Παλαμήδης, ο άριστος των Αχαιών- Palamidhi, i përkryeri i Akeiëve!

 

Η εικόνα είναι δημιουργημένη μέσω AI (Τεχνητή Νοημοσύνη) βάσει της περιγραφής που δίνεται στο βιβλίο του Μπίμπη Ιωάννη, Αργολικά – Παλαμήδης, Εκδόσεις «Παλαμήδης», Ναύπλιο 2003, σελ. 67 – 68. Αποστολία Κ. Λάππα, Μαθήτρια Γ΄ Γυμνασίου Ο Παλαμήδης ήταν Έλληνας[1] ήρωας του Τρωικού Πολέμου. Το όνομα του είναι σύνθετο, βγαίνει από τις λέξεις παλάμη + μήδομαι → «αυτός που με τα έργα των χεριών του (παλάμη) εκδηλώνει την ευφυΐα/τέχνη (μήδομαι)» Ήταν ένα από τα τέσσερα παιδιά του Ναυπλίου και της Κλυμένης. Αδέλφια του ήταν ο Οίαξ , ο Ναυσιμέδων και ο Δαμάστωρ.[2] Μεγάλωσε κοντά στον σοφό κένταυρο Χείρωνα, μαζί με άλλους ήρωες του Τρωικού πολέμου. Εκεί διδάχθηκε αστρονομία, ιατρική, μουσική, μαντική, πολεμική και κυνηγετική τέχνη[3]. Ωστόσο, ξεχώρισε ανάμεσα στους σύγχρονούς του για την σοφία του[4]. Επίσης, έγινε άριστος επικός ποιητής[5] και φιλόσοφος. Αργότερα επινόησε τις έννοιες «εποχή» και «κύκλος του μηνός», ονοματοδότησε τους χρόνους, εφηύρε νόμισμα, μέτρα, σταθμά, άβακα, φάρους (Φρυκτωρίες), αλφαβητική γραφή και αρίθμηση.[6] Συμμετείχε στον Τρωικό πόλεμο, με τριάντα πλοία από την Εύβοια. Όταν έφθασαν στην Αυλίδα, όπου είχαν μαζευτεί όλοι οι Αχαιοί για να ξεκινήσουν την εκστρατεία, η θάλασσα βρισκόταν σε μεγάλη τρικυμία[7] και τα καράβια δεν μπορούσαν να ξεκινήσουν, προκειμένου να πάνε στην Τροία. Όλοι ανησύχησαν και αναγκάστηκαν να ρωτήσουν τον μάντη Κάλχα για να τους πει τον λόγο που η θάλασσα ήταν αγριεμένη. Αυτός τους απάντησε ότι η θεά Άρτεμις έχει θυμώσει με τον αρχιστράτηγο Αγαμέμνονα και θα έπρεπε να θυσιάσουν την κόρη του την Ιφιγένεια, προκειμένου να την εξευμενίσουν. Οι Αχαιοί αποφάσισαν να υπακούσουν στον Κάλχα, αλλά ο Αγαμέμνονας αρνήθηκε. Οι άλλοι αρχηγοί, όμως, τον πίεζαν να υποχωρήσει. Τελικά, αυτός παραιτήθηκε από Αρχιστράτηγος, προκαλώντας έτσι κενό στην εξουσία. Αυτό, όμως, καλύφθηκε σύντομα με την ανακήρυξη του Παλαμήδη σε Αρχιστράτηγο. [8] Ο Οδυσσέας απέστειλε στην σύζυγο του Αγαμέμνονα, Κλυταιμνήστρα μία επιστολή, την οποία παρουσίασε ότι τάχα ήταν του συζύγου της και την έπεισε να φέρει την Ιφιγένεια στην Αυλίδα, για να παντρευθεί τάχα τον Αχιλλέα. Η Κλυταιμνήστρα έφερε την κόρη της εκεί. Εν τέλει, όμως, η αλήθεια φανερώθηκε και η Κλυταιμνήστρα παρεκάλεσε τον Παλαμήδη να μην βλάψουν την Ιφιγένεια. Ο Παλαμήδης και ο Αχιλλέας απεφάσισαν να μην την θυσιάσουν, καθώς θεώρησαν άτιμο το γεγονός ότι την ειδοποίησαν να έλθει για γάμο, ενώ είχαν αποφασίσει να την φονεύσουν. Γι’ αυτό, επεχείρησαν να αντισταθούν στην απόφαση του Στρατού. Ο τελευταίος, όμως, κρυφώς υποκινούμενος από τον Οδυσσέα, εξαγριώθηκε, με αποτέλεσμα την εκτράχυνση της καταστάσεως. Γι’ αυτό, ακολούθησαν συμπλοκές και ο Παλαμήδης και ο Αχιλλέας απειλήθηκαν να θανατωθούν με λιθοβολισμό. Ο Αγαμέμνονας, όμως, κατόπιν πιέσεως, υπεχώρησε και ανέλαβε πάλι το αξίωμα του Αρχιστρατήγου. Μετά την πραγματοποίηση της θυσίας, η θεά Άρτεμις εξευμενίστηκε και τα καράβια κατόρθωσαν να πλεύσουν