρέστι και της Μολδαβίας με έδρα το Ιάσιο.Με τις οικογένειες Μαυροκορδάτων , Μουρούζηδων ,Υψηλάντηδων ,Καρατζάδων ,Σούτσων κ.ά.            

  Ο Αλέξανδρος Μουρούζης ηγεμών Βλαχίας ιδρύει το1777 στην Αυστρία την ¨ Λέσχη  Αλέξανδρος¨.Το1780 ιδρύεται στο Βουκουρέστι η ¨Εταιρία των Φίλων¨. Ο Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος ηγεμών της Βλαχίας (1785-6) καταφεύγει στη Ρωσία και ιδρύει την πατριωτική ένωση ¨Φοίνικας¨ . Ο ΡΗΓΑΣ ΦΕΡΡΑΙΟΣ, συγγραφέας, ακούραστος , επαναστάτης ,  εθνεγέρτης των βαλκανικών λαών .Δάσκαλος στον Κισσό Πηλίου ,αρματωλός στον Όλυμπο ,στο Αγιο Όρος φιλοξενούμενος του Α.Νικοδήμου του Αγιορείτη ,  το 1782 μετέβη στην Κωνσταντινούπολη Γραμματέας της Υψηλής Πύλης και ήταν  προστατευόμενος του Κ .Υψηλάντη .το 1786 μετέβη στην Βλαχία Γραμματέας του Μπρανκοβεάνου και μετά του Ν . Μαυρογένη  και εργάσθηκαν για την προετοιμασία της εθνεγερσίας .Τότε ο Ρήγας ίδρυσε  εταιρία με έδρα το Βουκουρέστι και παραρτήματα στις ακμαίες ελληνικές παροικίες στη Βιέννη , το Λιβόρνο ,το Παρίσι , που ιδρύεται το 1809 το ¨Ελληνόγλωσσο Ξενοδοχείο¨ , και σε όλη την Ελλάδα για άμεση δράση .Οι στοίχοι του Θούριου έδωσαν δύναμη και ελπίδα στους  δεινοπαθούντες σκλαβωμένους .Το Επαναστατικό Μανιφέστο και οι προκηρύξεις ήταν η πιθανή αιτία σύλληψης και εξόντωσής του από το Σουλτάνο.                                                                                                                                                    .      

Στην Αθήνα το 1813  ιδρύεται¨ η Φιλόμουσος Εταιρία¨ ,της οποίας μέλη ήρθαν σε επαφή με τον ΄Ανθιμο  Γαζή και Μητροπολίτη Ουγγροβλαχίας Ιγνάτιο  ,για να επικοινωνήσουν με τον  Ι. Καποδίστρια ,ο οποίος ενίσχυε οικονομικά το ελληνικό ζήτημα, λαμβάνοντας βοήθεια από απλούς και υψηλόβαθμους στη Ρωσία. Στην Βιέννη¨ η Φιλόμουσος Εταιρία¨ ,το 1814, υπήρξε η απαρχή της Εταιρείας των Φιλικών. Ο Π .Καρολίδης αναφέρει ότι ήταν μυστική επαναστατική εταιρία με τρόπο οργάνωσης ,όπως των αντιστοίχων ,Ιταλία ς ,Ισπανίας κ.ά. . 

                                                                                                                                                       

3.        Η ΙΔΡΥΣΗ ΤΗΣ ΦΙΛΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΙΑΣ υπήρξε καθοριστικός σταθμός στην πορεία της επανάστασης  Έγινε  στην Οδησσό, το 1814, ως αυθόρμητος λαϊκός ξεσηκωμός καθοδηγούμενος από τους μυητές έχοντας ως πρωτοστάτες τον κλήρο ,τους αρχηγούς των κλεφταρματωλών ,τους νοικοκυραίους και πλήθος λαού. Ιδρυτές ήταν ο Νικόλαος Σκουφάς ,Αθανάσιος Τσακάλωφ και Εμμανουήλ Ξάνθος. Απλοί βιοπαλαιστές, που συνέλαβαν την βαθύτερη αλήθεια και εργάσθηκαν  να ζωντανέψουν  την ψυχή του σκλαβωμένου ΄Ελληνα  ,δίνοντας όρκο  με το χέρι στην καρδιά και την απόφαση <Ελευθερία ¨Η Θάνατος >.Στην Πόλη στο μικρό σπίτι του Ξάνθου σχεδιάστηκε ο ξεσηκωμός και ως μέλος της αρχής ο Ξάνθος .Ακολουθούν ο  Αναγνωστόπουλος ,ο χρηματοδότης Σέκερης ,  ο Α. Κροκίδης  αντιπρόσωπος του Αλή Πασά στην Υψηλή Πύλη , και μέσω αυτού όλη  η αυλή του τυράννου ,μέχρι την Βασιλική .Ορίζονται  οι ,Γ. ΄Ολύμπιος για τη Σερβία ,΄Αναγνωστόπουλος για τα νησιά ,Φαρμάκης για τη Μακεδονία ,Πελοπίδας για τη Πελοπόνησο, ΄Υπατρος για Αίγυπτο, Λουριώτης για Ιταλία κ.ά.   Μέλη ήταν σημαίνοντες ομογενείς όπως  Υψηλάντηδες,  Καντακουζηνοί , Κριεζήδες ,Ροδοκανάκηδες  ,όπως ο Καποδίστριας και ο Παπαφλέσσας, διανοούμενοι,  έμποροι και απλοί πολίτες .Το 1816 είχε μόνον 30 μέλη .Το 1820 στην Κων/πολη 700 , το 1821  ,1500. Στην εποχή εξέγερσης στην  Πελοπόνησο  ήταν 37% προεστοί και επίσκοποι  ,1 5% στα νησιά του Αιγαίου, 12%στα νησιά του Ιονίου, 11% στην ΄Ηπειρο . ¨Ηταν δε 54% έμποροι ,13%επαγγελματίες, 12% προύχοντες, 10% κληρικοί και 9% στρατιωτικοί. Το 1820 είχε εξαπλωθεί σε όλη την Ελλάδα και τις ελληνικές παροικίες και τα μέλη υπερέβαιναν τις 3.000.Στις 31/7/18 πέθανε στη πόλη ο Σκουφάς και ανέλαβε ο Σέκερης, που βοήθησε οικονομικά .Μετά το πέρας της επανάστασης η εταιρία έπαψε να υπάρχει.                                                                                                                                                                
4.   ΚΥΡΗΞΗ ΤΟΥ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΤΙΚΟΥ ΑΓΩΝΑ                                                                                                                   

