Η δύσκολη συμφωνία των Πρεσπών

Μ​​όνο το μέλλον θα δείξει αν η συμφωνία των Πρεσπών θα αντέξει στη δοκιμασία του χρόνου. Πρόκειται για μια «δύσκολη συμφωνία»:
• Δύσκολη ως προς τη διαπραγμάτευσή της. Η διατύπωση του επίμαχου στις δύο χώρες πυρήνα του τελικού πακέτου (ονομασία και εύρος εφαρμογής, γλώσσα και ιθαγένεια/εθνικότητα) επιτεύχθηκε ως ο πλέον δύσκολος και επώδυνος συμβιβασμός την υστάτη στιγμή.
• Δύσκολη ως προς την πλήρη και πραγματική της εφαρμογή. Προϋποθέτει την ύπαρξη σήμερα και διατήρηση αύριο μιας θετικής «βαλκανικής εξαίρεσης» (Balkan exceptionalism). Εξηγώ την έννοια αυτού του όρου:
α. Η συνολική, σε βάθος χρόνου, συντονισμένη, άνευ υπαναχωρήσεων και παλινδρομήσεων, οριστική ως προς όλες τις δεσμευτικές πρόνοιες που περιέχει, εφαρμογή της συμφωνίας και από τις δύο χώρες βαδίζει αντίστροφα προς τη φορά των πολιτικών ανακατατάξεων και του αναθεωρητισμού συμφωνιών που επικρατεί στην Ευρώπη.
β. Προεξοφλεί και χρειάζεται για να καταστεί βιώσιμη την ύπαρξη συναινετικών πολιτικών στις δύο χώρες υπέρ της εφαρμογής της συμφωνίας, καθώς και κοινοβουλευτικών πλειοψηφιών υπέρ της εφαρμογής της συμφωνίας. Εντούτοις, εκλογική πρόβλεψη είναι σήμερα ριψοκίνδυνη και μάλλον αδύνατη για σχεδόν οποιαδήποτε χώρα-μέλος της Ευρωπαϊκής Ενωσης, των θεμελιωτών και πυλώνων της συμπεριλαμβανομένων.
γ. Προεξοφλεί ότι θα υπερπηδηθούν τα πολιτειακά αναχώματα στα Σκόπια (πρόεδρος Γκιόργκι Ιβάνοφ κ.λπ.), καθώς και πολιτικοί τριγμοί και ενδεχόμενες πολιτικές εξελίξεις στην Ελλάδα.
δ. Η συνέχεια της πολιτικής και κοινωνικής στήριξης προς τη συμφωνία εκλαμβάνεται περίπου ως αυτοματοποιημένη. Θεωρείται δεδομένη τόσο κατά την υπογραφή της (οριστικής και αμετάκλητης ως προς την εφαρμογή) συμφωνίας όσο και για τον πλήρη και ετεροχρονισμένο συγχρονισμό της σε Αθήνα και Σκόπια.
ε. Αβέβαιον είναι κατά πόσον τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ενωσης θα θελήσουν να δώσουν το τελικό πολιτικό πράσινο φως για την έναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων. Αν τούτο δεν συμβεί στο ορατό μέλλον κατά απόλυτα δεσμευτικό τρόπο, θα μπορούσαμε να βρεθούμε ενώπιον όχι απροβλέπτων εξελίξεων.
Δεν θεωρώ παράλογο τον ισχυρισμό ότι η συμφωνία των Πρεσπών ανά πάσα στιγμή διατρέχει τον πραγματικό κίνδυνο να βρεθεί μετέωρη χωρίς την αναγκαία πολιτική και κοινοβουλευτική στήριξη. Αρα με αβέβαιη την έκβαση της επιδιωκόμενης πλήρους εφαρμογής της.
• Δύσκολη, επίσης, ως προς τη συνολική αποδοχή της από την κοινή γνώμη. Θεμελιώδης προϋπόθεση για να σταθεί και να αντέξει στη δοκιμασία του χρόνου, πολιτικού και μη, είναι η στήριξη ή έστω η ανοχή της κοινής γνώμης προς το περιεχόμενό της.
Η προϋπόθεση αυτή σήμερα δεν φαίνεται να ισχύει στην Ελλάδα, αλλά και σε μεγάλο και εν πάση περιπτώσει υπολογίσιμο μέρος της κοινής γνώμης της γειτονικής μας χώρας. Εναπόκειται πλέον στην ωριμότητα και ειλικρίνεια των προθέσεων και διακηρύξεων ή μη του πολιτικού μας συστήματος, ώστε να αποτρέψει προκειμένου και να αποσοβήσει την ενδεχόμενη μετατροπή του χάσματος που σήμερα υπάρχει στην Ελλάδα σε νέο εθνικό-πολιτικό διχασμό. Αναμφίβολα, τη θεμελιώδη θεσμική ευθύνη έχει η κυβέρνηση.
* Ο κ. Αλέξανδρος Π. Μαλλιάς είναι πρέσβης επί τιμή. Το κείμενο είναι απόσπασμα προσαρμοσμένο από το υπό έκδοση βιβλίο «Ελλάδα και Βόρειος Μακεδονία - Αυτοψία της Δύσκολης Συμφωνίας των Πρεσπών» (Εκδόσεις Ι. Σιδέρης).

Σχόλια