για την Τροία. [9] Κατά την διάρκεια του Τρωικού πολέμου ο Παλαμήδης εφηύρε επιτραπέζια παιχνίδια για να παίζουν οι στρατιώτες στον ελεύθερό τους χρόνο. Επίσης, προσέφερε ιατρική βοήθεια στον Στρατό των Αχαιών, που κινδύνευε να αφανιστεί από θανατηφόρο λοιμό. Οργάνωνε την παράταξη του Στρατού στα πεδία των μαχών. Τους χώρισε σε λόχους και τάγματα, ώστε να μπορέσει να τους οργανώσει πιο εύκολα και έτσι να εξασφαλίσει την νίκη τους στη μάχη. Επιπλέον, πολεμούσε με γενναιότητα και σύνεση στις μάχες. Ανέλαβε, από κοινού με τον Αχιλλέα, να διενεργήσει εκστρατεία στα περίχωρα της Τροίας, από τα οποία κατέλαβαν εικοσιτρείς πόλεις. Με αυτόν τον τρόπο, έγινε ο πιο αγαπητός ανάμεσα στους αρχηγούς των Αχαιών. Κάποτε στην Τροία έγινε έκλειψη ηλίου και στρατιώτες έχασαν το κουράγιο τους, γιατί πίστευαν πως αυτό το θεϊκό σημάδι προδιέγραφε το μέλλον τους. Ο Παλαμήδης όμως τους εξήγησε το φαινόμενο, λέγοντας ότι, καθώς η Σελήνη κινείται, συσκοτίζει τον ήλιο και προκαλεί τη θόλωσή του. Οι Αχαιοί παραδέχτηκαν την ορθότητα των λόγων του, κάτι που γινόταν πάντα με τον Παλαμήδη. Τότε όμως ο Οδυσσέας του έφερε αντίρρηση λέγοντας: «Για τις θυσίες και τις προσευχές και σε ποιον πρέπει να γίνουν θα μας πει ο Κάλχας, γιατί αυτά είναι θέματα της Μαντικής. Όσα πάλι συμβαίνουν στον ουρανό και αν υπάρχει αταξία και τάξη στα άστρα, τα γνωρίζει ο Δίας, διότι αυτός τα έχει επινοήσει και τοποθετήσει στη θέση τους. Όσο για σένα Παλαμήδη, θα φανείς λιγότερο μωρολόγος αν έχεις την προσοχή σου στραμμένη στη γη αντί να λες σοφιστείες για τα ουράνια φαινόμενα». Ο Παλαμήδης έλαβε τον λόγο και είπε: «Αν ήσουν σοφός, Οδυσσέα, θα καταλάβαινες ότι κανείς δεν μπορεί να πει κάτι σοφό για τα ουράνια φαινόμενα, αν δεν γνωρίζει καλύτερα τα γήινα. Δεν αμφιβάλλω πως έχεις μείνει πίσω σ' αυτά, αφού λένε πως εσείς οι Ιθακήσιοι δεν έχετε ούτε εποχές, ούτε γη». Με αυτό τον τρόπο, ο Οδυσσέας αποστομώθηκε, αλλά και εξοργίστηκε εναντίον του Παλαμήδη[10]. Άλλη φορά που συνεδρίαζαν οι Αχαιοί, έτυχε να πετούν γερανοί με τον συνηθισμένο τους τρόπο. Τότε ο Οδυσσέας κοίταξε τον Παλαμήδη και του είπε: «Οι γερανοί κάνουν μάρτυρες τους Αχαιούς ότι αυτοί βρήκαν τα γράμματα και όχι εσύ». Ο Παλαμήδης είπε: «Δεν βρήκα τα γράμματα, εκείνα βρήκαν εμένα. Βρίσκονταν από παλιά μέσα στον οίκο των Μουσών και χρειάζονταν άνδρα σαν και εμένα, διότι οι Θεοί τέτοια πράγματα φανερώνουν με τη μεσολάβηση σοφών ανδρών. Οι γερανοί δεν προσπαθούν να σχηματίσουν γράμματα, αλλά με το πέταγμά τους επαινούν την τάξη.» Μια άλλη φορά από την Ίδη κατέβαιναν λύκοι και ορμούσαν στους νεαρούς που μετέφεραν τις αποσκευές και στα υποζύγια που ήταν γύρω στις σκηνές. Ο Οδυσσέας πρότεινε να πάρουν τόξα και ακόντια και να πάνε στην Ίδη για να κυνηγήσουν τους λύκους, όμως ο Παλαμήδης του είπε: «Οδυσσέα, ο Απόλλων χρησιμοποιεί τους λύκους ως προάγγελους λοιμού. Τους σκοτώνει βέβαια με το τόξο, όπως εδώ τα μουλάρια και τους σκύλους, όμως προηγουμένως τους στέλνει σε όσους πρόκειται να αρρωστήσουν, επειδή είναι ευνοϊκός προς