Η αγωνιστική σπίθα για τη λευτεριά σιγόκαιγε στα σπλάχνα των Ελλήνων, έπειτα από  τη μακροχρόνια υποδούλωση, με τις βαριές συνθήκες ταπεινώσεων, τις κακοποιήσεις ,τους διωγμούς ,το παιδομάζωμα . ..Παράλληλα , με ένοπλες ομάδες κλεφταρματωλών  , που καταφεύγουν σε δύσβατα και ορεινά μέρη προετοιμάζονταν  να χειρίζονται καλά το σπαθί και το ντουφέκι, σαν τους αλλοτινούς ακρίτες νάναι δεινοί πολεμιστές, και να βρίσκονται σε διαρκή εξέγερση, όπως επί παραδείγματι στην Κύπρο έγιναν το 1578,1607,1765,1799,1804…,όπως και σε όλη την Ελλάδα αναρίθμητες . Στη Μάνη το 1457-72 από Βησσαρίωνα, 1479 στη Μακεδονία,1565 στην ΄Ηπειρο για το παιδωμάζωμα ,το 1571 με την Ναυμαχία της Ναυπάκτου με τις ενωμένες ευρωπαϊκές δυνάμεις και το φρικτό τέλος του πυρπολητή Παξινού ,το 1596 στη Χειμάρα,1684 στα Σφακιά κ.ά.. Το 1800 , επτά χιλιάδες κλέφτες επικηρύχτηκαν από τους τούρκους και κατέφυγαν στη Ζάκυνθο .Από τα λημέρια  αετοφωλιές του Πάρνωνα ,του Σουλίου, του Παρνασσού και της Χειμάρας ξεπήδησαν οι αρχηγοί του Αγώνα ,ο Κολοκοτρώνης ,ο Καραϊσκάκης , ο Νικηταράς ,ο Α. Διάκος, η αθάνατη Φρουρά του Μεσολογγίου ,το Ολοκαύωμα των Ψαρών,του Αρκαδίου,  και τόσοι άλλοι.   ΑΠΟ ΤΟ ΔΟΥΝΑΒΗ ΩΣ ΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΑΓΡΥΠΝΗ Η ΨΥΧΗ ΓΙΑ ΤΗ ΛΕΥΤΕΡΙΑ                                                                       

 

 

4Α.      Η ΕΞΕΓΕΡΣΗ ΣΤΗ ΜΟΛΔΟΒΛΑΧΙΑ                                                                                                                   

Ο Αλέξανδρος Υψηλάντης από 1820 πρόεδρος της Φιλικής Εταιρίας με το όνομα¨ Καλός¨ μεταβαίνει στη Μόσχα ,Οδησσό κ.ά. συγκεντρώνει χρήματα και μετά στο Ισμαήλι της Βεσσαραβίας, όπου καταστρώνει¨ Σχέδιον Γενικόν ¨ για εξέγερση στη Κων/πολη και μετάβαση στη Μάνη. Το πρώτο πολεμικό σάλπισμα έγινε στις 24 Φεβρουαρίου 1821 από τον Αλέξανδρο Υψηλάντη στο Ιάσιο. Στην εκκλησία των Τριών Ιεραρχών ύψωσε την σημαία ,με το σύνθημα, < ¨Ηλθεν η ώρα ώ ¨Ανδρες Ελληνες> .<Mάχου υπέρ Πίστεως  και Πατρίδος>. Μετά από σκληρούς διωγμούς εναντίον των Ελλήνων  στις 7 Μαρτίου σαν πρώτη ναυτική επιχείρηση,  Ελληνες ναυτικοί  κυρίευσαν με τα πλοία τους  το Γαλάτσι και μετά τη Βραϊλα, αφού πρώτα ο ρώσος πρόξενος Δ. Αργυρόπουλος και ο Β. Καραβίας εξουδετέρωσαν την οθωμανική φρουρά .  Η διάβαση του Προύθου από τον Αλέξανδρο Υψηλάντη και Ι.Καρπενησιώτη στις 22/2 θεωρείται η απαρχή της εξέγερσης . Την 1/3 κατευθύνθηκε στη Βλαχία με δύναμη 7 χιλιάδων ανδρών ,μαζί με άλλες εθνότητες ( Ρουμάνοι με τον συνεργάτη των φιλικών Βλαδιμηρέσκου με 6 χιλιάδες πεζούς και 2500  ιππείς ,καθώς Βούλγαροι ,Σέρβοι , Αλβανοί κ.ά.)   και συναντήθηκε με τον Γεωργάκη Ολύμπιο από το Λιβάδι Ολύμπου . Μαζί του  ήταν 500 σπουδαστές πριγκηπικών σχολών, Ιερολοχίτες, από τους οποίους 200 φονεύθηκαν στη μάχη στο Δραγατσάνι .Στην  9μηνη επανάσταση διεξήχθησαν σκληροί αγώνες ,άγνωστοι στους περισσότερους από εμάς ,αλλά κατετροπώθηκαν από ισχυρά οθωμανικά στρατεύματα  .Ο Γ. Ολύμπιος και ο Ι.  Φαρμάκης από το Μπλάτσι  Μακεδονίας με 350 άνδρες επέλεξαν τη Μονή Σέκου, για την αποφυγή αρπαγής κειμηλίων .Εναντίον τους  κινήθηκαν 6 χιλιάδες τούρκοι . Ο Γ. Ολύμπιος  ανατινάχθηκε με 11 πολεμιστές στο κωδωνοστάσι και ο Ι. Φαρμάκης κράτησε άλλες 14 ημέρες .Πέθανε με φρικτά βασανιστήρια. Στον  τόπο καίει άσβεστο καντήλι και πολλοί ΄Ελληνες τον επισκέφτονται  .