τους ανθρώπους και για να τους προφυλάξει. Ας προσευχηθούμε λοιπόν στον Λύκιο και Φύξιο Απόλλωνα να απομακρύνει αυτά τα θηρία με τα τόξα του και να στρέψει το λοιμό προς τις κατσίκες, όπως λένε. Εμείς, Έλληνες, ας φροντίσουμε τους εαυτούς μας, γιατί πρέπει όσοι προσπαθούν να φυλαχτούν από επιδημίες να τρέφονται ελαφρά και να γυμνάζονται έντονα. Ιατρική βέβαια δεν κατέχω, όμως με τη σοφία όλα γίνονται κατανοητά». Με τα λόγια τούτα εμπόδισε την αγορά κρεάτων και τους είπε να μην χρησιμοποιούν τις στρατιωτικές τροφές. Φρόντισε οι στρατιώτες να τρέφονται με ξηρούς καρπούς και άγρια λαχανικά και όλοι τον υπάκουαν, διότι ό,τι έλεγε ο Παλαμήδης το θεωρούσαν θεόσταλτο και με ισχύ χρησμού. Πράγματι η επιδημία που προέβλεψε παρουσιάστηκε, πρώτα στις πόλεις του Ελλησπόντου καθώς λένε, και μετά ενέσκηψε και στο Ίλιο. Από τους Έλληνες όμως δεν προσέβαλλε κανέναν, παρόλο που είχαν το στρατόπεδό τους σε μολυσμένη περιοχή.[11] Άλλες φορές, ο Παλαμήδης έχοντας σκοπό να βελτιώσει τον τρόπο ζωής και την σωματική άσκηση των στρατιωτών, έριχνε στην θάλασσα εκατό πλοία και τους έβαζε να επιβιβαστούν σε αυτά. Αυτοί έπρεπε να φθάσουν σε ένα ακρωτήρι, κωπηλατώντας όσο πιο γρήγορα μπορούσαν και όποιος έφθανε πρώτος, λάμβανε έπαθλο. Με αυτό τον τρόπο, οι στρατιώτες γυμνάζονταν, διασκεδάζοντας και φρόντιζαν την υγεία τους. Τους εξηγούσε πως αφού η γη βρισκόταν σε κατάσταση μολύνσεως, η θάλασσα ήταν καλύτερη και ο θαλασσινός αέρας ασφαλέστερος. Σύμφωνα με τον Απολλόδωρο, όταν ο Στρατός των Αχαιών πεινούσε, έστειλαν τον Οδυσσέα να βρει σιτάρι στην Θράκη. Γύρισε, όμως, άπρακτος. Ο Παλαμήδης τον ειρωνεύτηκε γι' αυτό. Ο Οδυσσέας του απήντησε ότι ούτε εκείνος θα έφερνε εις πέρας την αποστολή του, παρ' όλη την ευφυΐα του. Τότε, ο Παλαμήδης πήγε στην Θράκη και γύρισε με μεγάλες ποσότητες σιταριού. Ο Οδυσσέας, μετά απ’ όλα αυτά, τον φθόνησε για την σοφία και την επινοητικότητά του και γι' αυτό τον λόγο, κατέστρωσε μαζί με τον Διομήδη και με τον Αγαμέμνονα ένα σχέδιο εξοντώσεώς του. Μια ημέρα, συνέλαβαν αιχμάλωτο έναν Τρώα, ο οποίος μετέφερε χρήματα στον Σαρπηδόνα[12] και τον ανάγκασαν να γράψει μια επιστολή τάχα από τον Πρίαμο προς τον Παλαμήδη. Η επιστολή έγραφε: «Εδώ είναι και τα χρήματα για να μου παραδώσεις το Ελληνικό στρατόπεδο[13] όπως μου υποσχέθηκες»[14]. Έπειτα τον φόνευσαν. Ύστερα, όταν ο Παλαμήδης δεν βρισκόταν στην σκηνή του, έκρυψαν τα χρήματα εκεί μέσα. Μετά, συνεκάλεσαν συνέλευση και έδειξαν το γράμμα στους άλλους αρχηγούς των Αχαιών. Τους είπαν ότι βρήκαν το γράμμα στην σκηνή του Παλαμήδη, για τον οποίο ισχυρίστηκαν ότι είναι προδότης. Ακολούθησε δίκη, όπου ο Οδυσσέας πρότεινε να ερευνήσουν την σκηνή του Παλαμήδη για να εξακριβώσουν αν το γράμμα αληθεύει. Έτσι έκαναν και πράγματι το χρυσάφι βρέθηκε. Τότε, κατεδίκασαν τον Παλαμήδη σε θάνατο δια λιθοβολισμού, ο οποίος ήταν ο πιο ατιμωτικός τρόπος εκτελέσεως για εκείνη την εποχή. Ο Παλαμήδης, πριν ξεψυχήσει, πρόφθασε να πει: «Χαίρε, αλήθεια, εσύ πέθανες πριν από μένα.» Ο Αγαμέμνονας διέταξε να τον