                                                                                                                                                                                       

4Β       Η ΕΞΕΓΕΡΣΗ ΣΤΗ ΝΟΤΙΑ ΕΛΛΑΔΑ       

Ως προοίμιο της επανάστασης ήταν και οι συνεχείς εξεγέρσεις των Σουλιωτών ,που από το 1803 καταδιώχθηκαν στα Επτάνησα ,όπου απέκτησαν στρατιωτικές γνώσεις υπηρετόντας τους ¨Αγγλους. Αρχηγός τους ήταν ο κυβερνήτης Νότης Μπότσαρης και ο στρατηγός Μάρκος Μπότσαρης .Επιστρέφοντας στην πατρίδα τους άρχισαν εκκαθαριστικές επιθέσεις για διακοπή επικοινωνίας των τούρκων με τα  Γιάννενα .Εξ άλλου η παρουσία των  Οθωμανών στη νότια Ελλαδα ήταν πιο αδύναμη  ,αφού συνέπεσε και ο εμφύλιος με τον Αλή Πασά και ο Χουρσίτ 24/12/20 εκστρατεύει εκεί, καθώς επίσης υπήρχαν επιθέσεις από ανατολή ( Συρία, Περσία).Στην κυρίως Ελλάδα  υπήρχαν συμπαγείς ελληνικοί πληθυσμοί με αναλογία 12 προς 1,στην Κρήτη σε ίσα ποσοστά .Το ορεινό του εδάφους ,η επίδραση της Φιλικής Εταιρίας ,οι διεθνείς συνθήκες, η ανάπτυξη της ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ ,με το εμπόριο από Μ. Θάλασσα στη δυτική Μεσόγειο , την απογείωσε ,όπως μας δείχνουν τα κτίρια  των ελληνικών παροικιών στις ακτές της Μεσογείου, την Κεντρική Ευρώπη , τη Μ. Θάλασσα κ. ά

4Γ.      ΤΑ ΝΗΣΙΑ συνέβαλαν στη κήρυξη και ενθάρρυνση συνεχών κινημάτων σε όλα τα παράλια του Αιγαίου ,Ιονίου και Μ .Ασίας ,εκείνα που προσέφεραν τα περισσότερα ήταν  : ΄Υδρα , Σπέτσες, Ψαρά ,Κάσος ,Σάμος κ..ά Με την εγκατάσταση πυρπολικών μετατρέπονται  τα εμπορικά πλοία σε πολεμικά, τα σύμβολά τους  ήταν ονόματα   θεών και ηρώων,(¨Αρης , Μ. Αλέξανδρος ,Θεμιστοκλής…) ,όπως το ίδιο και τα ακρόπρωρα . Τα πυρπολικά είχαν ονόματα άστρων ,όπως Σείριος ,Περσεύς κ.ά.  Το ελληνικό ναυτικό περιφρουρούσε τις εμπόλεμες περιοχές και προμήθευε πολεμοφόδια ,έκανε επιθέσεις και ναυμαχίες, όπως στην Ερεσό ,τον Παγασητικό, την Αργολίδα ,την Μεθώνη ,τη Κασσάνδρα ,τα Χανιά ,τα Μοσχονήσια , τα  Ψαρά, τη Χίο, την  Πάτρα ,τον Τσεσμέ ,με το κάψιμο της ναυαρχίδας από Κ .Κανάρη όπως και στη Τένεδο ,το ίδιο ,μετά τη σφαγή 80.000 αμάχων στη Χίο , με σπουδαιότερη τη νίκη του Γέροντα ,ενάντια στις ενωμένες τουρκικές δυνάμεις στις 29/8/24.Με την έναρξη της επανάστασης είχαμε 176 πλοία ,92στην΄Υδρα  , 44 στις Σπέτσες, 40 στα Ψαρά.    Η έναρξη του αγώνα ήταν στις 27/3  στην Αίγινα και ΄Υδρα ,στις Σπέτσες 15/4,Πόρος,Αίγινα και 10/4 στα Ψαρά .Με την έναρξη του Αγώνα τα τρία ισχυρότερα νησιά είχαν 176 πλοία ήτοι: 92 η Ύδρα, 44 οι Σπέτσες και 40 τα Ψαρά ,με πυροβολικό, και έμπειρο προσωπικό. Θαλασσόλυκοι. ήταν : ο Μιαούλης ,ο Κανάρης ,η Μπουμπουλίνα ,ο Πιπίνος ,ο Παπανικολής ,Τσαμαδός, ο Τομπάζης κ ά. Ο οθωμανικός στόλος το 1824 είχε 150 πλοία και 2000 πυροβόλα και ο ελληνικός 80 πλοία με 800 πυροβόλα .Οι έριδες και οικονομικές δυσχέρειες δυσκόλευαν το έργο των καπεταναίων ,όπως γινόταν και με τις χερσαίες επιχειρήσεις.                                          

4Δ.  Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ    ΣΤΗ ΠΕΛΟΠΟΝΗΣΟ                                                                                                    

      Από το 1820 είχε οριστεί η έναρξη της επανάστασης . Από τους φιλικούς της Μάνης υπήρξε προσπάθεια να γίνει και εκεί¨ ελληνομουσείο¨ ,όπως και στη Βοστίτσα για τους σκοπούς της απελευθέρωσης. Κυρίως ο Παπαφλέσσας εξουσιοδοτημένος από τον Υψηλάντη ως κατηχητής ,περιφερόταν οπλισμένος σε ολόκληρη την Πελοπόνησο παροτρύνοντας κλεφταρματωλούς και προεστούς λέγοντας¨ όποιον πιάσουν χωρίς άρματα να τον θανατώσουν¨. Συγκέντρωνε χρήματα από το ΑΪβαλί και όλη την Ελλάδα ,για τη συγκρότηση επαναστατικών ομάδων  και έλεγε :<400 Βοστιτσάνοι με τον Λιόντο αρχηγό ως τις 20 του Μάρτη ν ΄άποτινάξουν το ζυγό>.Η Αγία Λαύρα ήταν καταφύγιο οπλισμένων κλεφταρματωλων, όπως τον φιλικό Νίκο Σολιώτη ,Α. Φωτήλα κ.ά. που έκαναν κατά τόπους επιθέσεις κατά φοροεισπρακτόρων. Με 500 παλληκάρια Ν. Πετιμεζας ,Σ .Θεοχαρόπουλος ,Ν .Σολιώτης ελευθέρωσαν στις 21/3/1821 τα Καλάβρυτα.

       Στις 24  Μαρτίου 1821 ο Π.Πατρών Γερμανός έφθασε στην Πάτρα .Με το κάλεσμα της καμπάνας στην εκκλησία του Α .Γεωργίου έγινε η συγκέντρωση και η διαδικασία που ακολούθησε ήταν ,το ύψωμα του τιμίου σταυρού και η  ορκωμοσία ,με το χέρι στην καρδιά ,κρατώντας το λάβαρο της επανάστασης , για να είναι όλα  καθαγιασμένα . Το πλήθος χιλιάδων ανθρώπων ξεχυνόταν αυθόρμητα κρατώντας ότι πρόχειρο επιθετικό μπορούσαν  να είχαν προμηθευτεί, από κυνηγετικά όπλα μέχρι δίκρανα και δρεπάνια… Σιγά σιγά γίνονταν χιλιάδες σαν ένας χείμαρρος ,που συνέχεια μεγάλωνε και αύξανε τη δύναμή του .Παράλληλα συγκροτήθηκε ¨ Αχαϊκό Διευθυντήριο¨ και έδωσε διακήρυξη προς τους ξένους προξένους  .