αφήσουν άταφο ως προδότη, αλλά ο Αίαντας, ο οποίος ήταν φίλος του Παλαμήδη, δεν τους άφησε. Έλαβε το σώμα του Παλαμήδη και το έθαψε με τιμές στην Μήθυμνα της Λέσβου[15]. Όταν ο Αχιλλέας επέστρεψε και έμαθε τον άδικο θάνατο του φίλου του, εξοργίστηκε. Ορισμένες πηγές υποστηρίζουν ότι αυτός ήταν ο πραγματικός λόγος που λογομάχησε με τον Αγαμέμνονα και ορκίστηκε να μην πολεμήσει ξανά[16]. Είναι χαρακτηριστικό ότι τα έργα του Ομήρου δεν εμπεριέχουν καμία απολύτως αναφορά στον Παλαμήδη[17], ενώ μεροληπτούν υπέρ του Οδυσσέα σε αρκετά σημεία. Ωστόσο, η φήμη του Παλαμήδη παρέμεινε αλώβητη ανά τους αιώνες. Χαρακτηριστικό είναι ότι τον 5ο αιώνα π. Χ. ο σοφιστής Γοργίας κατέγραψε την απολογία του Παλαμήδη, από το πνεύμα της οποίας αργότερα εμπνεύστηκε και ο Σωκράτης για την δική του. Μάλιστα, ο τελευταίος, στην απολογία του, αναφέρεται στον Παλαμήδη, λέγοντας ότι θα τον συναντήσει μετά θάνατον[18], λόγω της ομοιότητας του τρόπου θανατώσεώς τους. Στα μετέπειτα χρόνια, παρ' όλο οι αναφορές στον Παλαμήδη είναι περιορισμένες, η μνήμη του έχει μείνει αλησμόνητη, περισσότερο διότι είναι ένας από τους σημαντικότερους ήρωες του Τρωικού πολέμου, παρά για την σοφία του και την προσφορά του. Αποστολία Κ. Λάππα, 1 Ιανουαρίου 2026 Βιβλιογραφία

Imazhi është krijuar përmes AI-së (Inteligjencës Artificiale), bazuar në përshkrimin që jepet në librin e Bibis Ioannisit, Argolika – Palamidis, Botimet “Palamidis”, Nafplio 2003, fq. 67–68. Apostolia K. Lappa, Nxënëse e klasës së IX-të Palamidi ishte një hero grek[1] i Luftës së Trojës. Emri i tij është i përbërë dhe rrjedh nga fjalët palami + midomai → “ai që me veprat e duarve të tij (pëllëmbë) shfaq zgjuarsinë/artëzinë (midomai)”. Ishte një nga katër fëmijët e Naupliut dhe Klimenës. Vëllezërit e tij ishin Oiaxi, Nausimendoni dhe Damastori.[2] U rrit pranë kentaurit të urtë Kiron, së bashku me heronj të tjerë të Luftës së Trojës. Aty u mësua në astronomi, mjekësi, muzikë, mantikë, artin e luftës dhe të gjuetisë.[3] Megjithatë, ai u dallua ndër bashkëkohësit për urtësinë e tij.[4] Gjithashtu, u bë poet epik i shkëlqyer[5] dhe filozof. Më vonë shpiku nocionet “epokë” dhe “cikli i muajit”, emërtoi kohët, shpiku monedhën, masat, peshoret, abakun, fenerët (friktoritë), shkrimin alfabetik dhe numërimin.[6] Mori pjesë në Luftën e Trojës me tridhjetë anije nga Evia. Kur arritën në Aulidë, ku ishin mbledhur të gjithë akejtë për të nisur fushatën, deti ishte në stuhi të fortë[7] dhe anijet nuk mund të niseshin për në Trojë. Të gjithë u shqetësuan dhe u detyruan të pyesnin parashikuesin Kalkas që t’u tregonte arsyen e egërsimit të detit. Ai u përgjigj se perëndesha Artemisë ishte zemëruar me kryekomandantin Agamemnon dhe se duhej të flijonin vajzën e tij, Ifigjeninë, për ta zbutur. Akejtë vendosën t’i binden Kalkasit, por Agamemnoni refuzoi. Megjithatë, udhëheqësit e tjerë e shtynë të tërhiqej. Më në fund, ai hoqi dorë nga posti i Kryekomandantit, duke krijuar kështu një boshllëk pushteti. Ky boshllëk u mbulua shpejt me shpalljen e Palamidit si Kryekomandant.[8] Odiseu i dërgoi bashkëshortes së Agamemnonit, Klitemnestrës, një letër, të cilën e paraqiti sikur ishte e burrit të saj, dhe e bindi ta sillte Ifigjeninë në Aulidë, gjoja për t’u martuar me Akilin. Klitemnestra e solli të bijën atje. Por në fund e vërteta doli në shesh dhe Klitemnestra iu lut Palamidit të mos e dëmtonin Ifigjeninë. Palamidi dhe Akili vendosën të mos e flijonin, sepse e konsideruan të turpshme që ajo ishte thirrur për martesë, ndërkohë që ishte vendosur të vritej. Për këtë arsye, u përpoqën t’i kundërviheshin vendimit të Ushtrisë. Ushtria, megjithatë, e nxitur fshehurazi nga Odiseu, u egërsua, duke e përkeqësuar situatën. Pasuan përleshje dhe Palamidi e Akili u kërcënuan me vdekje me gurë. Agamemnoni, pas presionit, u tërhoq dhe mori sërish postin e Kryekomandantit. Pas kryerjes së flijimit, perëndesha Artemisë u zbut dhe anijet arritën të nisen drejt Trojës.[9] Gjatë Luftës së Trojës, Palamidi shpiku lojëra tavoline që ushtarët t’i luanin në kohën e lirë. Gjithashtu, ofroi ndihmë mjekësore për Ushtrinë e Akejve, e cila rrezikonte të shuhej nga një murtajë vdekjeprurëse. Ai organizonte rreshtimin e ushtrisë në fushëbeteja. I ndau në kompani dhe batalione, që t’i organizonte më lehtë dhe kështu të siguronte fitoren në betejë. Për më tepër, luftonte me trimëri dhe maturi. Së bashku me Akilin, ndërmori një fushatë në rrethinat e Trojës, nga ku pushtuan njëzet e tre qytete. Në këtë mënyrë, u bë më i dashuri ndër udhëheqësit e Akejve. Një herë, në Trojë ndodhi një eklips dielli dhe ushtarët humbën guximin, sepse besonin se ky shenj hyjnor parathoshte fatin e tyre. Palamidi ua shpjegoi dukurinë, duke thënë se, meqenëse Hëna lëviz, ajo errëson diellin dhe shkakton zbehjen e tij. Akejtë e pranuan saktësinë e fjalëve të tij, gjë që ndodhte gjithmonë me Palamidin. Atëherë, Odiseu kundërshtoi duke thënë: “Për flijimet dhe lutjet dhe kujt duhet t’i drejtohen, do të na flasë Kalkasi, sepse këto janë çështje të Mantikës. Sa për ato që ndodhin në qiell dhe nëse ka çrregullsi apo rend në yje, këtë e di Zeusi, sepse ai i ka shpikur dhe i ka vendosur në vendin e tyre. Sa për ty, Palamid, do të dukesh më pak llafazan po të mbash vëmendjen te toka, në vend që të thuash sofizma për dukuritë qiellore.” Palamidi mori fjalën dhe tha: “Nëse do të ishe i mençur, Odise, do ta kuptoje se askush nuk mund të thotë diçka të mençur për dukuritë qiellore, nëse nuk i njeh më mirë ato tokësore. Nuk dyshoj se ke mbetur prapa në këto, pasi thuhet se ju itakasit nuk keni as stinë, as tokë.” Në këtë mënyrë, Odiseu u la pa fjalë, por edhe u tërbua kundër Palamidit.