Στις 23 Μαρτίου στη Καλαμάτα στον ναό των Αγίων Αποστόλων  ,στις όχθες του ποταμού Νέδα 24 ιερείς ευλόγησαν, κατά τη διάρκεια δοξολογίας και σε ατμόσφαιρα πατριωτισμού τις ελληνικές σημαίες και όρκισαν τους αγωνιστές ,μαζί με 2.500 Μανιάτες με αρχηγό τον Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη και σύνθημα< Ελευθερία ¨Η Θάνατος>. Είτε ,< Ταν ¨Η Επί Τας>, να νικήσουμε ή ν ΄αποθάνουμε .   ΄Αμεσα συγκροτήθηκε  Γερουσία της Πελοπονήσου και απετέλεσε ,το πρώτο  διπλωματικό έγγραφο , που η Σύγκλητος  εξέδωσε ,στο οποίο εξέθετε την  δύσκολη κατάσταση δουλείας ,που έπρεπε ν ΄αποτινάξουν .Εστάλη στην Ευρώπη και στην πρόσφατα απελευθερωμένη δημοκρατία της Αμερικής ,υπογεγραμμένο από τον Π. Μαυρομιχάλη αναφέροντας ,μεταξύ των άλλων:¨οι δεσμοί αδελφότηταςκαι ευγνωμοσύνης θέλουν ενώσει δια παντός ¨Ελληνες και Αμερικανούς¨. Από τότε αρχίζει ο ¨ελληνικός πυρετός ,του φιλλεληνισμού ¨, με τον πρόεδρο Μονρόε, που εξέδωσε διάταγμα  συμπαράστασης. ¨Εγιναν δημοσιοποιήσεις στον τύπο και το κοινοβούλιο.

Το 1824 απεστάλησαν 6.000 στερλίνες, 32.000$, κύματα εθελοντισμού και ναυπήγηση δύο φρεγατών στη  Ν. Υόρκη.                                                                                                                                                       

Στις 25 Μαρτίου εορτή του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου, ο Παλαιών Πατρών Γερμανός ύψωσε την επαναστατική σημαία στην  Ι.Μ.Αγίας Λαύρας  στα Καλάβρυτα.

    Ο ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ στρατηγός των ατάκτων σωμάτων ,με βοηθό του τον Νικηταρά  ,που ήταν το χέρι του,όπως λεγόταν, μετέτρεπε τα πλήθη σε ασυγκράτητους πολεμιστές .Ο άναρχος πόλεμος έγινε κανονικός .Εφάρμοζε και τη μέθοδο προπαγάνδας διαδίδοντας παραπληροφορίες .¨Ελεγε ότι βρίσκεται παντού. Ο Κολοκοτρώνης ήταν ηγετική μορφή ,διακρινόταν για τη γενναιότητα ,την στρατιωτική ιδιοφυία ,την διορατικότητα ,την διοικητική ικανότητα και εμπειρία,  ήταν προσηνής με τον απλό κόσμο ,που εμψύχωνε με την ευγλωτία και τα τραγούδια. Το πρώτο επαναστατικό στρατόπεδο έγινε στη Βέρβαινα. Στις 29 Μαρτίου ο Κολοκοτρώνης με 6 χιλιάδες ατάκτους επετέθη στη Καρύταινα. Στην πολιορκία της Τρίπολης ,προταθηκε το σχέδιο αποκλεισμού των διόδων επικοινωνιών, για σταμάτημα ανεφοδιασμού. Η  μάχη της Τριπολιτσάς  στις 23/9  και μετά  των Δερβενακίων 26/7, με την επιτυχή  έκβασή τους κατέστησαν τη επανάσταση σοβαρή υπόθεση. Οι 4-5 χιλιάδες άτακτοι πολεμιστές  συνεχώς παρενοχλούσαν τις εχθρικές δυνάμεις και συνέχιζαν τον αγώνα με ακατάβλητο σθένος .Είχαν αποκτήσει πλέον τον κατάλληλο πολεμικό εξοπλισμό και η εξέλιξη του αγώνα εξαρτιόταν από την ανδρεία και την συνεργασία..    

   

4Ε. Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΣΤΗ ΡΟΥΜΕΛΗ                                                                                                                                             ..

      Το δύσβατο του εδάφους ,η επικοινωνία και καταφυγή εκεί πολλών ηπειρωτών ,το υψηλό αγωνιστικό φρόνημα συνετέλεσαν ,ώστε να δημιουργηθούν ισχυρές ομάδες κλεφταρματωλών.  Τον  Δεκέμβριο του 1820 πραγματοποιήθηκε σύσκεψη οπλαρχηγών  , όπως οι : Α.και Γ. Τσόγκας,Γ.Βαρνακιώτης,Γ.Καραίσκάκης,Δ.  Κοντογιάννης, Π. Πανουργιάς  και απεφασίσθη για τη Δυτική Ρούμελη οι:  Βαρνακιώτης ,Τσόγκος και Πανουργιάς. Για την Ανατολική : Αθανάσιος Διάκος  ,Οδυσσέας Ανδρούτσος,Γ.Γκούρας και Ησαϊας επίσκοπος Σαλώνων .Στην Ι.Μ.Οσίου Λουκά στις27/3 έγινε κήρυξη της επανάστασης. Στις 26/3 πολιορκείται το φρούριο Σαλώνων,από τον Πανουργιά  και Διοβουνιώτη ,που έπεσε τον 4/21, το Λιδωρίκι από τον Σκαλτσά  στις 28/3 .Ο Α.Διάκος ως αρχηγός αρματωλών στη Λειβαδιά με δική του σφραγίδα ,ΟΘΝΚ ,(ο θεός νικά  ),υπέστη 23/4/21 μαρτυρικό θάνατο στην Αλαμάνα .Ο Ο. Ανδρούτσος εκδικήθηκε  για το θάνατό του στο Χάνι της Γραβιάς 8/5/21.Στ΄¨Αγραφα ήταν: Κατσαντώνης ,Δίπλας ,Χασιώτης,  Μπουκουβάλας. Στη Ναύπακτο :ΝΚ. Σιαδήμας ,Δ .Χορμόβας,Γ .Πηλάλας και Γ. Ανεμογιάννης ο πυρπολητής στη Ναυμαχία της Ναυπάκτου. Οι Οθωμανοί περιορίστηκαν στα κάστρα.   Ηγετική μορφή της Ρούμελης..                                                          .

    Ο ΓΕΩΡΙΟΣ ΚΑΡΑϊΣΚΑΚΗΣ. Από το  1782 με τις ομάδες των Κατσαντωναίων και του Λεπενιώτη. Μαθήτευσε τη στρατιωτική τέχνη στην αυλή του Αλή Πασά .Τα λημέρια του ήταν στ΄Αγραφα,απ΄όπου έστελνε ανάλογη δύναμη, σε όλες τις μάχες στη Ρούμελη ,αφού διέθετε ικανές στρατιωτικές δυνάμεις ,όπως στις  μάχες στο Μακρυνόρος ,στην  Αράχωβα 11/1826 ,στη πολιορκία του Μεσολογγίου έστειλε 1000 στρατιώτες στη διάβαση του Α .Βλασίου .Παρ΄ότι είχε πρόβλημα υγείας  ,  όντας ανήσυχος ,ζήτησε από τον Μαυροκορδάτο να διοριστεί αρχηγός της επαρχίας Αγράφων, όμως εκείνος δεν το δέχθηκε .Τότε έστειλε μήνυμα στον Κολοκοτρώνη,  ότι όλοι συμφωνούν με το πνεύμα του ,αλλά εμποδίζονται για τη δράση από τον Μαυροκορδάτο και τον Ράγκο ,που είχε τοποθετηθεί αρχηγός στ΄ Αγραφα  και έστηνε συνεχείς σκευωρίες εναντίον του. Έτσι καταδιωκόταν από οθωμανούς  και Έλληνες ,για να μη μπορεί να πραγματοποιεί τα στρατηγικά σχέδιά του ,όπως π.χ. τη διακοπή εφοδιασμού του Κιουταχή από τον Κορινθιακό ως την Εύβοια.Η αρχιστρατηγία εδόθη στον Ρ.Τζώρτς για το στρατό και στον Κόχραν για το στόλο .Αργότερα ο Γ. Κάνιγκ έστρεψε την πολιτική του υπέρ της Ελλάδος.

     Στην εποχή του εμφυλίου,όπως όλα τα στρατεύματα  της Ρούμελης διετάχθησαν ,την εποχή εισβολής του Ιμπραήμ,να βοηθήσουν τον Κωλέτη κατά του Ζαίμη .Μετά ήρθε εντολή του Κουντουριώτη να διαλυθεί το στράτευμά του 2, 000 παλληκάρια και δεν του επέτρεψε να επιστρέψει και να υπερασπιστεί την Ρούμελη την εποχή του εμφυλίου, όταν διεξαγόταν η πολιορκία του Μεσολογγίου ,όπου βοήθησε με εφόδους κατά στρατοπέδων του Κιουταχή για αποκοπή διόδων ανεφοδιασμού .Μετά την πτώση του Μεσολογγίου η θλίψη και η πείνα μεγάλη . Πολλοί κατέφυγαν στη Πελοπόνησο ή στις απότομες βουνοκορφές και σπήλαια .Μετά την άρνηση των κυβερνητικών του Ναυπλίου για βοήθεια ,άρχισε την προετοιμασία  για την πολιορκία της Ακρόπολης ,σε συνεργασία με τον Ν. Άστιγκς από θάλασσα ,Ν .Πετιμεζάν ,Γ .Μακρηγιάννη ,Σουλώτες ,Υδραίους ,Κρητικούς ,Αθηναίους και τακτικούς .Το μεγάλο στρατόπεδο στο Φάληρο ,στην μάχη Κερατσινίου του επέφερε νίκες ,όμως μία μέρα μετά το θάνατό του ,στη μάχη του Ανάλατου η Ελλάδα ηττήθη και το στρατόπεδο διαλύθηκε.

       

4 Ζ.  Η ΕΞΕΓΕΡΣΗ ΣΤΗΝ ΥΠΟΛΟΙΠΗ ΕΛΛΑΔΑ  Ταυτόχρονα, σταδιακά, αλλά και χρόνια αργότερα ,με την ίδια γενναιότητα ,γράφτηκαν  άλλες χρυσές σελίδες της ιστορίας.Στις7/5/1821 επαναστάτησαν 24 χωριά του Πηλίου ,με υπεύθυνο τον ΄Ανθιμο Γαζή και στο Βελεστίνο συνεστήθη Επιτροπή Θετταλομαγνησίας .Τότε κατέφθασε ο Δράμαλης .Στις 23/3/21 ο φιλικός Εμμανουήλ Παππάς με καράβι φορτωμένο με πυρομαχικά από Κων/πολη πήγε στο Α.Όρος και οργάνωσε επανάσταση στην Χαλκιδική ,που απελευθέρωσε .Έγιναν αντίποινα στη Θεσσαλονίκη φονεύτηκαν 25 χιλιάδες ¨Ελληνες .Το 1922 επαναστάτησε η Κεντρική Μακεδονία με τριμελή επιτροπή Β.Μακεδονίας από Μοναστήρι ,Κρούσοβο, Βασδανίτσα , η περιοχή του Ολύμπου ,η Βέρροια ,Νάουσα κ.ά.  .Ταυτόχρονα η Β. Πίνδος ,Λαγκαδάς και Θάσος  .    Στη Θράκη η Σωζόπολη ,Διδυμότειχο ,Φιλιπούπολη ,Βάρνα ,Αγχίαλος ,Μεσημβρία .Οι εξεγέρσεις κατεστάλησαν μετά το ολοκαύτωμα της Σαμοθράκης .Στην Κρήτη 21/5/22 έγιναν εξεγέρσεις στα Σφακιά και σε όλο το νησί, που κατεστάλησαν . Το 1823 αναγνωρίζεται η επανάσταση από τη Βρεττανία. Ο Ομέρ Βρυώνης περνά τ΄Αγραφα ,σε μάχη στο Κεφαλόβρυσο φονεύεται ο Μάρκος Μπότσαρης. Το 1824 υποχωρεί η επανάσταση, λόγω των δύο εμφυλίων. Τότε υπάρχουν δύο κυβερνήσεις, στο Κρανίδι με τον Γ.  Κουντουριώτη και στην Τριπολιτσά με τον Π. Μαυρομιχάλη , Το1825 εισβάλλει στην Πελοπόνησο ο Ιμπραήμ με ανείπωτες καταστροφές στη Σφακτηρία και το Μανιάκι στις 20/5/25.Ο Ι. Μακρυγιάννης ,Δ. Υψηλάντης  και κρητικοί στις 13/6/25 νικούν στους Μύλους της Λέρνας .Ο Ιμπραήμ μετά επιτίθεται στο Μεσολόγγι.  Εκεί θα γραφούν οι χρυσές σελίδες της ελληνικής ιστορίας,που προκάλεσαν παγκόσμιο θαυμασμό.  