[10] Një herë tjetër, kur akejtë po mbanin kuvend, rastisi të fluturonin lejlekë sipas mënyrës së tyre të zakonshme. Atëherë Odiseu e pa Palamidin dhe i tha: “Lejlekët i bëjnë dëshmitarë akejtë se ata i gjetën shkronjat dhe jo ti.” Palamidi u përgjigj: “Nuk i gjeta unë shkronjat; ato më gjetën mua. Prej kohësh ndodheshin në shtëpinë e Muzave dhe kishin nevojë për një burrë si unë, sepse Perënditë i zbulojnë këto gjëra përmes burrave të urtë. Lejlekët nuk përpiqen të formojnë shkronja, por me fluturimin e tyre lavdërojnë rendin.” Një herë tjetër, nga Ida zbrisnin ujqër dhe sulmonin të rinjtë që transportonin pajisjet dhe kafshët e ngarkesës rreth çadrave. Odiseu propozoi të merrnin harqe dhe heshta dhe të shkonin në Ida për t’i gjuajtur ujqërit, por Palamidi i tha: “Odise, Apolloni i përdor ujqërit si pararendës të murtajës. Ai i vret me hark, ashtu si këtu mushkat dhe qentë, por më parë i dërgon te ata që do të sëmuren, sepse është dashamirës ndaj njerëzve dhe për t’i paralajmëruar. Le t’i lutemi pra Apollonit Likios dhe Fiksios që t’i largojë këto egërsira me shigjetat e tij dhe ta kthejë murtajën drejt dhive, siç thuhet. Ne, grekët, le të kujdesemi për veten, sepse ata që përpiqen të ruhen nga epidemitë duhet të ushqehen lehtë dhe të ushtrohen fort. Mjekësi nuk zotëroj, por me urtësi gjithçka kuptohet.” Me këto fjalë ndaloi blerjen e mishit dhe u tha të mos përdornin ushqimet ushtarake. U kujdes që ushtarët të ushqeheshin me fruta të thata dhe perime të egra dhe të gjithë i bindeshin, sepse gjithçka që thoshte Palamidi e konsideronin të dërguar nga Zoti dhe me fuqi orakulli. Vërtet, epidemia që ai parashikoi u shfaq fillimisht në qytetet e Hellespontit, siç thuhet, dhe më pas ra edhe mbi Ilion. Por nga grekët nuk u prek askush, megjithëse e kishin kampin në një zonë të infektuar.[11] Herë të tjera, Palamidi, me qëllim përmirësimin e mënyrës së jetesës dhe të ushtrimit fizik të ushtarëve, hidhte në det njëqind anije dhe i urdhëronte të hipnin në to. Ata duhej të arrinin në një kep duke vozitur sa më shpejt dhe ai që mbërrinte i pari, merrte shpërblim. Në këtë mënyrë, ushtarët stërviteshin duke u argëtuar dhe kujdeseshin për shëndetin e tyre. Ai u shpjegonte se, meqë toka ishte në gjendje ndotjeje, deti ishte më i mirë dhe ajri detar më i sigurt. Sipas Apollodorit, kur Ushtria e Akejve vuante nga uria, dërguan Odiseun të gjente grurë në Traki. Ai u kthye duarbosh. Palamidi e talli për këtë. Odiseu iu përgjigj se as ai nuk do ta përmbushte misionin, pavarësisht zgjuarsisë së tij. Atëherë Palamidi shkoi në Traki dhe u kthye me sasi të mëdha gruri. Odiseu, pas gjithë kësaj, e zilii për urtësinë dhe shpikësinë e tij dhe, për këtë arsye, hartoi bashkë me Diomedin dhe Agamemnonin një plan për zhdukjen e tij. Një ditë kapën rob një trojan, i cili po çonte para te Sarpedoni[12], dhe e detyruan të shkruante një letër gjoja nga Priami për Palamidin. Letra shkruante: “Këtu janë edhe paratë që të ma dorëzosh kampin grek[13], ashtu siç më premtove”[14]. Pastaj e vranë. Më pas, kur Palamidi nuk ndodhej në çadrën e tij, fshehën paratë aty. Më vonë thirrën një kuvend dhe ua treguan letrën udhëheqësve të tjerë të Akejve, duke thënë se e gjetën në çadrën e Palamidit, për të cilin pretenduan se ishte tradhtar. Pasoi një gjyq, ku Odiseu propozoi të kontrollohej çadra e Palamidit për