 

5. Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΟΥ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙΟΥ ΠΛΗΜΥΡΙΣΜΕΝΟΣ ΑΠΟ ΑΝΟΙΞΙΑΤΙΚΟ ΦΩΣ –

    ΤΟ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΝΟΗΜΑ ΤΟΥ1821.Προτείχισμα ήταν η πυρακτωμένη γραμμή, που υψώθηκε στο μέρος που η γη βρέχεται από τρία μέρη από τη θάλασσα ,ένας φράχτης ψηλός δύο μέτρα περίπου, γύρω να ζώνεται με τάφρο 1χ2 μέτρα,που θα ενισχύονται με την πάροδο του χρόνου με πέτρες και ξύλα . Εκεί επάνω σηκώθηκαν προμαχώνες, διόπτρες ,πολεμίστρες ,στις οποίες δόθηκαν ιστορικά ονόματα όπως ,Λόρδος Μπάύρον ,Ρήγας Φερραίος ,Μ.Μπότσαρης .Α. Κοραής κ.ά.Με την βοήθεια του μηχανικού Ν.Κοκίνη ,από τη Χίο και αργότερα του Κ. Ρατζιέρη από το Πιεμόντι της Ιταλίας και Π. Σωτηρόπουλο Κραβαρίτη . Αρχηγός των επιχειρήσεων ο Θανάσης Ρατζηκότσικας και οπλαρχηγοί οι : Δ ,Μακρής, Ν. Στουρνάρης , Δ.Τσέλιος ,Γ .Τσόγκας ,Γ.Κοντογιάννης ,Κ .Τζαβέλας, Κ .Μπότσαρης κ.ά.Εκεί αγωνίσθηκαν πολλοί οι αγωνιστές από πολλά μέρη της Ελλάδος ,την Σερβία ,το Μαυροβούνιο, φιλλέληνες, που πέσανε τιμημένα όπως ο Μπάϊρον, ο στρατηγός Νορμάν ,ο Μάγερ , o ΚαρλΚλέμπε κ.ά.                              

     Απέναντι ο Κιουταχής στήνει λουμπάρδες,ρίχνει μπόμπες,οχυρώνεται σε τεχνητούς χωμάτινους λόφους,που συνέχεια επεκτείνει προς τον φράχτη .Οι ΄Ελληνες φτιάχνουν λαγούμια ,αδειάζουν το χώμα στους κινούμενους λόφους ,τοποθετούν στη γη εκρηκτικά .Κάνουν αιφνιδιαστικές εφόδους στα εχθρικά καταλύματα ,συνεχείς εκρήξεις και ατάραχοι να τουφεκούν από τον τοίχο εξέχοντες από τα ποδάρια ως το κεφάλι, όπως διαβάζουμε στην εφημερίδα του Μεσολογγίου 12-29/7/25 τις περιγραφές του Κασομούλη :<κοντά στις ντάπιες ο πόλεμος ακατάπαυστος…και μου φάνηκε πως μπήκα σε πανηγύρι,αγωνιστές και κάτοικοι τρέχανε σα να βρίσκονται σε χαροκόπι .Κανένας δεν έσκυβε από τα βόλια ,που πέφταν σα χαλάζι… το θέαμα παρόξυνε τον Ιμπραήμ ,που δεν ήξερε που να πρωτοχτυπήσει..> και αλλού γράφει: <… η φρουρά έτρεχε από τον πόλεμο στην δουλειά .Η μόνη διασκέδαση του πολεμιστή ήταν να έχει δίπλα στις πιστόλες του ζωναριού να ψήνει στη πέτσινη ζυμώστρα το ψωμί . Ο πόλεμος ήταν γι αυτούς μουσική. ..Μπαρουτοκαπνισμένοι ,βουτηγμένοι στο αίμα σ΄όλο το σώμα σαν μακελάρηδες…και το νερό της στέρνας που έπιναν γεμάτο αίματα και κομμάτιακρέας,απ΄όσους σκοτώνονταν δίπλα...>                              

     Στις 12  Δεκεμβρίου καταφθάνει ο Ιμπραήμ για ενίσχυση  του Κιουταχή και. στις 7 Ιανουαρίου 22 πλοία υδρέϊκα και ψαριανά  με τον Μιαούλη και Σαχτούρη μεταφέρουν πολεμοφόδια στους αποκλεισμένους.             . .   

Στον ανταρτοπόλεμο της Κλείσοβας η νίκη των πολεμιστών έφερε αισιοδοξία .Όμως από τον Φεβρουάριο το Μεσολόγγι κατήντησεν εις την εσχάτην ένδειαν των πολεμοφοδίων και τροφίμων,αφού και μέγα μέρος του τείχους κατεκρημνίσθη….  . 

Τότε Απεσταλμένοι της φρουράς έφυγαν στις 17/1 και έφθασαν στις 3/2 στο Ναύπλιο για να παρευρεθουν στο Εκτελεστικό Σώμα που ήταν πρόεδρος ο Κουντουριώτης και γραμματέας ο Μαυροκορδάτος και ζήτησαν να γίνει κοινή συνεδρίαση Εκτελεστικού και Βουλευτικού, όπου έγινε πρόταση να σταλεί στρατός και στόλος για να καταστρέψουν τη μαύρη αρμάδα.Όμως μόνο λόγια ,κανένα αποτέλεσμα .Η μικρή  βοήθεια που συγκεντρώθηκε αλληλοσπαταλήθηκε από τη κυβέρνηση , αφού όπως αναφέρεται στα κείμενα του Κασομούλη : ΄<ωφελούμενοι διάφοροι από την ανάγκη του Μεσολογγίου έγιναν κτηματίες με πολλά ολίγα κεφάλαια>…<..και η εγκατάλειψη από τους ΄Ελληνες όσες φορές συνήρχετο εις συνέλευση το έθνος εχάναμε ένα μέρος της ελληνικής επικράτειας από την αφροντισιά των πολιτικών αρχών.. .

                                                                                                                                                                                                                              

Ήρθε η προκήρυξη των εκλογών και στο θέμα της πολιορκίας του Μεσολογγίου ,περισσότερο εσπάραξε η καρδιά μας από αυτή την είδηση, παρά από τον Ιμπραήμ.τ.Β,σ.129»…                                                                                                                                                                                   

 Στον αγώνα φιλοπατρίας το πάθος για θυςα υπερέχει.Παρά τις συνεχείς προτάσεις για παράδοση της πόλης στους εχθρούς, παλληκάρια ανώνυμα ,σεμνά με εξαϋλωμένα κορμιά ,καταφαγωμένα από την αγωνία και τη στέρηση ,αφού έχουν σιτιστεί με ότι πιο παράξενο ,με δυσκολία μπορούν να κρατούν το ντουφέκι ,στέκουν ατάραχο ι,πιστοί στους θεϊκούς σκοπούς τους .Αποφασισμένοι να είναι πραγματικά ελεύθεροι και ανίκητοι. <δεν τους βαραίνει ο πόλεμος, αλλά έγινε πνοή τους> κατά τον ποιητή. .                                              

       Ως μόνη λύση η έξοδος ,καθολική απόφαση υψηλοφροσύνης ,πράξης θυσίας και οραματισμού για την πατρίδα ,που γεννιέται και χαράσσει την ιστορική της πορεία.                                                                      .      

     Μετά από κοπιώδεις συζητήσεις αποφασίζεται να μαζέψουν λαβωμένους και ανήμπορους στα γερά σπίτια ,όπως του Τρικούπη και του Καψάλη που είχε τα περισσότερα βαρέλια με πυρίτιδα  ,με εντολή,κάθε σπίτι να γίνει κάστρο, λαγουμιτζήδες να δέσουν τα λαγούμια στις ντάπιες και να συγκεντρωθεί ο πληθυσμός ,που ήταν 3600 πολεμιστές ,από τους οποίους οι 600 λαβωμένοι και άρρωστοι,3600 πλήθος,1500 διάφοροι επαγγελματίες και ξένοι,5500 γυναικόπαιδα .Συνολικά 10600 .  Ξημερώματα των Βαϊων 10 Απριλίου  το πλήθος,ανά ομάδες –κολόνες- όπως τις ονομάτισαν με οδηγούς τους δύο οπλαρχηγούς Ν.Μπότσαρη και Δ. Μακρή ,που θα κρατούν για οδηγό ελληνικές σημαίες ,να ριχτούν αψήφιστα στους προμαχώνες αριστερά και δεξιά των εχθρών.                                    ..

     Αντιμετώπισαν συνεχή επίθεση,φωνές,χτύποι σπαθιών,στεναγμοί. Περνάνε τα ξύλινα γεφύρια ,που κουβαλούσαν μαζί τους ,ενώ ξέχασαν να κατασκευάσουν για το Ουμβερπάσια ,και άμεσα έλυσαν το πρόβλημα. Χωμένοι στις λάσπες ,ενώ κόπηκε η τρίτη κολόνα και πολλοί γύρισαν πίσω στην πόλη .   .Οδεύουν οι άλλοι στον ΑηΣιμιό .Γίνονται μία κολόνα ,που  πίσω της χτυπάνε μπαταριές και κανόνια .Μετά 1,5 ώρα δρόμο στέκονται στο αμπέλι του Κότσικα και τους χτυπά το ιππικό .Τότε έγινε ανατίναξη της πυριτιδαποθήκης από τον Χρήστο Καψάλη ,Παντού φωτιές, η πόλη φαίνεται μακριά σαν πυρακτωμένος φούρνος ,αντιφέγγιζε ο κάμπος . Ανεβαίνουν κακοτράχαλα βουνά  ,δύσβατα μονοπάτια .Κάμποι και ρεματιές γέμισαν κουφάρια. Εκεί ο Κασομούλης στο έργο Στρατιωτικά Ενθυμήματατ.Β,σ.288 ,αναφέρει : <Η φρουρά του Μεσολογγίου ξεχώριζε από τ΄άλλο ασκέρι από τα αγριωμένα και ωχρά πρόσωπα ,από την αδυναμία,τα αιματοβαμμένα ρούχα κι από τις τρύπες πού αφήσανε τα βόλια πάνω τους,από τα κόκκινα και γλαρωμένα από την αγρύπνια μάτια, από τ ΄αχτένιστα και σκονισμένα μαλλιά και τα λασπωμένα ρούχα.> Αποδεκατισμένοι έφτασαν στη Δερβέκιστα και μετά επισκέφτηκαν τον άρρωστο Καραϊσκάκη στον Πλάτανο  .                                                                                                                                                                           

 Απ ΄όσους έμειναν στη λαμπαδιασμένη πόλη  ,που φώτιζε τον ουρανό ,το κάμπο και τη θάλασσα, από τους πυροβολισμούς ,τις ανατινάξεις ,στου Καψάλη ,στις ντάπιες ,στα λαγούμια ,σ΄όλα σχεδόν τα σπίτια ,που απόμειναν όρθια 20 μόνο ,στον ανεμόμυλο και με  τις αμέτρητες σφαγές,  ,όπως του Ελβετού φιλέλληνα ιατρού Ι. Μάγιερ και  δ/ντή της εφημερίδος ,<Ελληνικά Χρονικά> ,των μανάδων, που φονεύονταν οι ίδιες με τα παιδιά τους ή τα ρίχνουν  στα πηγάδια ,πολλοί μάταια  να πέφτουν στη θάλασσαν για να σωθούν ,.. ,Αργοπέθαιναν ίσαμε 2.000.  Παντού χαλάσματα,  φωτιά, στάχτες , ,αστροπελέκια και αίμα .Ενώ οι Τούρκοι ξεθάβουν νεκρούς, για να συγκεντρώσουν κεφάλια ,για να κάνουν σωρούς ,και κόβουν με προσοχή 3.000 αυτιά και τα στέλνουν ,πεσκέσι στο Σουλτάνο .Χιλιάδες οι νεκροί. Έγιναν σκλάβοι 6.000. Από τους 7.000 αμάχους σώθηκαν μόνο 300 και από τους 3.000  πολεμιστές της εξόδου έζησαν 1.280. Από τις γυναίκες 13.  Τότε μαζί ήταν και χάθηκαν οι φιλλέληνες Γερμανοί στρατιωτικοί όπως , συνταγματάρχης Τελονέ και άλλοι τρείς μαζί του και οι  βαθμοφόροι  Ντίτμαρ , Λουβτόβ ,Στιτσελβέργερ ,Κλέμπε, Ρόσνερ, ο βαρώνος Λάτερβαχ,ο στρατηγός  Νόρμαν κ.ά.από άλλες χώρες.  