të vërtetuar nëse letra ishte e vërtetë. Kështu bënë dhe vërtet u gjet ari. Atëherë e dënuan Palamidin me vdekje me gurë, që ishte mënyra më poshtëruese e ekzekutimit në atë kohë. Para se të jepte shpirt, Palamidi arriti të thoshte: “Tungjatjeta, o e vërtetë, ti vdiqe para meje.” Agamemnoni urdhëroi ta linin pa varr si tradhtar, por Ajanti, i cili ishte mik i Palamidit, nuk e lejoi. Mori trupin e Palamidit dhe e varrosi me nderime në Methimna të Lesbosit.[15] Kur Akili u kthye dhe mësoi për vdekjen e padrejtë të mikut të tij, u zemërua. Disa burime pohojnë se ky ishte shkaku i vërtetë i grindjes së tij me Agamemnonin dhe i betimit për të mos luftuar më[16]. Është karakteristike se veprat e Homerit nuk përmbajnë asnjë referencë për Palamidin[17], ndërsa në shumë pika tregohen të njëanshme në favor të Odiseut. Megjithatë, fama e Palamidit mbeti e paprekur ndër shekuj. Është domethënëse se në shekullin V p.e.s. sofisti Gorgias regjistroi mbrojtjen e Palamidit, nga fryma e së cilës më vonë u frymëzua edhe Sokrati për mbrojtjen e tij. Madje, ky i fundit, në apologjinë e vet, e përmend Palamidin, duke thënë se do ta takojë pas vdekjes[18], për shkak të ngjashmërisë së mënyrës së vdekjes së tyre. Në vitet pasuese, megjithëse referencat për Palamidin janë të pakta, kujtimi i tij ka mbetur i pashlyeshëm, më tepër sepse është një nga heronjtë më të rëndësishëm të Luftës së Trojës, sesa për urtësinë dhe kontributin e tij. Apostolia K. Lappa, 1 janar 2026 Bibliografi

1. Απολλόδωρου, Βιβλιοθήκης Επιτομή
2. Ελληνική μυθολογία, Τρωικός Πόλεμος, τόμος 5, Μέρος Α΄, Γενική Εποπτεία: Ι. Θ. Κακριδής, Εκδοτική Αθηνών, Αθήνα 2014
3. Μπίμπη Ιωάννη, Αργολικά – Παλαμήδης, Εκδόσεις «Παλαμήδης», Ναύπλιο 2003.
4. Ξενοφών: Ξενοφώντειος Σωκράτης (Πρωτος Τομος) Απομνημονευματα, Αθήνα 2007.
5. Πλάτων, Απολογία Σωκράτους – Κρίτων, Εκδόσεις «Ζήτρος», Αθήνα 2007.
6. Σταγειρίτη Αθανασίου, Ωγυγία ή Αρχαιολογία, Τόμος Δ΄, Εκδόσεις «Διανόηση», Καλλιθέα 2015.

Παραπομπές

1.  Αχαιοί και Τρώες ήσαν Έλληνες. Τα ομηρικά έπη δεν αναφέρουν τους τελευταίους ως μη Έλληνες, αλλά το αντίθετο. Οι συνομιλίες μεταξύ Αχαιών και Τρώων, αλλά και συμμάχων των τελευταίων δείχνει ότι όλοι μιλούσαν την Ελληνική γλώσσα, είχαν κοινή θρησκεία και κοινά ήθη και έθιμα. Άλλωστε, αυτό το δείχνουν και οι συγγένειες που είχαν με τους βασιλικούς οίκους των Αχαιών, αλλά και τα ίδια ονόματά τους. Επίσης, ο Διονύσιος ο Αλικαρνασσέας αναφέρει σχετικώς με τους Τρώες: «Ὅτι δὲ καὶ τὸ τῶν Τρώων ἔθνος Ἑλληνικὸν ἐν τοῖς μάλιστα ἦν, ἐκ Πελοποννήσου ποτὲ ὡρμημένον, εἴρηται μὲν καὶ ἄλλοις τισὶ πάλαι, λεχθήσεται δὲ καὶ πρὸς ἐμοῦ δι’ ὀλίγων…» (Το ότι και η φυλή των Τρώων είναι Ελληνική, με καταγωγή από την Πελοπόννησο έχει λεχθεί και από τους άλλους παλαιότερα...) Διονυσίου Ἁλικαρνασσέως «Ρωμαϊκὴ Ἀρχαιολογία», βιβλίο Α', κεφ.LXI. Συνεχίζει λέγοντας ότι: «τὸ Τρωϊκὸν γένος Ἑλληνικὸν ἀρχῆθεν ἦν...» (το γένος των Τρώων ήταν εξ αρχής Ελληνικό) Διονυσίου Ἁλικαρνασσέως «Ρωμαϊκὴ Ἀρχαιολογία», βιβλίο Α', κεφ.LXII.