       Ο αντίκτυπος της πολυθρύλητης ,ηρωϊκής εξόδου στην Ευρώπη είναι τεράστιος, δεν απετέλεσε μόνο το τέλος του πολύχρονου αγώνα ,αλλά την αρχή της δικαίωσής του. Έφερε την νίκη, στη μάχη του Ναβαρίνου, όπως ανέφερε ο αυτοκράτωρ Φραγκίσκος της Αυστρίας .Έφερε την καθολική συγκίνηση στην ανθρωπότητα .Ο Διονύσης Σολωμός  ύμνησε στους¨ Ελεύθερους  Πολιορκημένους΄΄,το πώς ξεπρόβαλε η λευτεριά μέσα από τα ερείπια  : « Εκατασκέπαζε τα πάντα μαυρίλα και πίσσα ,γιομάτη λάμψη ,βροντή κι αστροπελέκι-και ύψωσα τα χέρια να κάνω δέηση ,και ιδού μες την καπνίλα μια μεγάλη γυναίκα ,- με φόρεμα μαύρο σαν του λαγού το αίμα, όπου η σπίθα έγγιζε κ΄εσβενότουνε» …                                                                                                                                 .  

Ιστορικοί ,λόγιοι  ποιητές εξέφρασαν το θαυμασμό και συγκίνηση μέσα από τα έργα τους .Ο Λόρδος Μπάϊρον ,που έδωσε και τη ζωή του για το Μεσολόγγι ,ο Κ.Παλαμάς, ο Γκαίτε με τον ήρωά του Ευφορίωνα,ο Β. Ουγκώ ,που γράφει για τους αγωνιστές  <όλα για σας είναι τιμή ,χαρά και πανηγύρια-ηττηθήκατε πάνω στη γη, μα θα νικήστε στην ιστορία>. Επίσης πολλοί ποιητές μαθητές ,φοιτητές και άλλοι όπως ,Ulysse Tense,Francis Glasse, ο Σενεσό, που έγραψε την¨ Ιστορία της Ελληνικής Επανάστασης.¨ Ο Α. Φαμπρ στον πρόλογο του έργου του, ¨της Ιστορίας της Πολιορκίας του Μεσολογγίου¨, παρουσιάζει την άμυνα ,αφηγούμενος χωρίς υπερβολή ,με ένα από τα πιο ωραία πρότυπα ,ίσως το ωραιώτερο απ΄όλα , που ο πατριωτισμός και το θάρρος προσφέρανε ποτέ στην ανθρωπότητητα..    

      Ιστορικοί όπως ο Τζώρτζ  Φίνλεύ στο έργο του<Η Ιστορία της Ελληνικής Επανάστασης > μιλά με θαυμασμό για την πολιορκία. Τη συγκρίνει σε ενεργητικότητα και επιμονή με τη μάχη των Πλαταιών :Αναφέρει χρειάζεται ένας Θουκυδίδης να της χαρίσει την αθάνατη φήμη ..                             

      Ζωγράφοι όπως οι  Ντελακρουά ,Φλαντέν , Ντε Σεζέρ ,Ντελανσακ κ.ά.αποθανατίζουν σκηνές.               

  . 

     Ο Εορτασμός των 200 χρόνων, από την επανάσταση του 1821 αποτελεί για όλους μας  αφορμή περισυλλογής και αναστοχασμού της ιστορικής ευθύνης ,για το πώς όλοι μας ,να μην είμαστε απόμακροι ,αλλά να ξαναγίνουμε αντάξιοι της Μεγάλης Γιορτής !!!                         

                                                                                            

 

 

 

                                                                                    ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ                                                                                                                                                                                          

 

1.ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΘΝΟΥΣ ,τομ .ΙΒ ,ΕΚΔ .Εκδοτική Αθηνών.                                                                                                         02.ΤΟ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙ , Δημ. Φωτιάδη, ΕΚΔ .Ζαχαρόπουλος.                                                                                                                                  

03. ΤΟ 1821,Φώτη Σταυρίδη , ΕΚΔ .Πελασγός .                                                                                                                       

04. ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΘΝΟΥΣ  ,Κ .Παπαρηγοπούλου ,ΕΚΔ .Ελευθερουδάκη.   

05. ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ  1204-1985,Α. Βακαλόπουλος ,ΕΚΔ. Βάνιας. 

06.Ο ΑΓΩΝΑΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑ 1821 -1833 ,Douglas Dakin,EKΔ. ΜΙΕΤ. 

07. ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ ΤΟΥ ΑΓΩΝΑ 1825-1829.Σάμουελ Χάου ,ΕΚΔ. Καραβία .   

08 . ΠΑΝΗΓΥΡΙΚΟΙ ΛΟΓΟΙ  ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΓΙΑ 1821,Επιμ.Π.Χάρη,ΕΚΔ. ΄Ιδρυμα Κ .και Ε. ΟΥΡΑΝΗ. 

09. ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ  ΘΟΔΩΡΟΥ ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗ ,Εταιρία Πελοπονησιακών  Μελετών . 

10. ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗ ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ ΑΓΩΝΙΣΤΩΝ ,Δημ . Αινιάνος ,ΕΚΔ .ΟΕΕ ΑΤΛΑΣ.   

 11. ΤΟ ΑΘΑΝΑΤΟ 21 ,ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ,ΕΚΔ .Παπαδήμα.

12.Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1821 , Σ. Καργάκος ,ΕΚΔ.Real News.   

13.TO ΕΙΚΟΣΙΕΝΑ ΚΑΙ Η ΗΠΕΙΡΟΣ ,Ε .Πρωτοψάλτη .ΕΚΔ. Βιβλιοθήκη Ηπειρωτικής Εταιρίας Αθηνών. 

14.ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΘΝΙΚΟΥ ΚΑΙ  ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ Ιστορική Και Εθνολογική Εταιρεία της Ελλάδος. 

15. ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΒΟΥΚΟΥΡΕΣΤΙ ,Γ. Φιλλίτη ,ΕΚΔ. ΟΜΟΝΟΙΑ ,Βουκουρέστι.             

16.Η ΓΑΛΛΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΣΤΗ Ν.Α.ΕΥΡΩΠΗ ,Π .Κιτρομηλίδη , ΕΚΔ. Πορεία.

17.ΤΑ ΑΙΤΩΛΙΚΑ,ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΗΣ ΑΙΤΩΛΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΙΑΣ Τεύχ.22, (ΑΙ.ΠΟ.Ε). 

18. ΤΟ ΟΡΑΜΑ ΤΟΥ ΡΗΓΑ,ΔΗΜΟΣ ΑΘΗΝΑΙΩΝ,ΡΟΥΜΑΝΙΚΗ ΑΚΑΔΗΜΙΑ.Έκθεση.