2.  Μπίμπη Ιωάννη, Αργολικά – Παλαμήδης, Εκδόσεις «Παλαμήδης», Ναύπλιο 2003, σελ. 58.
3.  ο. π., σελ. 66.
4.  Ξενοφών: Ξενοφώντειος Σωκράτης (Πρωτος Τομος) Απομνημονευματα, Αθήνα 2007, 4.2.33, σελ. 426 – 427.
5.  Μετά τον Τρωικό Πόλεμο, το ποιητικό έργο, που είχε αφήσει ο Παλαμήδης, εξαφανίστηκε από τους απογόνους του Αγαμέμνονα, ίσως και του Οδυσσέα. Μπίμπη Ιωάννη, Αργολικά – Παλαμήδης, Εκδόσεις «Παλαμήδης», Ναύπλιο 2003, σελ. 153.
6.  Σταγειρίτη Αθανασίου, Ωγυγία ή Αρχαιολογία, Τόμος Δ΄, Εκδόσεις «Διανόηση», Καλλιθέα 2015, σελ. 364.
7.  Σύμφωνα με άλλη εκδοχή, υπήρχε απόλυτη άπνοια.
8.  Μπίμπη Ιωάννη, Αργολικά – Παλαμήδης, Εκδόσεις «Παλαμήδης», Ναύπλιο 2003, σελ. 78 – 79.
9.  ο. π.
10.  Μπίμπη Ιωάννη, Αργολικά – Παλαμήδης, Εκδόσεις «Παλαμήδης», Ναύπλιο 2003, σελ. 156.
11.  Σταγειρίτη Αθανασίου, Ωγυγία ή Αρχαιολογία, Τόμος Δ΄, Εκδόσεις «Διανόηση», Καλλιθέα 2015, σελ. 364 – 365.
12.  Ο Σαρπηδών καταγόταν από την Λυκία και ήταν γιος του Δία ή Ευάνδρου και της Λαοδάμειας, κόρης του Βελλεροφόντη. Κατά την διάρκεια του Τρωικού Πολέμου, συμμάχησε με τους Τρώες, πολεμώντας εναντίον των Αχαιών. Σκοτώθηκε από τον Πάτροκλο. (Ελληνική μυθολογία, Τρωικός Πόλεμος, τόμος 5, Μέρος Α΄, Γενική Εποπτεία: Ι. Θ. Κακριδής, Εκδοτική Αθηνών, Αθήνα 2014, σελ. 78 – 79.)
13.  Εδώ, αναφερόμενος στους Αχαιούς ως Έλληνες, εννοεί προφανώς ότι είναι Έλληνες από τον κυρίως Ελλαδικό χώρο (Ελλαδίτες).
14.  Σταγειρίτη Αθανασίου, Ωγυγία ή Αρχαιολογία, Τόμος Δ΄, Εκδόσεις «Διανόηση», Καλλιθέα 2015, σελ. 363.
15.  ο. π., σελ. 362 – 364.
16.  Σταγειρίτη Αθανασίου, Ωγυγία ή Αρχαιολογία, Τόμος Δ΄, Εκδόσεις «Διανόηση», Καλλιθέα 2015, σελ. 363 – 364. Μπίμπη Ιωάννη, Αργολικά – Παλαμήδης, Εκδόσεις «Παλαμήδης», Ναύπλιο 2003, σελ. 102.
17.  Σταγειρίτη Αθανασίου, Ωγυγία ή Αρχαιολογία, Τόμος Δ΄, Εκδόσεις «Διανόηση», Καλλιθέα 2015, σελ. 364.
18.  Πλάτων, Απολογία Σωκράτους – Κρίτων, Εκδόσεις «Ζήτρος», Αθήνα 2007, 41a.

---

Κάθε αναδημοσίευση του παρόντος άρθρου θα πρέπει να αναφέρει ως πηγή της αναδημοσίευσης, την ιστοσελίδα «Μυθολογικοί Ήρωες», καθώς επίσης και την αρθρογράφο - συγγραφέα του άρθρου, Αποστολία Κ. Λάππα.